Chính phủ ban hành Nghị định số 69/2015/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Điều lệ tổ chức và hoạt động của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam ban hành kèm theo Nghị định số 175/2013/NĐ-CP, nhằm hoàn thiện cơ cấu tổ chức, quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành đường sắt quốc gia.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Nghị định này áp dụng đối với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, các đơn vị thành viên, công ty con, công ty liên kết trong nhóm công ty mẹ - công ty con, cùng các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan bao gồm các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Sửa đổi địa vị pháp lý và chức năng hoạt động của Tổng công ty

• Địa vị pháp lý: Xác định rõ "Tổng công ty Đường sắt Việt Nam" là công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con, được chuyển đổi từ công ty nhà nước thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu theo Quyết định số 973/QĐ-TTg ngày 25 tháng 6 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ.
• Chức năng hoạt động: Tổng công ty trực tiếp sản xuất, kinh doanh và đầu tư tài chính vào các công ty con, công ty liên kết; phối hợp, định hướng hoạt động của các công ty con, công ty liên kết theo tỷ lệ chiếm giữ vốn điều lệ; quản lý, khai thác có hiệu quả quỹ nhà, quỹ đất được Nhà nước giao hoặc cho thuê; tổ chức cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông vận tải đường sắt.

Quản lý và kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt

• Lập kế hoạch và dự toán: Tổng công ty chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch đầu tư, cải tạo, nâng cấp kết cấu hạ tầng đường sắt trình Bộ Giao thông vận tải; xây dựng dự toán ngân sách về quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt; xây dựng phương án hoạt động ứng phó sự cố thiên tai, cứu nạn đường sắt trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
• Tổ chức bộ máy kinh doanh: Tổ chức bộ máy để kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt do Nhà nước đầu tư theo quy định của pháp luật.
• Nguồn vốn đầu tư: Kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách và kế hoạch vốn sự nghiệp kinh tế được bố trí chung trong dự toán ngân sách nhà nước của Bộ Giao thông vận tải.
• Tiếp nhận công trình: Tiếp nhận các công trình xây dựng mới về kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư đã hoàn thành khi Nhà nước giao để kinh doanh.
• Định mức kinh tế - kỹ thuật và giá dịch vụ: Xây dựng, trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định khung giá dịch vụ cho thuê sử dụng công trình kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia; đề xuất, kiến nghị bổ sung, sửa đổi các tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật về quản lý, khai thác, bảo trì hệ thống kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia; đề xuất ban hành giá sản phẩm dịch vụ công ích cho công tác bảo trì, sửa chữa kết cấu hạ tầng đường sắt.
• Quản lý kỹ thuật và an toàn: Tổ chức thực hiện quản lý kỹ thuật kết cấu hạ tầng đường sắt để bảo đảm an toàn chạy tàu và an toàn giao thông đường sắt; tổ chức cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông vận tải đường sắt.

Cơ cấu tổ chức, quản lý và nhân sự điều hành

• Phê duyệt chiến lược và kế hoạch: Thẩm quyền phê duyệt chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh, kế hoạch đầu tư phát triển 05 năm, danh mục các dự án đầu tư nhóm A, B hằng năm của Tổng công ty thuộc về cơ quan đại diện chủ sở hữu và phải thông báo cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính để tổng hợp, giám sát.
• Kiểm soát viên: Tổng công ty có từ 01 đến 03 Kiểm soát viên do Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải quyết định bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, từ chức, khen thưởng, kỷ luật, đánh giá và trả lương.
• Thay đổi cơ cấu tổ chức: Cơ cấu tổ chức quản lý, điều hành của Tổng công ty có thể thay đổi để phù hợp với yêu cầu kinh doanh trong quá trình hoạt động, sau khi được chủ sở hữu chấp thuận và quyết định điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung Điều lệ.
• Ban điều hành: Tổng công ty có 05 Phó Tổng giám đốc và 01 Kế toán trưởng do Hội đồng thành viên bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, ký hợp đồng, chấm dứt hợp đồng, quyết định mức lương và các lợi ích khác theo đề nghị của Tổng giám đốc.

Bổ sung các đơn vị trực thuộc và danh mục vốn góp

• Bổ sung các chi nhánh khai thác đường sắt trực thuộc: Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Nội; Chi nhánh Khai thác đường sắt Lào Cai; Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Lào; Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Lạng; Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Thái Hải; Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Thanh; Chi nhánh Khai thác đường sắt Nghệ Tĩnh; Chi nhánh Khai thác đường sắt Thừa Thiên - Huế; Chi nhánh Khai thác đường sắt Nghĩa Bình; Chi nhánh Khai thác đường sắt Phú Khánh; Chi nhánh Khai thác đường sắt Sài Gòn; Chi nhánh Ga Đồng Đăng.
• Bổ sung doanh nghiệp do Tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ: Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Vận tải đường sắt Hà Nội; Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Vận tải đường sắt Sài Gòn; Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Xe lửa Gia Lâm.
• Bổ sung doanh nghiệp do Tổng công ty nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ: Công ty cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Đường sắt; Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng Giao thông vận tải; Công ty cổ phần In đường sắt Sài Gòn; Công ty cổ phần In Đường sắt.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

• Hiệu lực thi hành: Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 10 năm 2015.
• Các quy định bãi bỏ: Bãi bỏ Điểm o Khoản 1 Điều 1; Khoản 3 Điều 2; Khoản 2, 3, 8, 15, 16 và 17 Điều 14; Khoản 3, 4, 5 Mục A, Khoản 5, 9 và 10 Mục B Phụ lục I; Khoản 22, 23, 24 Mục I; Khoản 1, 3 và 7 Mục II; Khoản 13, 14 và 16 Mục III Phụ lục II của Nghị định số 175/2013/NĐ-CP.
• Thay đổi thuật ngữ: Thay thế cụm từ “Đường sắt Việt Nam” thành cụm từ “Tổng công ty Đường sắt Việt Nam” và thay cụm từ “tổ hợp công ty mẹ - công ty con” thành cụm từ “nhóm công ty mẹ - công ty con” từ Điều 1 đến Điều 73 và 02 phụ lục kèm theo Nghị định số 175/2013/NĐ-CP.
• Trách nhiệm thực hiện: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các cơ quan liên quan và Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.