Nghị định 75/2003/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bưu chính, Viễn thông và Công nghệ thông tin. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập hệ thống thanh tra chuyên ngành và thanh tra nhà nước đồng bộ, nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong các lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin, điện tử, Internet, truyền dẫn phát sóng, tần số vô tuyến điện và cơ sở hạ tầng thông tin quốc gia.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định quy định rõ hai nhóm đối tượng chịu sự thanh tra bao gồm:

• Các cơ quan, đơn vị và cá nhân thuộc quyền quản lý trực tiếp của Bộ Bưu chính, Viễn thông.
• Các tổ chức, cá nhân Việt Nam; tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam tham gia vào các hoạt động trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin.

Vị trí, chức năng và nội dung hoạt động của Thanh tra ngành

Thanh tra Bưu chính, Viễn thông và Công nghệ thông tin được tổ chức thành một hệ thống thống nhất thuộc bộ máy của Bộ Bưu chính, Viễn thông. Hệ thống này thực hiện chức năng thanh tra nhà nước và thanh tra chuyên ngành đối với toàn bộ các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Nội dung hoạt động cốt lõi bao gồm:

• Xây dựng chương trình thanh tra hàng năm trình thủ trưởng cơ quan cùng cấp phê duyệt và tổ chức thực hiện sau khi được thông qua.
• Chủ trì hoặc phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật trong ngành.
• Giúp thủ trưởng cơ quan cùng cấp giải quyết khiếu nại, tố cáo theo đúng quy định của pháp luật.
• Phát hiện và báo cáo, kiến nghị Bộ trưởng Bộ Bưu chính, Viễn thông xử lý đối với các văn bản quy phạm pháp luật do các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành có nội dung trái với các quy định pháp luật về ngành bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin.

Hệ thống tổ chức của Thanh tra Bưu chính, Viễn thông và Công nghệ thông tin

Hệ thống tổ chức thanh tra được phân định rõ ràng thành các cơ quan trực thuộc cụ thể sau:

• Thanh tra Bộ Bưu chính, Viễn thông: Là cơ quan trực thuộc Bộ, giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng thanh tra nhà nước và thanh tra chuyên ngành trong phạm vi cả nước; đồng thời chỉ đạo toàn bộ hoạt động công tác thanh tra của hệ thống.
• Thanh tra Cục Bưu chính, Viễn thông và Công nghệ thông tin khu vực: Giúp Cục trưởng thực hiện chức năng thanh tra nhà nước và thanh tra chuyên ngành trong phạm vi các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trên địa bàn quản lý của Cục.
• Thanh tra Cục Tần số vô tuyến điện: Giúp Cục trưởng thực hiện chức năng thanh tra nhà nước và thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực tần số, thiết bị phát sóng vô tuyến điện và tương thích điện từ trường thuộc phạm vi quản lý của Cục.
• Thanh tra Cục Quản lý chất lượng Bưu chính, Viễn thông và Công nghệ thông tin: Giúp Cục trưởng thực hiện chức năng thanh tra nhà nước và thanh tra chuyên ngành về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, công trình, mạng, dịch vụ bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin thuộc phạm vi quản lý của Cục.

Các tổ chức thanh tra nêu trên đều có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng theo tên gọi; được bố trí Chánh Thanh tra, các Phó Chánh Thanh tra và các Thanh tra viên được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật.

Nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan thanh tra

Nghị định quy định cụ thể các nhiệm vụ và quyền hạn của Thanh tra Bưu chính, Viễn thông và Công nghệ thông tin bao gồm:

• Thanh tra việc thực thi pháp luật của các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, xã hội và công dân có hoạt động liên quan đến lĩnh vực quản lý.
• Xử lý hoặc kiến nghị áp dụng các biện pháp xử lý để phòng ngừa, ngăn chặn và chấm dứt kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật.
• Thực hiện xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền quy định của pháp luật đối với Thanh tra Bộ và Thanh tra các Cục thuộc Bộ.
• Tổ chức tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng và thực hành tiết kiệm; kiểm tra, xác minh, kết luận và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo.
• Theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc quyền quản lý của Thủ trưởng cơ quan cùng cấp trong việc thực hiện pháp luật về thanh tra và kế hoạch công tác thanh tra.
• Bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho Thanh tra viên, cộng tác viên thanh tra và Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc quyền quản lý.
• Áp dụng các quyền hạn quy định tại Điều 9 của Pháp lệnh Thanh tra và các quy định pháp luật liên quan khác trong quá trình thanh tra.

Quan hệ công tác của hệ thống thanh tra

Mối quan hệ công tác của các tổ chức thanh tra được thiết lập dựa trên hai nguyên tắc chính:

• Hoạt động dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thủ trưởng cơ quan cùng cấp và chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về công tác, nghiệp vụ của tổ chức Thanh tra cấp trên.
• Phối hợp chặt chẽ với Thanh tra các Bộ, ngành khác trong việc chỉ đạo nghiệp vụ thanh tra liên quan; phối hợp với các cơ quan Công an, Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và các cơ quan liên quan khác trong việc phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 75/2003/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Nghị định này bãi bỏ Quyết định số 176/2001/QĐ-TTg ngày 09 tháng 11 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức Thanh tra Nhà nước về Bưu điện và các quy định khác trái với Nghị định này.

Bộ trưởng Bộ Bưu chính, Viễn thông chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành Nghị định. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Nghị định này.