Nghị định số 74/2016/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2016, quy định về việc quản lý và sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước bảo đảm cho công tác điều ước quốc tế và công tác thỏa thuận quốc tế. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các tiêu chuẩn tài chính, phân định trách nhiệm ngân sách và bảo đảm nguồn lực cho hoạt động đối ngoại của quốc gia.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định chi tiết về việc quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước phục vụ cho hai mảng công tác chính:

• Công tác ký kết và thực hiện điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước hoặc nhân danh Chính phủ theo quy định của Luật điều ước quốc tế năm 2016.
• Công tác ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế nhân danh cơ quan nhà nước ở Trung ương, cơ quan cấp tỉnh, cơ quan trung ương của tổ chức theo quy định của Pháp lệnh ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế năm 2007.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm toàn bộ các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia trực tiếp hoặc liên quan đến quá trình ký kết và thực hiện các điều ước, thỏa thuận quốc tế nêu trên.

Nguyên tắc quản lý và sử dụng kinh phí

Việc quản lý và sử dụng nguồn kinh phí ngân sách phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau:

• Kinh phí được bảo đảm từ ngân sách nhà nước phù hợp với quy định của Luật ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Việc bố trí kinh phí phải căn cứ trên cơ sở chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước nhằm thực hiện hợp tác quốc tế trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao của từng cơ quan.
• Kinh phí thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm và được bố trí cụ thể trong dự toán chi thường xuyên của các cơ quan thực hiện.
• Quy trình lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước phải thực hiện đúng quy định pháp luật về ngân sách.
• Trường hợp công tác điều ước và thỏa thuận quốc tế được tài trợ từ nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), tài trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài hoặc các tổ chức, cá nhân khác thì thực hiện theo quy định pháp luật về quản lý và sử dụng nguồn tài trợ đó.

Nguồn ngân sách nhà nước bảo đảm

Nguồn kinh phí được phân định rõ ràng giữa các cấp ngân sách:

• Ngân sách trung ương: Bảo đảm kinh phí cho công tác điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế của các cơ quan nhà nước ở trung ương; đồng thời cấp kinh phí cho cơ quan cấp tỉnh thực hiện hoạt động hợp tác quốc tế trong khuôn khổ điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận quốc tế theo sự phân công của Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
• Ngân sách cấp tỉnh: Bảo đảm kinh phí cho công tác thỏa thuận quốc tế của cơ quan cấp tỉnh nhằm thực hiện hợp tác quốc tế thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của địa phương.
• Kinh phí của cơ quan trung ương của tổ chức: Được ngân sách nhà nước bảo đảm trong trường hợp thực hiện hợp tác quốc tế trong khuôn khổ điều ước quốc tế hoặc theo sự phân công của Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Các trường hợp thỏa thuận quốc tế khác nhằm thực hiện hợp tác riêng của tổ chức sẽ do nguồn tài chính của chính tổ chức đó tự bảo đảm.

Nội dung chi cho công tác điều ước quốc tế

Nghị định quy định chi tiết 10 nhóm nội dung chi cụ thể phục vụ cho công tác điều ước quốc tế bao gồm:

