1. Quan điểm quy hoạch:

- Quy hoạch tài nguyên nước tỉnh Gia Lai đến năm 2025 phải phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Gia Lai đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

- Quản lý và khai thác tài nguyên nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Gia Lai theo hướng tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.

- Phát huy trách nhiệm của toàn xã hội và thực hiện có hiệu quả các hoạt động xã hội hóa trong công tác bảo vệ tài nguyên nước.

- Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh.

- Trong tính toán dự báo lượng nước và cân đối các nguồn nước có tính đến tác động của biến đổi khí hậu đối với tài nguyên nước.

2. Mục tiêu của quy hoạch:

a/ Mục tiêu tổng quát:

Xác định nhiệm vụ quy hoạch và các giải pháp về quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước, phòng chống và giảm thiểu tác hại do nước gây ra trên địa bàn tỉnh Gia Lai nhằm bảo đảm an ninh lâu dài về tài nguyên nước; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường của tỉnh Gia Lai.

b/ Mục tiêu cụ thể:

- Đảm bảo nguồn cấp nước sinh hoạt đến 2015 với 40 triệu m³/năm; đến 2020 với 47,7 triệu m³/năm; và 57,8 triệu m³/năm đến 2025.

- Chia sẻ, phân bổ hài hòa, hợp lí tài nguyên nước cho ngành nông nghiệp đến 2015 với 1304 triệu m³/năm, đến năm 2020 với 1691 triệu m³/năm và đến 2025 với 1922 triệu m³/năm. Nước cho công nghiệp năm 2015 với 5,07 triệu m³/năm, năm 2020 với 28,43 triệu m³/năm và năm 2025 với 56,75 triệu m³/năm;

- Khai thác, phân bổ sử dụng hợp lí nguồn nước dưới đất và nước mặt để cung cấp ổn định nước cho sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp.

- Đảm bảo lượng nước cho thượng và hạ lưu sông Ba, Sê San, Ia Mơr – Ia Lốp trong vùng quy hoạch; ổn định hệ sinh thái; duy trì môi trường dòng chảy các sông và các nhu cầu khác.

II/ Nội dung quy hoạch:

Trên cơ sở Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 và hiện trạng tài nguyên nước xác định nhu cầu khai thác, sử dụng nước trên địa bàn tỉnh đến năm 2025.

Căn cứ vào các đặc điểm tự nhiên, ranh giới hành chính, sự kế thừa các dự án nghiên cứu, đề tài điều tra, đánh giá, quy hoạch tài nguyên nước, quy hoạch thủy lợi đã thực hiện trên địa bàn tỉnh, phân vùng tài nguyên nước của tỉnh thành 06 vùng quy hoạch để đưa ra phương án quy hoạch.

1. Phân vùng quy hoạch và phân bổ nguồn nước theo vùng quy hoạch:

Tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh được phân thành 06 vùng quy hoạch, bao gồm:

- Vùng 1, Vùng Nam - Bắc An Khê: là địa phận thượng nguồn lưu vực sông Ba, bao gồm diện tích của 4 huyện KBang, Đak Pơ, An Khê và Kông Chro với diện tích khoảng 3.476 km².

- Vùng 2, Vùng Thượng Ayun: là địa phận lưu vực sông Ayun tính đến hồ Ayun hạ, gồm diện tích của các huyện Mang Yang, Đak Đoa, Chư Sê với diện tích khoảng 1.806 km², trong đó:

ü  Huyện Đăk Đoa gồm diện tích các xã: Trang, Ia Pết, Ia Băng, Glar, Tân Bình một phần Adơk và K’Dang.

ü  Toàn bộ diện tích huyện Mang Yang trừ diện tích 2 xã: Kon Chiêng và Lơ Pang.

ü  Huyện Chư Sê gồm diện tích các xã: Ia Tiêm, Bờ Ngoong, AlBá, Ayun, xã Dun, thị trấn Chư Sê, Bar Maih và xã H’Bông.

