Nghị quyết số 451-NQ/HĐNN7 do Hội đồng Nhà nước ban hành nhằm phê chuẩn Quy chế Ngạch Kiểm sát viên Viện Kiểm sát nhân dân. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ ngành Kiểm sát, quy định chi tiết về vị trí, chức trách, tiêu chuẩn chuyên môn, hệ thống ngạch bậc, chế độ tiền lương, trang phục và giấy chứng minh của Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân các cấp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Quy chế này áp dụng đối với toàn bộ Kiểm sát viên, lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân từ cấp tối cao đến cấp địa phương. Riêng đối với Kiểm sát viên thuộc hệ thống Viện kiểm sát quân sự, các quy định về ngạch bậc, trang phục và giấy chứng minh sẽ do các văn bản pháp luật khác quy định riêng.

Vị trí, trách nhiệm và phẩm chất đạo đức của Kiểm sát viên

Kiểm sát viên là những cán bộ được Hội đồng Nhà nước cử hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao bổ nhiệm để thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật và thực hành quyền công tố. Kiểm sát viên hoạt động dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của Viện trưởng cấp mình, dựa trên cơ sở Hiến pháp, luật và các văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng. Về phẩm chất, Kiểm sát viên phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc và chế độ xã hội chủ nghĩa, dũng cảm bảo vệ pháp chế và rèn luyện theo 5 đức tính cốt lõi: công minh, chính trực, khách quan, thận trọng và khiêm tốn.

Hệ thống ngạch, cấp và bậc Kiểm sát viên

Ngạch Kiểm sát viên được phân chia thành 3 ngạch với các bậc cụ thể như sau:

• Kiểm sát viên cao cấp: Gồm có 4 bậc (từ bậc 1 đến bậc 4).
• Kiểm sát viên trung cấp: Gồm có 3 bậc (từ bậc 1 đến bậc 3).
• Kiểm sát viên sơ cấp: Gồm có 3 bậc (từ bậc 1 đến bậc 3).

Tiêu chuẩn bổ nhiệm đối với từng ngạch Kiểm sát viên

• Kiểm sát viên cao cấp: Yêu cầu có phẩm chất, năng lực chính trị vững vàng; vận dụng tốt đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn; có năng lực nghiên cứu, tổng hợp, phát hiện và đề xuất các biện pháp phòng chống tội phạm; trình độ chuyên môn từ cao đẳng kiểm sát hoặc đại học pháp lý trở lên; đã hoàn thành chương trình lý luận chính trị trung, cao cấp.
• Kiểm sát viên trung cấp: Yêu cầu có phẩm chất chính trị tốt; nắm vững nghiệp vụ kiểm sát và có năng lực hoàn thành tốt nhiệm vụ; tốt nghiệp phổ thông trung học; trình độ chuyên môn từ trung cấp kiểm sát hoặc trung cấp pháp lý trở lên; đã học xong chương trình lý luận chính trị trung cấp.
• Kiểm sát viên sơ cấp: Yêu cầu có phẩm chất chính trị tốt; nhận thức rõ đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước; hiểu biết các khâu nghiệp vụ kiểm sát và làm tốt ít nhất một khâu nghiệp vụ; tốt nghiệp phổ thông trung học; đã hoàn thành chương trình đào tạo trung cấp kiểm sát hoặc trung cấp pháp lý.

Đối tượng bổ nhiệm và phong cấp, bậc

Quy chế quy định cụ thể 4 nhóm đối tượng được xem xét bổ nhiệm và phong cấp, bậc Kiểm sát viên bao gồm:

• Cán bộ đang công tác trong ngành Kiểm sát nhân dân có đủ tiêu chuẩn theo quy định.
• Học sinh tốt nghiệp các trường trung cấp hoặc cao đẳng kiểm sát sau khi hoàn thành thời gian tập sự và hoàn thành tốt nhiệm vụ.
• Học sinh tốt nghiệp các trường cao đẳng hoặc đại học pháp lý khác sau khi hết thời gian tập sự và có thời gian công tác thực tế trong ngành Kiểm sát từ 1 năm trở lên.
• Cán bộ từ các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, lực lượng vũ trang chuyển sang ngành Kiểm sát, có đủ tiêu chuẩn và đã công tác trong ngành từ 1 năm trở lên.

Thời hạn và quy trình xét thăng, giáng cấp, bậc

Việc thăng cấp, bậc được thực hiện dựa trên năng lực hoàn thành nhiệm vụ và thời hạn giữ bậc tối thiểu:

