Nghị quyết 159/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 13 tháng 11 năm 2024 tại Kỳ họp thứ 8, quyết định về dự toán ngân sách nhà nước năm 2025, phương án điều hành ngân sách, chính sách tiền lương và các nhiệm vụ trọng tâm giao cho Chính phủ thực hiện.

- Thông qua dự toán ngân sách nhà nước năm 2025

Quốc hội chính thức thông qua các chỉ tiêu tài chính vĩ mô cho năm 2025 bao gồm:

• Tổng thu ngân sách nhà nước: Đạt 1.966.839 tỷ đồng (một triệu, chín trăm sáu mươi sáu nghìn, tám trăm ba mươi chín tỷ đồng).
• Nguồn lực cho cải cách tiền lương: Sử dụng 60.000 tỷ đồng từ nguồn tích lũy của ngân sách trung ương và 50.619 tỷ đồng từ nguồn cải cách tiền lương của ngân sách địa phương còn dư đến hết năm 2024 chuyển sang để bố trí dự toán năm 2025 cho các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương nhằm thực hiện mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng.
• Tổng số chi ngân sách nhà nước: Đạt 2.548.958 tỷ đồng (hai triệu, năm trăm bốn mươi tám nghìn, chín trăm năm mươi tám tỷ đồng).
• Mức bội chi ngân sách nhà nước: Là 471.500 tỷ đồng (tương đương 3,8% GDP). Trong đó, bội chi ngân sách trung ương là 443.100 tỷ đồng (3,6% GDP) và bội chi ngân sách địa phương là 28.400 tỷ đồng (0,2% GDP).
• Tổng mức vay của ngân sách nhà nước: Là 835.965 tỷ đồng.

- Điều hành ngân sách nhà nước năm 2024 và chuyển nguồn sang năm 2025

Nghị quyết đưa ra các quy định cụ thể về việc bổ sung, điều chỉnh dự toán năm 2024 và phân bổ vốn đầu tư công:

• Bổ sung và điều chỉnh vốn viện trợ không hoàn lại năm 2024: Bổ sung 21,284 tỷ đồng thu và chi thường xuyên từ nguồn viện trợ không hoàn lại cho Liên hiệp các Tổ chức hữu nghị Việt Nam (2,115 tỷ đồng), Bộ Giao thông vận tải (0,567 tỷ đồng) và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình (18,602 tỷ đồng). Điều chỉnh giảm 54,004 tỷ đồng chi sự nghiệp kinh tế và tăng tương ứng cho các sự nghiệp giáo dục, bảo đảm xã hội, khoa học công nghệ của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội.
• Điều chỉnh vốn vay lại nước ngoài năm 2024: Điều chỉnh tăng 360,245 tỷ đồng cho 07 địa phương và giảm 406,035 tỷ đồng dự toán của 12 địa phương.
• Bổ sung thu phí chứng nhận xuất xứ hàng hóa năm 2024: Bổ sung 118,591 tỷ đồng do Bộ Công Thương tổ chức thu (nộp ngân sách trung ương 75,341 tỷ đồng, để lại Bộ Công Thương 43,25 tỷ đồng để chi cho các nhiệm vụ theo quy định).
• Sử dụng nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2022: Cho phép chuyển nguồn 56.136,146 tỷ đồng chưa phân bổ để bố trí dự toán, kế hoạch đầu tư công năm 2025. Trong đó, phân bổ ngay 47.601,121 tỷ đồng cho các Bộ, ngành, địa phương; số vốn còn lại 8.535,025 tỷ đồng sẽ phân bổ khi đủ thủ tục đầu tư. Cho phép kéo dài giải ngân tối đa 579,306 tỷ đồng đền bù giải phóng mặt bằng Quốc lộ 1 qua tỉnh Nghệ An sang năm 2025.
• Sử dụng nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2023: Chuyển nguồn 18.220 tỷ đồng chưa phân bổ sang năm 2025. Phân bổ ngay 4.900 tỷ đồng cho các dự án đủ thủ tục; số vốn còn lại 13.320 tỷ đồng giao Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét phân bổ sau.
• Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội: Phân bổ 2.920,7 tỷ đồng dự toán năm 2024 từ nguồn tiết kiệm chi năm 2021 còn dư cho các Bộ, cơ quan trung ương. Cho phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân tối đa 9.204,133 tỷ đồng của 33 dự án và 02 nhiệm vụ đến hết ngày 31/12/2025.
• Hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát: Cho phép sử dụng nguồn tiết kiệm 5% chi thường xuyên năm 2024 của ngân sách trung ương và địa phương để hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo; kinh phí chưa sử dụng hết được chuyển nguồn sang năm 2025.

