Nghị định số 83/2019/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 94/2014/NĐ-CP ngày 17 tháng 10 năm 2014 của Chính phủ quy định về thành lập và quản lý Quỹ phòng, chống thiên tai. Nghị định này tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý, phân bổ và sử dụng Quỹ phòng, chống thiên tai cấp tỉnh, đồng thời điều chỉnh đối tượng miễn giảm đóng góp và phân cấp thẩm quyền chi tiêu nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó với thiên tai tại các địa phương.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có liên quan đến việc thành lập, quản lý, đóng góp và sử dụng Quỹ phòng, chống thiên tai tại Việt Nam. Trong đó, các tổ chức kinh tế trong nước và nước ngoài hoạt động trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là đối tượng chịu tác động trực tiếp về nghĩa vụ đóng góp và cung cấp thông tin tài chính.

Nội dung cốt lõi của Nghị định bao gồm các quy định sau:

• Quỹ phòng, chống thiên tai là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, được thành lập ở cấp tỉnh và do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp quản lý. Số dư tồn Quỹ vào cuối năm được phép chuyển sang năm sau để tiếp tục sử dụng.
• Cơ quan chuyên môn tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai sẽ đồng thời là cơ quan quản lý Quỹ. Cơ quan này sử dụng bộ máy sẵn có của mình để thực hiện nhiệm vụ quản lý theo chế độ kiêm nhiệm, có con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm hoặc cách chức Giám đốc Quỹ.

• Nghị định bổ sung và làm rõ các đối tượng thuộc diện được miễn đóng góp vào Quỹ bao gồm: thành viên hộ gia đình nghèo hoặc cận nghèo; thành viên hộ gia đình bị thiệt hại nặng nề do thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ, tai nạn.
• Thành viên thuộc hộ gia đình sinh sống tại các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển, hải đảo, các xã khu vực III thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
• Các đối tượng bảo trợ xã hội đang được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng theo quy định của pháp luật hiện hành.

• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn việc lập, phê duyệt và thông báo kế hoạch thu Quỹ đối với từng cơ quan, đơn vị liên quan trên địa bàn.
• Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ trong việc hỗ trợ thu Quỹ, lập kế hoạch thu và cung cấp thông tin về tổng giá trị tài sản hiện có tại Việt Nam theo báo cáo tài chính hàng năm của các tổ chức kinh tế trong nước và nước ngoài cho cơ quan quản lý Quỹ.

• Cứu trợ và khắc phục hậu quả thiên tai: Cấp phát khẩn cấp lương thực, nước uống, thuốc chữa bệnh và nhu yếu phẩm cho người dân bị thiệt hại; hỗ trợ sửa chữa nhà ở, cơ sở y tế, trường học, vệ sinh môi trường; tháo dỡ vật cản gây rủi ro thiên tai; hỗ trợ kinh phí tu sửa, xử lý khẩn cấp đê, kè, cống và công trình phòng chống thiên tai với mức tối đa không quá 3 tỷ đồng cho mỗi công trình.
• Hỗ trợ ứng phó thiên tai: Chi phí sơ tán dân cư khỏi vùng nguy hiểm; chăm sóc y tế, cung cấp thực phẩm, nước uống tại nơi sơ tán; hỗ trợ công tác quan trắc, cảnh báo thiên tai tại cộng đồng; tuần tra, phát hiện sự cố công trình phòng chống thiên tai.
• Hỗ trợ hoạt động phòng ngừa: Tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật; lập và rà soát kế hoạch phòng chống thiên tai; tổ chức tập huấn, diễn tập cho các lực lượng phòng chống thiên tai các cấp và cộng đồng; duy trì hoạt động của lực lượng hộ đê nhân dân và lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã.
• Chi phí quản lý: Hỗ trợ chi thù lao cho lực lượng trực tiếp thu Quỹ và các chi phí hành chính phát sinh liên quan, nhưng tổng mức chi này không được vượt quá 3% tổng số thu thực tế của Quỹ.

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp và giao quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã sử dụng nguồn thu từ Quỹ phòng, chống thiên tai.
• Mức phân bổ tối đa không quá 20% số thu thực tế trên địa bàn cấp huyện, cấp xã để các cấp này chủ động thực hiện các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai tại địa phương mình.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm ban hành quy chế hoạt động, hướng dẫn chi tiết về nội dung chi, mức chi và phương thức quản lý, sử dụng nguồn kinh phí đã phân cấp này.

• Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp (tỉnh, huyện, xã) quyết định mức chi và nội dung chi cụ thể cho các đối tượng dựa trên đề nghị của Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn cùng cấp.
• Quỹ phòng, chống thiên tai phải thực hiện nghiêm túc chế độ kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán hiện hành và các hướng dẫn cụ thể từ Bộ Tài chính.

• Nghị định thực hiện việc chuẩn hóa thuật ngữ pháp lý bằng cách thay đổi cụm từ "tổ chức kinh tế hạch toán độc lập" thành "tổ chức kinh tế trong nước và nước ngoài trên địa bàn" tại các điều khoản liên quan của Nghị định số 94/2014/NĐ-CP nhằm đảm bảo tính bao quát và công bằng đối với mọi loại hình doanh nghiệp hoạt động tại địa phương.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định số 83/2019/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2020. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan, tổ chức liên quan chịu trách nhiệm thi hành các quy định tại Nghị định này.