• Ngạch sơ cấp: Từ bậc 1 lên bậc 2 là 3 năm; từ bậc 2 lên bậc 3 là 3 năm.
• Chuyển ngạch sơ cấp lên trung cấp: Từ sơ cấp bậc 3 lên trung cấp bậc 1 là 4 năm.
• Ngạch trung cấp: Từ bậc 1 lên bậc 2 là 4 năm; từ bậc 2 lên bậc 3 là 4 năm.
• Chuyển ngạch trung cấp lên cao cấp: Từ trung cấp bậc 3 lên cao cấp bậc 1 là 5 năm.
• Ngạch cao cấp: Từ bậc 1 lên bậc 2 là 5 năm; từ bậc 2 lên bậc 3 là 5 năm. Không quy định thời hạn lưu lại ở bậc 3 đối với Kiểm sát viên cao cấp.
• Các trường hợp đặc biệt: Thời gian đi học chính trị, văn hóa, nghiệp vụ hoặc thực hiện nghĩa vụ quốc gia vẫn được tính vào thời hạn xét phong cấp bậc. Kiểm sát viên có thành tích xuất sắc có thể được xét thăng bậc trước thời hạn (mỗi lần thăng 1 bậc, trường hợp đặc biệt thăng 2 bậc). Ngược lại, nếu vi phạm kỷ luật, Kiểm sát viên có thể bị kéo dài thời hạn xét thăng bậc, bị giáng cấp, bậc (mỗi lần giáng từ 1 đến 2 bậc) hoặc chuyển sang ngạch cán sự, chuyên viên pháp lý, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu phạm tội.

Về thẩm quyền quyết định: Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao do Quốc hội bầu; Phó Viện trưởng do Hội đồng Nhà nước cử và xếp vào bậc 4 Kiểm sát viên cao cấp; Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao do Hội đồng Nhà nước cử; Viện trưởng, Phó Viện trưởng và Kiểm sát viên cấp địa phương do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao bổ nhiệm và phong cấp, bậc.

Chế độ trang phục của Kiểm sát viên

Kiểm sát viên được cấp phát trang phục thống nhất để sử dụng khi thực hiện nhiệm vụ công vụ, bao gồm:

• Phù hiệu kiểm sát: Làm bằng kim loại tròn, đường kính 30 mm, có hình bông lúa, ngôi sao vàng dập nổi, lá chắn và hai thanh kiếm đặt chéo màu bạch kim trên nền đỏ, phía dưới có bánh xe răng màu xanh thẫm và hai chữ "KS".
• Cấp hiệu kiểm sát viên: Gắn trên ve áo hình bình hành (56 x 32 mm), nền đen. Cấp hiệu của Viện trưởng tối cao có viền vàng 4 mm và đính Quốc huy. Cấp hiệu Kiểm sát viên cao cấp có viền vàng 4 mm và các ngôi sao vàng. Cấp hiệu Kiểm sát viên trung cấp có viền trắng 3 mm, 2 gạch trắng và các ngôi sao vàng. Cấp hiệu Kiểm sát viên sơ cấp có viền trắng 3 mm, 1 gạch trắng và các ngôi sao vàng.
• Trang phục thu đông và xuân hè: Gồm áo vét tông và quần âu màu hạt dẻ (thu đông), áo sơ mi trắng, cravát màu ghi sáng; áo bludông và quần âu màu ghi sáng (xuân hè).
• Mũ và các trang bị khác: Mũ kê pi màu ghi sáng có dây vàng và đính phù hiệu; mũ cát cứng; mũ chống rét; giày da đen ngắn cổ, thắt lưng da, dép nhựa, găng tay cao su và áo mưa.
• Thời hạn cấp phát: Quy chế quy định chi tiết niên hạn sử dụng cho từng loại trang phục (ví dụ: quần áo thu đông 4 năm/bộ, quần áo xuân hè 2 năm/bộ, giày da 4 năm/đôi, mũ kê pi 4 năm/chiếc...). Nghiêm cấm việc cho mượn, tặng, mua bán hoặc lợi dụng trang phục kiểm sát vào mục đích phi pháp.

Quy định về Giấy chứng minh Kiểm sát viên

Giấy chứng minh Kiểm sát viên là công cụ pháp lý quan trọng để thực thi công vụ:

• Hình thức: Thiết kế dạng quyển sổ kích thước 110 x 75 mm gồm 4 trang, bìa màu mận chín in hình phù hiệu kiểm sát và các dòng chữ tiêu đề. Bên trong có hình lá cờ Tổ quốc in chéo giữa trang 1 và trang 2, dán ảnh chân dung và có chữ ký, đóng dấu của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
• Quyền hạn khi sử dụng: Khi xuất trình giấy chứng minh, Kiểm sát viên có quyền yêu cầu các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang và công dân chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật; được ưu tiên sử dụng các phương tiện giao thông và liên lạc công cộng để kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật.
• Nguyên tắc quản lý: Giấy chứng minh chỉ được dùng để thi hành nhiệm vụ kiểm sát, không được thay thế cho công lệnh, giấy giới thiệu hay chứng minh thư nhân dân. Khi thay đổi chức vụ hoặc thôi giữ chức vụ, Kiểm sát viên phải thực hiện đổi hoặc nộp lại giấy chứng minh. Mọi hành vi làm mất, sử dụng sai mục đích hoặc giả mạo giấy chứng minh sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hiệu lực thi hành

Quy chế ngạch Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày được Hội đồng Nhà nước phê chuẩn. Vụ Tổ chức cán bộ, các Vụ, Viện, Văn phòng thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân các địa phương chịu trách nhiệm tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện quy chế này.