- Thực hiện chính sách tiền lương và một số chính sách xã hội

Các quy định về tiền lương và nguồn lực cải cách được xác định rõ ràng:

• Chính sách tiền lương năm 2025: Chưa thực hiện tăng tiền lương khu vực công, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng và trợ cấp ưu đãi người có công trong năm 2025.
• Tạo nguồn cải cách tiền lương: Các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương tiếp tục tích lũy nguồn cải cách tiền lương theo quy định. Tiếp tục loại trừ một số khoản thu khi tính số tăng thu ngân sách địa phương dành cho cải cách tiền lương theo Nghị quyết 34/2021/QH15.
• Mở rộng phạm vi sử dụng nguồn tích lũy: Từ ngày 01/7/2024, cho phép sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương để điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và tinh giản biên chế. Ngân sách địa phương được dùng nguồn này để thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành và tinh giản biên chế.
• Sử dụng nguồn dư cải cách tiền lương tại địa phương: Các địa phương có nguồn dư lớn, cam kết tự bảo đảm kinh phí cải cách tiền lương và an sinh xã hội cho cả lộ trình đến năm 2030 được phép dùng nguồn dư này để đầu tư cho các dự án kết nối vùng, kết nối quốc gia và công trình trọng điểm quốc gia trên địa bàn.

- Nhiệm vụ và giải pháp giao Chính phủ tổ chức thực hiện

Quốc hội giao Chính phủ tập trung triển khai các nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau:

• Điều hành chính sách tài khóa: Chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ để ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng. Khắc phục đà suy giảm tỷ lệ huy động ngân sách trên GDP.
• Quản lý thu ngân sách: Chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, đặc biệt là trong thương mại điện tử và nền tảng số. Đẩy mạnh điện tử hóa quản lý thuế và đấu giá tài sản công, đất đai. Sớm xây dựng phương án sửa đổi Luật Ngân sách nhà nước gắn với phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi.
• Kỷ cương chi ngân sách và đầu tư công: Triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, chỉ ban hành chính sách tăng chi khi thực sự cần thiết và có nguồn bảo đảm. Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án chậm tiến độ sang dự án giải ngân tốt. Có chế tài xử lý việc trả lại kế hoạch vốn do nguyên nhân chủ quan. Đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước hiệu quả.
• Nghiên cứu điều chỉnh tiền lương và chế độ ngành nghề: Đề xuất xử lý bất hợp lý trong chế độ đối với viên chức y tế, giáo dục. Nghiên cứu điều chỉnh tăng lương, lương hưu, trợ cấp xã hội, trợ cấp người có công trong năm 2025 nếu tình hình kinh tế thuận lợi và cân đối được nguồn lực.
• Tinh giản biên chế và đổi mới đơn vị sự nghiệp: Tiếp tục tinh gọn bộ máy hành chính, giảm hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách cho các đơn vị sự nghiệp công lập.
• Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí: Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm theo Nghị quyết 74/2022/QH15.
• Kiểm soát nợ công và bội chi: Giám sát chặt chẽ bội chi ngân sách, mức vay nợ của địa phương và nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ. Chủ động cơ cấu lại nợ công và quản lý hiệu quả việc phát hành, mua lại, hoán đổi trái phiếu Chính phủ.

- Giám sát và kiểm toán việc thực hiện Nghị quyết

Công tác giám sát và kiểm toán được phân công cụ thể nhằm đảm bảo tính minh bạch:

• Cơ quan giám sát: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Tài chính, Ngân sách, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên chịu trách nhiệm giám sát việc thực hiện Nghị quyết này.
• Cơ quan kiểm toán: Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán việc triển khai Nghị quyết theo đúng quy định pháp luật.