Nghị định số 708-TTg ban hành năm 1956 do Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng ký ban hành, kèm theo Bản điều lệ tạm thời về các xí nghiệp tư nhân. Văn bản này được ban hành nhằm mục đích khuyến khích, hướng dẫn và quản lý hoạt động của các xí nghiệp tư nhân, bảo đảm hoạt động kinh doanh đi đúng đường lối, chính sách và kế hoạch khôi phục, phát triển kinh tế quốc dân của Nhà nước.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Điều lệ này áp dụng đối với các xí nghiệp tư nhân là những tổ chức kinh tế do tư nhân bỏ vốn kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với những người làm nghề thủ công nghiệp cá thể và những người buôn bán nhỏ. Đối với các hình thức kinh doanh theo mô hình tập đoàn, Nhà nước sẽ có những quy định và điều lệ riêng để điều chỉnh.

- Nguyên tắc hoạt động và bảo hộ tài sản của xí nghiệp tư nhân

• Tài sản hợp pháp của các xí nghiệp tư nhân được pháp luật Nhà nước bảo hộ nghiêm ngặt.
• Quyền quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh thuộc về người bỏ vốn.
• Các vấn đề liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ giữa chủ xí nghiệp và người làm công phải được hai bên thương lượng, giải quyết trên cơ sở tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.
• Xí nghiệp có nghĩa vụ hoạt động theo đúng đường lối, chính sách, kế hoạch của Nhà nước và tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

- Điều kiện thành lập và thủ tục đăng ký kinh doanh

• Cấp phép thành lập: Xí nghiệp thuộc ngành chuyên môn nào phải được cơ quan chuyên môn ngành đó cấp phép trước khi tiến hành thành lập. Cơ quan có thẩm quyền cho phép kinh doanh là các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh hoặc thành phố.
• Các trường hợp đặc biệt phải trình Bộ sở quan xét duyệt: Đơn xin phép kinh doanh phải do cơ quan chuyên môn cấp tỉnh/thành phố chuyển lên Bộ quản lý ngành phê duyệt đối với:
  • Xí nghiệp kinh doanh thương mại có số vốn từ một trăm triệu đồng trở lên.
  • Xí nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.
  • Xí nghiệp sản xuất sử dụng máy móc có từ 7 công nhân trở lên, hoặc không sử dụng máy móc nhưng có từ 21 công nhân trở lên.
  • Các xí nghiệp của ngoại kiều (không áp dụng đối với Hoa kiều sinh sống lâu năm tại Việt Nam theo quy định tại Điều lệ số 489-TTg ngày 30 tháng 3 năm 1955).
• Đăng ký kinh doanh: Sau khi được cấp phép và hoàn tất chuẩn bị thành lập, xí nghiệp phải đăng ký kinh doanh tại cơ quan công thương. Xí nghiệp chỉ được phép hoạt động sau khi hoàn thành thủ tục đăng ký và phải hoạt động nghiêm ngặt trong phạm vi được cấp phép.
• Các trường hợp phải xin phép và đăng ký lại: Xí nghiệp phải thực hiện lại thủ tục xin phép và đăng ký khi thay đổi phạm vi hoạt động, thay đổi chuyên nghiệp; mở thêm chi nhánh, cửa hàng; thay đổi địa bàn hoặc trụ sở kinh doanh; tạm ngừng hoạt động, mở cửa lại, ngừng hoạt động hẳn, chuyển nhượng hoặc giải tán xí nghiệp.

- Quy định về vốn góp và cổ phiếu trong công ty

• Vốn góp vào công ty có thể bằng tiền mặt hoặc tài sản khác. Nếu góp bằng tài sản thì phải định giá thành tiền và góp đủ ngay khi gia nhập. Vốn góp bằng tiền mặt bắt buộc phải gửi vào Ngân hàng Quốc gia Việt Nam.
• Công ty cổ phần chỉ được phát hành cổ phiếu sau khi đã thu đủ tiền góp cổ phần và hoàn tất đăng ký kinh doanh. Cổ phiếu phải ghi rõ họ tên của người góp vốn (quy định riêng sẽ được áp dụng đối với cổ phiếu không ghi tên của các công ty nước ngoài).
• Việc chuyển nhượng cổ phiếu giữa các cá nhân người Việt Nam được thực hiện tự do. Tuy nhiên, việc chuyển nhượng cổ phiếu của công ty Việt Nam cho người nước ngoài bắt buộc phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép kinh doanh phê duyệt.
• Công ty cổ phần nghiêm cấm việc tự mua lại cổ phiếu của các cổ viên trong công ty mình hoặc nhận cổ phiếu của cổ viên làm tài sản thế chấp.
• Đối với các loại hình công ty không phải công ty cổ phần, cổ viên muốn rút vốn hoặc ra khỏi công ty phải được sự đồng ý của Hội đồng cổ viên, đồng thời phải liên đới chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty phát sinh trước ngày chính thức rút lui.
• Bất kỳ công ty nào (kể cả công ty trách nhiệm vô hạn) muốn góp vốn vào một công ty khác thì chỉ được góp dưới hình thức hội viên chịu trách nhiệm hữu hạn, và mức góp vốn không được gây ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của công ty mình.