• Chi nghiên cứu, đề xuất: Chi cho việc nghiên cứu, đề xuất đàm phán, ký, phê chuẩn, phê duyệt, gia nhập, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, chấm dứt, từ bỏ, rút khỏi, tạm đình chỉ thực hiện điều ước quốc tế. Nội dung chi gồm mua tài liệu; tổ chức họp, hội thảo chuyên đề, lấy ý kiến chuyên gia; khảo sát thực tiễn trong và ngoài nước; đánh giá tác động chính trị, quốc phòng, an ninh, kinh tế - xã hội; rà soát, so sánh điều ước với pháp luật trong nước; xây dựng dự thảo, phương án đàm phán, hồ sơ đề xuất; xây dựng tuyên bố bảo lưu và dịch thuật tài liệu.
• Chi góp ý đề xuất: Chi mua tài liệu; rà soát mức độ phù hợp của điều ước với pháp luật Việt Nam và các điều ước liên quan; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế; tổ chức họp lấy ý kiến; dịch tài liệu và xây dựng báo cáo góp ý.
• Chi tổ chức đàm phán, ký kết: Chi đón tiếp đoàn đàm phán nước ngoài; tổ chức đàm phán, ký kết ở trong hoặc ngoài nước; họp chuẩn bị đàm phán, xây dựng biên bản; rà soát văn bản điều ước được ký trong các chuyến thăm của đoàn lãnh đạo cấp cao và dịch thuật tài liệu.
• Chi kiểm tra, thẩm định: Phục vụ công tác kiểm tra của Bộ Ngoại giao và thẩm định của Bộ Tư pháp đối với đề xuất ký, gia nhập điều ước quốc tế. Nội dung chi gồm mua tài liệu; xây dựng báo cáo đánh giá độc lập; xây dựng báo cáo kiểm tra, thẩm định; dịch tài liệu; tổ chức họp và thành lập các Hội đồng kiểm tra, Hội đồng thẩm định theo quy định.
• Chi thẩm tra: Phục vụ hoạt động thẩm tra của Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ đối với các đề xuất liên quan đến điều ước quốc tế, bao gồm mua tài liệu, tổ chức họp, thành lập Hội đồng thẩm tra đối với các điều ước phức tạp và biên soạn báo cáo thẩm tra.
• Chi lưu chiểu, lưu trữ, sao lục, đăng tải: Chi lưu chiểu điều ước nhiều bên; lưu trữ văn bản quyết định, thông báo đối ngoại, văn kiện phê chuẩn, phê duyệt, giấy ủy quyền; sao lục điều ước; đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan đề xuất và Bộ Ngoại giao; cấp bản sao và vận hành Cơ sở dữ liệu về điều ước quốc tế của Việt Nam.
• Chi tổ chức thực hiện điều ước quốc tế: Chi mua tài liệu; xây dựng kế hoạch, đề án thực hiện; tuyên truyền, phổ biến điều ước; dịch tài liệu; đóng góp tài chính hoặc niên liễm cho tổ chức quốc tế được thành lập theo điều ước mà Việt Nam là thành viên; tổ chức đối thoại, hội nghị; triển khai nhiệm vụ của cơ quan đầu mối; xây dựng, dịch thuật và bảo vệ báo cáo quốc gia.
• Chi kiểm tra, giám sát, tổng kết: Chi tổ chức kiểm tra, giám sát hoạt động ký kết và thực hiện điều ước quốc tế; biên soạn báo cáo và tổ chức họp đánh giá tổng kết.
• Chi cấp ý kiến pháp lý: Áp dụng cho các điều ước quốc tế, thỏa thuận vay, thỏa thuận bảo lãnh Chính phủ, bao gồm mua tài liệu, dịch thuật, xây dựng dự thảo ý kiến pháp lý và tổ chức họp lấy ý kiến.
• Các chi phí cần thiết khác: Các khoản chi phát sinh thực tế phục vụ trực tiếp cho công tác điều ước quốc tế.

Nội dung chi cho công tác thỏa thuận quốc tế

Kinh phí dành cho công tác thỏa thuận quốc tế được chi cho các nội dung sau:

• Xây dựng đề án, kế hoạch: Chi cho việc đàm phán, ký, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, chấm dứt, tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận quốc tế; mua tài liệu; tổ chức họp lấy ý kiến và dịch thuật.
• Góp ý đề xuất: Chi mua tài liệu; rà soát, đánh giá sự phù hợp của thỏa thuận quốc tế với pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế liên quan; biên soạn báo cáo góp ý.
• Tổ chức đàm phán, ký kết: Chi đón đoàn đàm phán nước ngoài; tổ chức đàm phán, ký kết thỏa thuận ở trong hoặc ngoài nước; rà soát, đối chiếu văn bản thỏa thuận được ký trong các chuyến thăm của đoàn lãnh đạo cấp cao.
• Tổ chức thực hiện thỏa thuận quốc tế: Chi lưu trữ, sao lục, công bố, tuyên truyền, phổ biến thỏa thuận; đóng góp tài chính theo thỏa thuận; tổ chức họp trong hoặc ngoài nước về việc thực hiện thỏa thuận.
• Kiểm tra, giám sát, tổng kết: Chi tổ chức kiểm tra, giám sát việc ký kết và thực hiện thỏa thuận; biên soạn báo cáo và tổ chức họp đánh giá tổng kết tình hình.
• Các chi phí cần thiết khác: Các khoản chi trực tiếp khác phục vụ công tác thỏa thuận quốc tế.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Nghị định số 74/2016/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2016 và thay thế hoàn toàn Nghị định số 26/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 3 năm 2008 của Chính phủ.

Về trách nhiệm thi hành:

• Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm quy định chi tiết và hướng dẫn thực hiện các nội dung của Nghị định này.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan khác ở trung ương và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định.