Quy định 54-QĐ/TW năm 1999 do Bộ Chính trị ban hành là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập chế độ học tập lý luận chính trị bắt buộc trong Đảng. Quy định này xác định rõ học tập không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ, trách nhiệm của mọi cán bộ, đảng viên nhằm chuẩn hóa đội ngũ, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và toàn diện các nội dung cốt lõi của Quy định 54-QĐ/TW:

• Nghĩa vụ và quyền lợi: Học tập lý luận chính trị là nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi của mọi cán bộ, đảng viên. Cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp phải đi đầu, có kế hoạch học tập thường xuyên để nâng cao trình độ lý luận, kiến thức chuyên môn và năng lực thực tiễn.
• Gắn liền với tiêu chuẩn hóa cán bộ: Việc học tập và nâng cao trình độ lý luận chính trị phải được thực hiện song song với quá trình tiêu chuẩn hóa cán bộ, đảng viên ở tất cả các cấp, các ngành và lĩnh vực hoạt động xã hội.
• Tiêu chí đánh giá cán bộ: Kết quả học tập lý luận chính trị là một trong những thước đo, tiêu chuẩn quan trọng để xem xét, đánh giá, quy hoạch, sử dụng cán bộ, thực hiện chính sách cán bộ, cũng như đánh giá tư cách đảng viên và phân loại tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh.
• Phân công quản lý rõ ràng: Thực hiện phân công, phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị một cách thống nhất trong hệ thống trường lớp của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể và hệ thống giáo dục quốc dân nhằm tránh trùng lặp, lãng phí nguồn lực.

• Đối với đảng viên dự bị: Bắt buộc phải hoàn thành chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho đảng viên mới trước khi được chuyển chính thức.
• Đối với đảng viên chính thức tại cơ sở: Phải hoàn thành chương trình lý luận chính trị sơ cấp tại trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện. Riêng đảng viên là cán bộ, công chức, lãnh đạo quản lý phải đạt trình độ lý luận chính trị theo tiêu chuẩn chức danh quy định. Đảng viên là người dân tộc thiểu số, ở vùng sâu, vùng xa có trình độ văn hóa thấp sẽ học theo chương trình sơ cấp được biên soạn riêng.
• Đối với đảng viên trong cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể: Học tập các chương trình lý luận chính trị theo sự chỉ đạo và hướng dẫn của các đảng ủy khối nơi sinh hoạt đảng.
• Đối với đảng viên trong lực lượng vũ trang: Thực hiện học tập lý luận chính trị theo sự chỉ đạo, hướng dẫn riêng của Đảng ủy Quân sự Trung ương và Đảng ủy Công an Trung ương.
• Đối với đảng viên đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức: Tham gia học tập các nghị quyết của Đảng tại tổ chức cơ sở đảng nơi cư trú; được cấp ủy định kỳ thông tin về tình hình thời sự, chính sách trong nước và quốc tế.
• Đối với đảng viên có trình độ trung cấp hoặc tốt nghiệp đại học, cao đẳng: Học tập các chương trình lý luận chuyên đề về kinh tế, văn hóa, xã hội phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn.
• Đối với đảng viên có trình độ cao cấp, đại học chính trị trở lên: Thực hiện kế hoạch tự học, tự nghiên cứu theo hướng dẫn của cơ quan phụ trách.
• Đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở: Bí thư chi bộ, đảng ủy viên, chi ủy viên cơ sở phải học chương trình lý luận chính trị và nghiệp vụ cấp ủy tại trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện. Cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở cơ sở phải hoàn thành chương trình trung học chính trị (trung cấp lý luận chính trị) tại trường chính trị tỉnh, thành phố.
• Đối với công chức theo ngạch: Công chức ngạch chuyên viên và chuyên viên chính phải hoàn thành chương trình trung cấp lý luận chính trị; công chức ngạch chuyên viên cao cấp phải hoàn thành chương trình cao cấp lý luận chính trị.
• Đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp huyện và tương đương: Cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp huyện, quận, một số ban, ngành cấp tỉnh, doanh nghiệp (theo quy định riêng) phải hoàn thành chương trình lý luận chính trị cao cấp tại các Phân viện thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
• Đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh và Trung ương: Cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh, thành phố, các ban, ngành Trung ương, ủy viên thường vụ các đoàn thể Trung ương, ban giám đốc các tổng công ty và doanh nghiệp lớn của Nhà nước phải hoàn thành chương trình lý luận chính trị cao cấp tại Trung tâm Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
• Học tập nghị quyết định kỳ: Tất cả đảng viên và cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp có trách nhiệm học tập, quán triệt các nghị quyết của Đại hội Đảng, của Ban Chấp hành Trung ương thông qua các chương trình bồi dưỡng cụ thể hàng năm do Bộ Chính trị quy định.
• Thống nhất hệ thống văn bằng, chứng chỉ: Thống nhất tên gọi 3 cấp chương trình đào tạo lý luận chính trị trong hệ thống của Đảng gồm: sơ cấp lý luận chính trị, trung cấp lý luận chính trị (hoặc trung học chính trị), và cao cấp lý luận chính trị (hoặc cử nhân chính trị). Các chương trình tương đương khác sẽ có hướng dẫn cụ thể sau.

• Xây dựng kế hoạch đào tạo: Cấp ủy các cấp phải căn cứ vào thực trạng trình độ lý luận chính trị của đảng viên để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cụ thể, gắn liền với công tác quy hoạch cán bộ và xây dựng đội ngũ công chức.
• Khuyến khích và kiểm tra: Có biện pháp cụ thể để khuyến khích, tạo điều kiện cho đảng viên tự học; tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chế độ học tập và đánh giá kết quả học tập thông qua hiệu quả công tác thực tế.
• Thi đua khen thưởng: Tổ chức tuyên dương, khen thưởng kịp thời các cá nhân có thành tích học tập xuất sắc trong các dịp sơ kết, tổng kết hàng năm; phát động phong trào thi đua học tập lý luận chính trị, đưa hoạt động này đi vào nề nếp thường xuyên trong chi bộ, đảng bộ.

• Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương: Chủ trì, phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương tham mưu giúp Bộ Chính trị hướng dẫn, kiểm tra việc xây dựng và thực hiện kế hoạch đào tạo lý luận chính trị. Đồng thời, hướng dẫn thống nhất nội dung chương trình, quản lý hệ thống văn bằng, chứng chỉ nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp trong đào tạo.
• Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Chủ trì phối hợp với Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương chỉ đạo biên soạn, đổi mới nội dung chương trình, biên soạn sách giáo khoa, tài liệu tham khảo; xây dựng quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên lý luận chính trị các cấp.
• Ban Tổ chức Trung ương: Chủ trì phối hợp với Ban Tài chính - Quản trị Trung ương và Ban Tổ chức - cán bộ Chính phủ rà soát, sửa đổi, bổ sung các chế độ, chính sách chưa phù hợp; tham mưu đầu tư ngân sách, cơ sở vật chất cho các trường chính trị, trung tâm bồi dưỡng chính trị; xây dựng chế độ đãi ngộ ưu đãi đối với giảng viên (kể cả giảng viên kiêm chức, báo cáo viên) và học viên.
• Trách nhiệm của các cấp ủy địa phương, đảng đoàn, ban cán sự đảng: Có trách nhiệm tổ chức thực hiện nghiêm túc Quy định này; bảo đảm nguồn kinh phí, cơ sở vật chất kỹ thuật và bố trí cán bộ có năng lực, phẩm chất tốt để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị tại đơn vị, địa phương mình.