- Vùng 3, Vùng Ayun Pa: là địa phận lưu vực dòng chính sông Ba và 2 bên tả hữu thuộc diện tích huyện Phú Thiện, Ayun Pa, Ia Pa và các xã: Lơ Pang, Kon Chiêng của huyện Mang Yang; các xã Ia H’rú, một phần Nhơn Hoà, một phần Ia Phang của huyện Chư Pưh với diện tích khoảng 2.113 km².

- Vùng 4,Vùng Krông Pa: là địa phận lưu vực dòng chính sông Ba và 2 bên tả hữu sông Ba thuộc huyện Krông Pa với diện tích khoảng 1.625 km².

- Vùng 5, Vùng Nam - Bắc Pleiku: là địa phận huyện Ia Grai, Chư Păh, thành phố Pleiku, một phần diện tích huyện Đức Cơ gồm các xã: Ia Dơk, Ia Kla, Ia Dom,1/2 Chư Ty, 3/4 Ia Krêl, 1/2 Ia Din một phần diện tích huyện Đăk Đoa gồm: thị trấn Đăk Đoa và các xã Hà Đông, Đak SơMei, Đak Krong, Hải Yang, Hà Bầu, Kon Gang, Nam Yang, H’Neng, A Dơk, 1 phần K’Dang với diện tích khoảng 3.413 km².

- Vùng 6, Vùng Ia Mơr - Ia Lốp: gồm diện tích huyện Chư Prông, một phần huyện Chư Sê gồm các xã: Ia Glai, Ia Hlốp, Ia Ko, Ia Blang, các xã Ia Le, Ia Đreng, 1 phần Nhơn Hoà, 1 phần Ia Phang thuộc huyện Chư Pưh, một phần diện tích huyện Đức Cơ gồm các xã: Ia Lang, Ia Kriêng, Ia Pnôn, Ia Nan, 1 phần Chư Ty, 1 phần Ia Krêl, 1 phần Ia Din với diện tích khoảng 2.875 km².

Dựa trên việc ước tính nhu cầu sử dụng nước tại 06 vùng quy hoạch, quy hoạch các công trình khai thác nước mặt và nước dưới đất theo các Phụ lục 1 – 7 ban hành kèm theo Quyết định để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của toàn tỉnh đến năm 2025.

2. Quy hoạch các kho nước (Hồ điều hòa)

Căn cứ vào nhu cầu lượng nước còn thiếu tại 6 vùng quy hoạch trên địa bàn tỉnh, cũng như phân tích đặc điểm thủy văn, các đặc trưng dòng chảy mặt, địa hình, địa mạo, dự kiến quy hoạch một số kho nước. Tính toán tổng lượng nước khi đã trừ tổn thất của 5 kho nước hở (kiểu hồ chứa) thuộc các vùng quy hoạch Nam Bắc An Khê, Krông Pa, Thượng A Yun và Nam Bắc Pleiku đạt 392,89.10⁶ m³ đủ cân đối nhu cầu nước về mùa khô cho các vùng quy hoạch Nam Bắc An Khê, Krông Pa, Thượng A Yun, hàng năm các tầng chứa nước thuộc lưu vực các kho nước được bổ cập một lượng nước tính toán đạt khoảng 1,07.10⁶ m³/năm.

3. Quy hoạch bảo vệ tài nguyên nước:

a. Bảo vệ môi trường tài nguyên nước mặt: các hoạt động sinh sống trên sông, hồ được kiểm soát, theo đó nước xả thải ra môi trường phải đạt chuẩn theo quy định.Việc hình thành các khu kinh doanh, sản xuất, khu dân cư…ven sông, trên lưu vực sông phải được xem xét trong tổng thể toàn lưu vực về yếu tố dòng chảy, sức chịu tải, khả năng tự làm sạch của sông; phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các tỉnh có chung lưu vực sông thực hiện các giải pháp bảo vệ tài nguyên nước và quản lý lưu vực sông Ba.

b. Bảo vệ môi trường tài nguyên nước dưới đất: hoạt động khoan thăm dò, khoan khai thác nước dưới đất phải tuân thủ quy định của nhà nước, hoá chất sử dụng trong hoạt động khoan thăm dò, khai thác nước ngầm phải nằm trong danh mục cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nghiêm cấm việc mọi hành vi làm ô nhiễm nguồn nước. Các lỗ khoan thăm dò, lỗ khoan khai thác nước ngầm không còn sử dụng phải được trám lấp lại theo đúng quy trình kỹ thuật.

