Pháp lệnh bảo vệ tài liệu lưu trữ quốc gia năm 1982 do Hội đồng Nhà nước ban hành nhằm xác lập các quy định pháp lý về việc bảo vệ, quản lý và sử dụng thống nhất tài liệu lưu trữ quốc gia, phục vụ công tác nghiên cứu lịch sử, khoa học và thực tiễn của đất nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Pháp lệnh áp dụng đối với mọi cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân Việt Nam trong việc thực hiện nghĩa vụ bảo vệ tài liệu lưu trữ quốc gia. Đồng thời, văn bản cũng điều chỉnh hoạt động của các cơ quan lưu trữ Nhà nước các cấp và các đối tượng trong và ngoài nước có nhu cầu tiếp cận, khai thác tài liệu lưu trữ của Việt Nam.

• Tài liệu lưu trữ quốc gia được xác định là những tài liệu có giá trị về chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, giáo dục, xã hội, khoa học, kỹ thuật, được hình thành trong quá trình hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang và các nhân vật lịch sử qua các thời kỳ của dân tộc Việt Nam.
• Yêu cầu về hình thức: Tài liệu lưu trữ quốc gia phải là bản chính của văn kiện hoặc các dạng vật chất ghi tin khác như giấy, phim, ảnh, băng, đĩa ghi âm. Bản sao chỉ được sử dụng thay thế khi không còn bản chính và phải được chứng thực có giá trị pháp lý tương đương bản chính.

• Tài liệu lưu trữ quốc gia thuộc sở hữu toàn dân và do Nhà nước thống nhất quản lý theo nguyên tắc tập trung. Nghiêm cấm mọi cơ quan, tập thể hoặc cá nhân chiếm đoạt tài liệu làm của riêng.
• Nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi mua bán, trao đổi, cất giữ, tiêu hủy trái phép tài liệu lưu trữ quốc gia, hoặc sử dụng tài liệu vào các mục đích đi ngược lại với lợi ích của Nhà nước.
• Đối với tài liệu riêng của cá nhân, gia đình, dòng họ hoặc tập thể có giá trị lịch sử, khoa học: Nhà nước thực hiện đăng ký, bảo hộ và hướng dẫn, hỗ trợ về mặt bảo quản. Nhà nước khuyến khích việc ký gửi hoặc hiến tặng các tài liệu này cho cơ quan lưu trữ Nhà nước. Nghiêm cấm chuyển các tài liệu này ra nước ngoài dưới mọi hình thức; trường hợp muốn bán thì chỉ được bán cho cơ quan lưu trữ Nhà nước.

• Tài liệu lưu trữ quốc gia phải được bảo quản tập trung tại các cơ quan lưu trữ Nhà nước. Việc phân cấp quản lý được thực hiện giữa cơ quan lưu trữ Nhà nước trung ương, địa phương và chuyên ngành tùy thuộc vào tính chất, ý nghĩa của tài liệu.
• Đối với tài liệu đặc biệt quý, hiếm hoặc tuyệt mật: Bắt buộc phải lập bản sao để bảo hiểm và áp dụng chế độ bảo quản, sử dụng đặc biệt do Hội đồng Bộ trưởng quy định.
• Trách nhiệm quản lý: Thủ trưởng các ngành từ trung ương đến cơ sở và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo, tổ chức quản lý tài liệu lưu trữ trong phạm vi quyền hạn của mình. Các cơ quan, đơn vị phải thực hiện lập hồ sơ công việc và nộp lưu trữ vào kho lưu trữ Nhà nước đúng thời hạn quy định.
• Việc lựa chọn tài liệu để bảo quản hoặc loại ra để tiêu hủy phải thông qua Hội đồng xác định giá trị tài liệu lưu trữ quyết định theo quy định của Hội đồng Bộ trưởng.

• Nghiêm cấm mang tài liệu lưu trữ quốc gia ra khỏi lãnh thổ Việt Nam, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền do Hội đồng Bộ trưởng ủy nhiệm cho phép và chỉ được mang bản sao.
• Quyền tiếp cận: Các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang được sử dụng tài liệu phục vụ công tác và nghiên cứu khoa học. Công dân Việt Nam được sử dụng tài liệu cho các nhu cầu chính đáng theo quy định của Hội đồng Bộ trưởng.
• Người nước ngoài muốn nghiên cứu, sử dụng tài liệu lưu trữ quốc gia của Việt Nam phải được sự cho phép trực tiếp từ Hội đồng Bộ trưởng.
• Nguyên tắc sử dụng: Việc sử dụng và công bố tài liệu phải phục vụ đường lối, chính sách và bảo đảm bí mật của Đảng và Nhà nước.

• Cơ quan lưu trữ Nhà nước trung ương thuộc Hội đồng Bộ trưởng: Chịu trách nhiệm quản lý tập trung, thống nhất công tác lưu trữ trên phạm vi cả nước; xây dựng chế độ quản lý, nghiệp vụ; hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện; quản lý các cơ sở nghiên cứu, đào tạo cán bộ lưu trữ và trực tiếp quản lý tài liệu có ý nghĩa toàn quốc.
• Cơ quan lưu trữ tại các Bộ, Ủy ban Nhà nước và cơ quan thuộc Hội đồng Bộ trưởng: Quản lý công tác lưu trữ trong nội bộ ngành và các đơn vị trực thuộc dưới sự chỉ đạo của thủ trưởng cơ quan.
• Cơ quan lưu trữ thuộc Ủy ban nhân dân các cấp: Quản lý công tác và tài liệu lưu trữ tại địa phương.
• Tổ chức và biên chế của các cơ quan lưu trữ Nhà nước do Hội đồng Bộ trưởng quy định cụ thể.

• Khen thưởng: Cơ quan, tập thể, cá nhân có thành tích bảo vệ, phát hiện, hiến tặng tài liệu lưu trữ có giá trị sẽ được Nhà nước khen thưởng theo quy định.
• Xử lý vi phạm: Người có hành vi vi phạm các quy định của Pháp lệnh sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

Hiệu lực thi hành: Pháp lệnh bảo vệ tài liệu lưu trữ quốc gia năm 1982 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Các quy định trước đây trái với Pháp lệnh này đều bị bãi bỏ. Hội đồng Bộ trưởng chịu trách nhiệm quy định chi tiết việc thi hành Pháp lệnh này.