Nghị quyết số 196/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 9 ngày 17 tháng 5 năm 2025 về việc điều chỉnh dự toán ngân sách nhà nước năm 2025. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm phân bổ, điều chỉnh các nguồn lực tài chính công để phục vụ công tác cải cách tiền lương, tinh gọn bộ máy, hỗ trợ giáo dục và thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số quốc gia.

- Điều chỉnh, bổ sung dự toán ngân sách trung ương năm 2025 cho cải cách tiền lương và sắp xếp bộ máy (Điều 1)

Nghị quyết quy định việc điều chỉnh và bổ sung dự toán ngân sách trung ương năm 2025 nhằm bảo đảm nguồn kinh phí chi trả chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động khi thực hiện sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo các Nghị định số 178/2024/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2024 và Nghị định số 67/2025/NĐ-CP ngày 15 tháng 3 năm 2025 của Chính phủ. Các biện pháp tài chính cụ thể bao gồm:

• Sử dụng nguồn kinh phí cải cách tiền lương còn dư từ việc điều chỉnh mức lương cơ sở năm 2024 của ngân sách trung ương chuyển nguồn sang năm 2025 với số tiền là 15.710 tỷ đồng. Khoản kinh phí này được giao cho Chính phủ để bổ sung dự toán chi cho các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương thực hiện nhiệm vụ.
• Bổ sung dự toán thu ngân sách trung ương năm 2025 thêm 28.290 tỷ đồng từ nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương. Đồng thời, bổ sung tương ứng dự toán chi ngân sách trung ương năm 2025 để Chính phủ phân bổ cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai nhiệm vụ.
• Trong trường hợp nhu cầu kinh phí thực tế phát sinh vượt quá tổng mức quy định nêu trên (gồm 15.710 tỷ đồng và 28.290 tỷ đồng), Quốc hội cho phép Chính phủ chủ động sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương để thực hiện.

- Chuyển nguồn kinh phí chi thường xuyên năm 2024 sang năm 2025 (Điều 2)

Để bảo đảm tính liên tục và hiệu quả trong việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội và kiện toàn bộ máy, Nghị quyết quyết định:

• Chuyển nguồn 6.623 tỷ đồng dự toán chi thường xuyên ngân sách trung ương năm 2024 chưa phân bổ còn lại sang năm 2025.
• Mục đích sử dụng khoản kinh phí chuyển nguồn này bao gồm: thực hiện chính sách miễn học phí và thực hiện các nhiệm vụ phát sinh do sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo phê duyệt của cấp có thẩm quyền (ngoại trừ các khoản chi trả chế độ, chính sách trực tiếp cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động đã được quy định tại Điều 1).

- Bố trí ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Điều 3)

Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị, Thông báo số 01-TB/BCĐTW ngày 22 tháng 01 năm 2025 và số 03-TB/BCĐTW ngày 06 tháng 3 năm 2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về thông báo Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm, Nghị quyết đưa ra cơ chế tài chính đặc thù:

• Ưu tiên bố trí chi ngân sách nhà nước năm 2025 cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
• Xác định mục tiêu bố trí ít nhất 3% chi ngân sách nhà nước năm 2025 cho các nhiệm vụ này.
• Trường hợp sau khi sử dụng nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2024 theo quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội mà vẫn chưa bảo đảm tỷ lệ tối thiểu 3%, Chính phủ được phép điều chỉnh, sắp xếp trong phạm vi các khoản dự toán chi ngân sách trung ương năm 2025 chưa phân bổ đầu năm để thực hiện cho đủ định mức.

- Trách nhiệm tổ chức thực hiện, giám sát và kiểm toán (Điều 4 và Điều 5)

Nghị quyết phân định rõ vai trò, trách nhiệm của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và đúng pháp luật:

• Chính phủ: Có trách nhiệm khẩn trương tổ chức thực hiện, bảo đảm chi đúng chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức; bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí và tuân thủ nghiêm ngặt Luật Ngân sách nhà nước cùng các quy định pháp luật liên quan. Chính phủ phải báo cáo kết quả thực hiện lên Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và trong Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện ngân sách nhà nước năm 2025.
• Các cơ quan thực thi: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành, cơ quan trung ương và chính quyền địa phương các cấp chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.
• Các cơ quan giám sát: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban khác của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên thực hiện giám sát việc triển khai Nghị quyết trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình.
• Cơ quan kiểm toán: Kiểm toán nhà nước chịu trách nhiệm kiểm toán việc thực hiện Nghị quyết, bảo đảm mọi hoạt động thu, chi và điều chỉnh ngân sách tuân thủ đúng quy định của pháp luật.