Nghị định số 90/2022/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về việc quản lý, sử dụng nhà, đất do Bộ Ngoại giao quản lý để phục vụ hoạt động đối ngoại của Nhà nước (sau đây gọi chung là nhà, đất phục vụ đối ngoại).

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này điều chỉnh toàn bộ các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng quỹ nhà, đất phục vụ đối ngoại do Bộ Ngoại giao quản lý. Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm:

• Bộ Ngoại giao và các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc được Bộ Ngoại giao giao nhiệm vụ trực tiếp quản lý nhà, đất phục vụ đối ngoại.
• Các tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, văn phòng nước ngoài và các đối tượng khác được phía Việt Nam bố trí, cho thuê nhà, đất phục vụ đối ngoại để sử dụng làm trụ sở hoặc nhà ở tại Việt Nam.
• Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến quá trình quản lý, sử dụng quỹ nhà, đất này.

Giải thích các thuật ngữ chuyên ngành

Để đảm bảo tính thống nhất và chính xác trong quá trình thực thi, Nghị định đưa ra định nghĩa cụ thể cho các khái niệm then chốt:

• Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao: Gồm cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện khác của nước ngoài có chức năng ngoại giao được Chính phủ Việt Nam thừa nhận; cơ quan đại diện của các tổ chức thuộc Liên hợp quốc, cơ quan hoặc tổ chức liên chính phủ và cơ quan đại diện của họ.
• Văn phòng nước ngoài: Gồm văn phòng đại diện của các tổ chức thuộc Chính phủ nước ngoài, hãng thông tấn, báo chí, phát thanh, truyền hình, văn phòng đại diện và văn phòng dự án của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, cùng các văn phòng nước ngoài khác.
• Sử dụng nhà, đất hỗ tương: Là việc sử dụng nhà, đất phục vụ đối ngoại theo Điều ước quốc tế giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ nước ngoài, theo hình thức nước này cấp nhà, đất cho cơ quan đại diện ngoại giao của nước kia sử dụng làm trụ sở, nhà ở trên lãnh thổ của mình mà không phải trả tiền sử dụng.
• Giao sử dụng nhà, đất không phải trả tiền: Là việc Chính phủ Việt Nam bố trí nhà, đất phục vụ đối ngoại cho cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện của Liên hợp quốc hoặc tổ chức quốc tế khác làm trụ sở, nhà ở mà không thu tiền; số tiền thuê này được xác định là phần đóng góp hoặc hỗ trợ của Chính phủ Việt Nam cho đối tác.
• Cho thuê theo chính sách ưu đãi đặc biệt: Là việc cho tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao hoặc văn phòng nước ngoài thuê nhà, đất dựa trên mức độ quan hệ ngoại giao, chính trị, kinh tế giữa hai nước, đảm bảo nguyên tắc "có đi có lại" hoặc ghi nhận sự đóng góp của tổ chức đó cho sự phát triển và vị thế của Việt Nam.
• Cho thuê theo nhiệm vụ Nhà nước giao: Là việc cho thuê nhà, đất phục vụ đối ngoại trên cơ sở thỏa thuận giữa hai bên theo cơ chế thị trường.
• Nguyên tắc "có đi có lại" trong xác định giá thuê: Là việc xem xét, xác định giá cho thuê nhà, đất đối ngoại cho tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao thuê theo chính sách ưu đãi đặc biệt của Nhà nước trên cơ sở mức độ quan hệ ngoại giao song phương.

Nguyên tắc quản lý, sử dụng nhà, đất phục vụ đối ngoại

Nghị định thiết lập các nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm bảo đảm hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn tài sản công đặc thù này:

• Tuân thủ pháp luật và Điều ước quốc tế: Việc quản lý, sử dụng phải tuân thủ pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, đất đai, xây dựng và các quy định liên quan. Trường hợp Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác thì ưu tiên áp dụng quy định của Điều ước quốc tế đó.
• Đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch: Công tác quản lý, sử dụng phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích, đúng đối tượng, công khai và minh bạch.
• Quản lý tài chính chặt chẽ: Mọi khoản thu, chi liên quan đến việc quản lý, sử dụng nhà, đất phục vụ đối ngoại phải thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và các quy định pháp luật liên quan.
• Cơ chế giá thuê và ưu đãi: Giá cho thuê nhà được xác định theo cơ chế thị trường, bảo đảm bù đắp chi phí và có tích lũy để bảo tồn, phát triển tài sản. Bộ trưởng Bộ Ngoại giao có thẩm quyền quyết định việc miễn hoặc giảm giá thuê thấp hơn giá thị trường trên nguyên tắc "có đi có lại", phù hợp với quan hệ đối ngoại của Nhà nước. Việc thuê đất, xác định tiền thuê đất và miễn, giảm tiền thuê đất của đơn vị sự nghiệp công lập được giao quản lý tài sản thực hiện theo pháp luật đất đai và Nghị định này.
• Sắp xếp lại, xử lý tài sản: Việc sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước phục vụ đối ngoại được thực hiện theo quy định của Chính phủ về sắp xếp lại, xử lý tài sản công.
• Trách nhiệm của Bộ Ngoại giao: Bộ Ngoại giao chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về việc quản lý, sử dụng nhà, đất phục vụ đối ngoại theo chức trách, nhiệm vụ được giao, đồng thời quản lý chặt chẽ nguồn thu và các khoản chi theo quy định.