Quyết định số 112/2002/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm phê duyệt Định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam đến năm 2020, đặt ra chiến lược toàn diện để xây dựng nền kiến trúc hiện đại, bền vững và đậm đà bản sắc dân tộc.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Quyết định này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, xây dựng, các hội nghề nghiệp cùng toàn thể cộng đồng dân cư trên phạm vi cả nước nhằm định hướng phát triển kiến trúc đồng bộ tại cả khu vực đô thị và nông thôn.

Mục tiêu và quan điểm phát triển kiến trúc Việt Nam

• Mục tiêu tổng quát: Nâng cao chất lượng kiến trúc, tạo lập môi trường cư trú bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa, kinh tế - xã hội trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo tiền đề vững chắc cho quá trình hình thành và phát triển kiến trúc Việt Nam hiện đại, giàu bản sắc dân tộc.
• Mục tiêu cụ thể: Xác lập cơ sở lý luận về tính hiện đại và tính dân tộc; tuyên truyền nâng cao nhận thức của giới kiến trúc sư và toàn dân; bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa kiến trúc truyền thống trong xu thế toàn cầu hóa; đào tạo đội ngũ kiến trúc sư có đức, có tài và chăm lo đào tạo kiến trúc sư đầu ngành; xây dựng chính sách hành nghề phù hợp; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về kiến trúc.
• Quan điểm chủ đạo: Kiến trúc phải phục vụ và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; phù hợp với đường lối văn hóa của Đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phù hợp với điều kiện tự nhiên, bảo vệ môi trường và giữ gìn cân bằng sinh thái; coi trọng lợi ích của toàn xã hội và áp dụng có chọn lọc các tiến bộ khoa học, công nghệ hiện đại.

Định hướng phát triển kiến trúc tại khu vực đô thị và nông thôn

• Tại khu vực đô thị: Phát triển hệ thống kiến trúc đô thị dựa trên Định hướng Quy hoạch tổng thể phát triển đô thị Việt Nam đến năm 2020 (theo Quyết định số 10/1998/QĐ-TTg). Kiến trúc của mỗi vùng và đô thị phải có bản sắc riêng, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và lịch sử địa phương. Kết hợp hài hòa giữa cải tạo đô thị cũ và xây dựng mới, bảo đảm nguyên tắc gắn kết chặt chẽ giữa công trình riêng lẻ với tổng thể không gian kiến trúc cảnh quan chung của đô thị.
• Tại khu vực nông thôn: Quy hoạch chi tiết xây dựng làng, xã phải có sự tham gia trực tiếp của người dân, chú trọng bảo tồn các di sản kiến trúc và cảnh quan thiên nhiên truyền thống. Tại các thị tứ, trung tâm xã, khuyến khích phát triển các công trình thấp tầng, mái dốc, kế thừa kiến trúc truyền thống, hài hòa với thiên nhiên và thích ứng với khí hậu địa phương. Từng bước hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật nông thôn gắn liền với việc giữ gìn phong tục, tập quán tốt đẹp và nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai.

Định hướng phát triển theo các thể loại công trình

• Kiến trúc nhà ở: Tập trung nâng cao chất lượng môi trường cư trú, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt đa dạng của người dân, hướng tới hoàn thành các chỉ tiêu phát triển nhà ở cơ bản vào năm 2020.
• Kiến trúc công cộng: Đạt trình độ tiên tiến trong khu vực về quy hoạch, cảnh quan và nghệ thuật kiến trúc; riêng các công trình trọng điểm cấp quốc gia phải tiếp cận trình độ tiên tiến của thế giới.
• Kiến trúc công nghiệp: Chú trọng áp dụng công nghệ hiện đại trong tổ chức không gian sản xuất, quản lý và bảo vệ môi trường; các công trình quy mô lớn phải đạt tiêu chuẩn quốc tế.
• Kiến trúc công trình ngầm: Được chú trọng ngay từ khâu quy hoạch và thiết kế; bảo đảm nguyên tắc kết hợp sử dụng hiệu quả trong cả thời bình và thời chiến; hình thành hệ thống không gian công cộng ngầm kết nối đồng bộ với các công trình trên mặt đất.
• Thiết kế điển hình: Nâng cao chất lượng thiết kế điển hình, tiêu chuẩn hóa cấu kiện xây dựng nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa và thương mại hóa sản phẩm xây dựng trên thị trường.

Nhiệm vụ trọng tâm và các giải pháp thực hiện

• Nhiệm vụ chủ yếu: Đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận và phê bình kiến trúc; đổi mới quy hoạch xây dựng và hình thành chuyên ngành thiết kế đô thị; cải tiến công nghệ thiết kế để nâng cao chất lượng tác phẩm; tăng cường kiểm soát phát triển kiến trúc, bảo đảm trật tự xây dựng; bảo tồn di sản kiến trúc trong quá trình hội nhập quốc tế.
• Chính sách và giải pháp lớn:
  • Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng và phát triển kiến trúc.
  • Mở rộng cuộc vận động nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng dân cư.
  • Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các hội nghề nghiệp và tổ chức chính trị - xã hội.
  • Sắp xếp, tổ chức lại lực lượng nghiên cứu, phê bình, tư vấn và thiết kế kiến trúc.
  • Bảo hộ nghiêm ngặt quyền tác giả đối với các tác phẩm kiến trúc.
  • Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng hợp tác quốc tế.
  • Xây dựng chương trình khung và kế hoạch hành động chi tiết đến năm 2005 và 2010 để tổ chức thực hiện hiệu quả Định hướng.

Trách nhiệm thi hành và hiệu lực pháp luật

• Trách nhiệm thực hiện: Bộ Xây dựng chủ trì tổ chức thực hiện Định hướng và xây dựng Chương trình khung. Các Bộ, ngành, chính quyền địa phương các cấp và các hội nghề nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội căn cứ chức năng, nhiệm vụ để xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai thực hiện.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.