- Cơ cấu tổ chức, quản lý và giám sát xí nghiệp

• Đối với hình thức kinh doanh cá nhân, người bỏ vốn trực tiếp phụ trách và chịu trách nhiệm về xí nghiệp.
• Đối với hình thức công ty, Hội đồng cổ viên là cơ quan có thẩm quyền cao nhất, họp ít nhất mỗi năm một lần. Điều lệ công ty phải quy định rõ phương thức thông qua nghị quyết và quyền biểu quyết của cổ viên.
• Hội đồng cổ viên bầu ra Ban quản trị (hoặc người quản trị) để điều hành kinh doanh và Ban giám sát (hoặc người giám sát) để kiểm soát tài chính, sổ sách kế toán (thành viên Ban giám sát không được trực tiếp tham gia điều hành nghiệp vụ).
• Thành viên Ban quản trị và Ban giám sát phải đạt được ít nhất một nửa số phiếu bầu của các cổ viên tham dự có quyền biểu quyết. Người tham gia Ban quản trị không được chuyển nhượng vượt quá một nửa số cổ phiếu mà mình sở hữu.
• Ban quản trị và người phụ trách phải chịu trách nhiệm trước công ty và pháp luật nếu vi phạm luật lệ Nhà nước, điều lệ công ty, quyết nghị của Hội đồng cổ viên gây thiệt hại cho công ty hoặc bên thứ ba; hoặc khi công ty bị thua lỗ đến một phần ba số vốn ban đầu mà không báo cáo kịp thời cho Hội đồng cổ viên.
• Ban quản trị và Ban giám sát phải họp bàn để giải quyết các vấn đề nghiệp vụ quan trọng nhưng phải phân định rõ trách nhiệm của mỗi bên. Ban giám sát có quyền triệu tập Hội đồng cổ viên bất thường nếu Ban quản trị từ chối triệu tập theo yêu cầu.

- Chế độ kế toán, quyết toán và phân phối lợi nhuận

• Xí nghiệp phải thiết lập hệ thống sổ sách kế toán hoàn chỉnh, lưu trữ đầy đủ chứng từ hợp lệ và thực hiện quyết toán định kỳ mỗi năm một lần. Đơn vị tiền tệ sử dụng trong ghi chép sổ sách kế toán là đồng Ngân hàng Quốc gia Việt Nam.
• Hằng năm, Ban quản trị phải báo cáo trước Hội đồng cổ viên về tình hình kinh doanh, quyết toán tài chính năm cũ (phải được Ban giám sát thông qua trước), dự án phân phối lợi nhuận và kế hoạch kinh doanh cho năm mới.
• Xí nghiệp chỉ được phép chia lãi khi kết quả quyết toán thực tế có lãi. Đối với kinh doanh cá nhân, việc chia lãi thực hiện theo thể lệ thông thường và pháp luật Nhà nước.
• Đối với các công ty, sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế và bù đắp các khoản lỗ của năm trước (nếu có), lợi nhuận còn lại được phân phối theo thứ tự chặt chẽ sau:
  • Trích tối thiểu 10% để lập quỹ tích lũy phát triển kinh doanh.
  • Chia lãi cho vốn góp: Tỷ lệ lãi chia hằng năm cho vốn không được vượt quá 12% đối với công ty công nghiệp hoặc vận tải, và không quá 8% đối với công ty thương nghiệp.
  • Phần lợi nhuận còn lại sau khi chia lãi cho vốn sẽ được dùng phần lớn để chia thêm lãi cho cổ viên, trả thù lao cho ban quản lý, giám sát, đại lý; phần còn lại dùng để thưởng cho công nhân viên và tăng chi phí phúc lợi xã hội trong xí nghiệp (tỷ lệ cụ thể do Hội đồng cổ viên quyết định, riêng khoản chi cho công nhân viên do chủ và người làm công thương lượng).

- Giải tán và thanh lý xí nghiệp

• Xí nghiệp chỉ được phép giải tán khi có quyết định của Hội đồng cổ viên và được sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan đã cấp phép kinh doanh.
• Khi giải tán, Hội đồng cổ viên phải thành lập Ban thanh toán để giải quyết triệt để các quan hệ tài chính, tài sản nội bộ cũng như các nghĩa vụ nợ nần, cam kết với các đối tác bên ngoài.

- Điều khoản thi hành và chuyển tiếp

• Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố. Các văn bản trước đây có nội dung trái với Điều lệ này đều bị bãi bỏ.
• Các xí nghiệp thuộc loại hình kinh doanh cá nhân đã đăng ký trước ngày ban hành Điều lệ này được tiếp tục hoạt động bình thường, trừ các trường hợp đặc biệt có quy định riêng.
• Các công ty đang hoạt động tại thời điểm công bố Điều lệ này phải tiến hành sửa đổi, bổ sung điều lệ hoạt động của mình cho phù hợp với quy định mới và thực hiện đăng ký kinh doanh lại trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày công bố.
• Bộ Thương nghiệp chịu trách nhiệm giải thích chi tiết và ban hành các hướng dẫn cụ thể để thi hành Điều lệ này. Các Bộ trưởng Bộ Thương nghiệp, Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Văn hóa, Bộ Giao thông và Bưu điện, Bộ Kiến trúc Thủy lợi, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Tổng Giám đốc Ngân hàng quốc gia Việt Nam chịu trách nhiệm thi hành Nghị định.