4. Quy hoạch mạng quan trắc tài nguyên nước

Để theo dõi động thái tài nguyên nước vùng tưới (động thái phá hủy), thiết kế khoảng 7 công trình thuộc địa phận Ayun Pa để quan trắc trong các tầng chứa nước lỗ hổng trầm tích Holocen (qh) và tầng chứa nước trầm tích lổ hổng Pleistocen (qp).

Để theo dõi động thái nước mặt và nước dưới đất các vùng hồ thủy điện điển hình (động thái phá hủy) thiết kế 5 tuyến quan trắc đối với các công trình Sê San 4; An Khê- Ka Nak và thủy điện Sông Ba Hạ.

5. Các giải pháp phòng chống giảm thiểu lũ lụt và hạn hán

a. Phòng chống giảm thiểu lũ quét, lũ lụt:

- Đối với phòng tránh và giảm thiểu lũ quét tại vùng núi thượng lưu các hệ thống sông: tăng cường trồng rừng và bảo vệ rừng đầu nguồn, tăng cường công tác quản lý các hoạt động xây dựng cơ bản, không cho xây dựng tại các vùng có nguy cơ cao. Kiểm soát hoạt động khai thác khoáng sản, đảm bảo phục hồi môi trường sau khi khai thác. Hoàn thiện, nâng cấp mạng lưới các trạm cảnh báo thiên tai, nâng cao khả năng phòng tránh lũ quét, nâng cấp, tu bổ các hồ chứa nước. Xây dựng các công trình ổn định mái dốc, chống sạt lở ở vùng có nguy cơ lũ quét.

- Đối với phòng tránh và giảm thiểu lũ lụt khu vực hạ du sông Ba ở AyunPa và Krông Pa: Xây dựng, nâng cấp hệ thống cảnh báo lũ cho 2 thị xã và thị trấn, làm mương tiêu lũ, ngăn không cho lũ núi đổ trực tiếp vào khu bảo vệ, thi công hệ thống cống tiêu thoát lũ, đồng thời tăng thảm phủ thực vật. Xác định hành lang thoát lũ cho khu vực hạ du và có giải pháp nạo vét bùn cát xây dựng công trình hoặc bảo vệ duy trì hành lang thoát lũ.

b. Phòng chống giảm thiểu tác hại của hạn hán

Nâng cấp và hoàn thiện hệ thống các công trình khai thác nước đảm bảo hoạt động 100% công suất, kết hợp xây dựng mới những hồ chứa có dung tích thích hợp theo quy hoạch thủy lợi nhằm tăng cường dòng chảy kiệt cho các hệ thống sông, thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tuyển lựa được các giống cây trồng có nhiều khả năng chịu hạn và tính toán với tần suất P = 75% ứng với năm rất ít nước. Đề xuất các phương pháp chuyển nước thích hợp để khắc phục tốt nhất những khu vực hạn hán.

6. Tác động của biến đổi khí hậu đối với quy hoạch tài nguyên nước:

Để cân đối đủ trữ lượng nước và khai thác bền vững tài nguyên nước trong điều kiện có ảnh hưởng của biến đổi khí hậu thì trên địa bàn tỉnh Gia Lai quy hoạch đề ra biện pháp khai thác nguồn nước dưới đất; Đưa vào quy hoạch các kho nước, các tuyến quan trắc ở các hồ thủy điện nhằm theo dõi trữ lượng và chất lượng các nguồn nước cũng như phục vụ công tác quản lý, vận hành hồ chứa.

