Nghị quyết số 56/2002/QH10 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X thông qua nhằm hướng dẫn và quy định chi tiết việc thi hành Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân mới. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu bước chuyển đổi mạnh mẽ trong tiến trình cải cách tư pháp, phân định rõ ràng hơn chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan xét xử và kiểm sát tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của Nghị quyết

Nghị quyết này tập trung điều chỉnh các quan hệ chuyển tiếp liên quan đến tổ chức bộ máy, nhân sự và thẩm quyền của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân các cấp. Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp, các cơ quan điều tra, các cơ quan hữu quan khác cùng đội ngũ Thẩm phán, Kiểm sát viên, cán bộ ngành Tòa án và Kiểm sát trên phạm vi cả nước.

Chuyển giao công tác quản lý các Tòa án nhân dân địa phương

• Chuyển giao toàn bộ nhiệm vụ, quyền hạn quản lý các Tòa án nhân dân địa phương về mặt tổ chức từ Bộ Tư pháp sang Tòa án nhân dân tối cao.
• Quy định rõ thời hạn hoàn thành việc bàn giao biên chế, tổ chức, cán bộ, phương tiện làm việc và kinh phí hoạt động của các Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh trước ngày 01 tháng 9 năm 2002.
• Bộ Tư pháp có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân tối cao để thực hiện việc bàn giao thông suốt, không làm ảnh hưởng đến hoạt động xét xử thường xuyên của các tòa án.

Quy định chuyển tiếp về đội ngũ Thẩm phán và Kiểm sát viên

• Các Thẩm phán Tòa án nhân dân và Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân các cấp đã được bổ nhiệm trước ngày Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2002 có hiệu lực vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cho đến khi hết nhiệm kỳ bổ nhiệm.
• Ủy ban thường vụ Quốc hội phối hợp với các cơ quan liên quan chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thực hiện việc tuyển chọn, bổ nhiệm Thẩm phán và Kiểm sát viên theo các tiêu chuẩn và quy trình mới được quy định trong các luật tổ chức mới.

Chuyển giao nhiệm vụ điều tra của Viện kiểm sát nhân dân

• Xác định lộ trình thu hẹp và chuyển giao nhiệm vụ điều tra một số loại tội phạm của Cơ quan điều tra thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan điều tra của lực lượng Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
• Tập trung tối đa chức năng của Viện kiểm sát nhân dân vào hai công tác cốt lõi là thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp theo đúng tinh thần cải cách tư pháp mới.

Giải quyết các vụ án đang trong quá trình thụ lý, giải quyết

• Đối với các vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính đang được Tòa án hoặc Viện kiểm sát thụ lý giải quyết trước ngày các luật mới có hiệu lực thì tiếp tục được giải quyết theo thẩm quyền và thủ tục cũ, bảo đảm tính liên tục và quyền lợi hợp pháp của các đương sự, bị can, bị cáo.
• Các tranh chấp, khiếu kiện phát sinh sau thời điểm luật mới có hiệu lực phải được thụ lý và giải quyết nghiêm ngặt theo đúng các quy định mới về thẩm quyền xét xử và kiểm sát.

Hiệu lực thi hành

Nghị quyết số 56/2002/QH10 có hiệu lực thi hành đồng thời với Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2002. Các quy định trước đây trái với Nghị quyết này đều bị bãi bỏ.