III/ Các giải pháp thực hiện quy hoạch:

1. Giáo dục nâng cao nhận thức về tài nguyên nước: xây dựng và thực hiện các chương trình tuyên truyền giáo dục về Luật Tài nguyên nước, lợi ích và việc sử dụng bền vững, tiết kiệm tài nguyên nước, phát động các phong trào quần chúng tham gia bảo vệ tài nguyên nước, xã hội hóa công tác bảo vệ tài nguyên nước.

2. Giải pháp kỹ thuật: xây dựng các hệ thống xử lý nước phục vụ cho các mục đích sử dụng nước khác nhau, đáp ứng tiêu chuẩn sử dụng nước theo quy định, xây dựng hệ thống thoát nước và xử lý nước thải đảm bảo nước thải ra môi trường đạt yêu cầu tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về môi trường đặc biệt là tại các Khu công nghiệp tập trung, các khu sản xuất kinh doanh, bệnh viện... Làm tốt công tác khuyến nông, hướng dẫn người dân sử dụng hợp lý các loại phân, thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, khuyến khích sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường.

3. Giải pháp quản lý: tăng cường công tác quản lý, quan trắc, kiểm soát, đánh giá tài nguyên nước, thanh tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về tài nguyên nước. Hoàn chỉnh các văn bản pháp luật quy định về khai thác, sử dụng và xả nước thải. Đầu tư trang bị cho công tác quản lý như xây dựng, tu sửa nhà trạm, thiết bị đo kiểm tra, hệ thống thông tin liên lạc. Có cơ chế tạo điều kiện để cộng đồng tham gia, hỗ trợ việc giám sát, đấu tranh bảo vệ tài nguyên nước, khuyến khích các hoạt động nghiên cứu, sản xuất đầu tư phát triển công nghệ sạch, tiết kiệm nguyên nhiên liệu.

4. Giải pháp về vốn: áp dụng việc đa dạng hóa nguồn vốn, xã hội hóa trong việc bảo vệ tài nguyên nước, kêu gọi, thu hút vốn đầu tư từ nhiều nguồn khác nhau. Những dự án, công trình bảo vệ nguồn nước đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước chỉ tập trung vào các dự án công ích, nhân đạo, mang tính xã hội, cộng đồng. Những dự án liên quan đến hoạt động phát triển các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp sẽ do chính các cơ sở, doanh nghiệp đó đầu tư.

IV/ Tổ chức thực hiện:

1. Sở Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm:

- Tổ chức triển khai và thực hiện các nội dung quy hoạch sau khi Ủy ban nhân tỉnh công bố và chỉ đạo thực hiện Quy hoạch tài nguyên nước.

- Hướng dẫn đôn đốc các Sở, ngành, huyện, thị xã, thành phố căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch, đề án, dự án, bảo đảm phù hợp với các mục tiêu, nội dung, giải pháp của Quy hoạch.

- Chỉ đạo rà soát, thống kê đánh giá và phối hợp với các Sở, ngành, huyện, thị xã, thành phố liên quan thực hiện các danh mục nhiệm vụ, dự án ưu tiên, trên cơ sở đó xây dựng các chương trình cụ thể, xác định rõ nội dung cần ưu tiên, để theo dõi chức năng nhiệm vụ của các Sở, ngành, huyện, thị xã, thành phố thực hiện.

- Chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành, huyện, thị xã, thành phố và các cơ quan chức năng có liên quan thanh tra, kiểm tra việc thực hiện Quy hoạch; định kì hàng năm, 5 năm sơ kết, tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm thực hiện Quy hoạch; trình Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định điều chỉnh mục tiêu, nội dung Quy hoạch trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 22 Luật Tài nguyên nước.

- Chủ trì liên hệ với Bộ Tài nguyên và Môi trường, các Bộ, ngành, các tỉnh liên quan trong việc triển khai thực hiện Quy hoạch.

2. Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường và các Sở, ngành liên quan cân đối bố trí vốn đầu tư hàng năm theo quy định của Luật ngân sách nhà nước để thực hiện có hiệu quả các nội dung của Quy hoạch.