Quyết định 1272/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2009 là một văn bản pháp lý đặc biệt quan trọng, đánh dấu đợt xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đầu tiên của Việt Nam. Quyết định này nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hóa, lịch sử và danh lam thắng cảnh có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia.

Danh sách 10 di tích quốc gia đặc biệt được xếp hạng (đợt 1)

Tại Điều 1, Quyết định chính thức xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với 10 di tích và danh lam thắng cảnh sau đây:

• Di tích lịch sử và khảo cổ Khu trung tâm Hoàng Thành Thăng Long - Hà Nội: Địa điểm tại quận Ba Đình, Thành phố Hà Nội.
• Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Quần thể kiến trúc Cố đô Huế: Địa điểm tại Thành phố Huế, huyện Hương Trà, huyện Hương Thủy, huyện Phú Vang và huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Di tích kiến trúc nghệ thuật Khu đền tháp Mỹ Sơn: Địa điểm tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.
• Di tích kiến trúc nghệ thuật Đô thị cổ Hội An: Địa điểm tại Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam.
• Danh lam thắng cảnh Vịnh Hạ Long: Địa điểm tại Thành phố Hạ Long, thị xã Cẩm Phả và huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.
• Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng: Địa điểm tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
• Di tích lịch sử Đền Hùng: Địa điểm tại Thành phố Việt Trì, huyện Lâm Thao và huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.
• Di tích lịch sử Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch: Địa điểm tại quận Ba Đình, Thành phố Hà Nội.
• Di tích lịch sử Chiến trường Điện Biên Phủ: Địa điểm tại Thành phố Điện Biên, huyện Điện Biên và huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên.
• Di tích lịch sử Dinh Độc lập: Nơi ghi dấu mốc lịch sử thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; địa điểm tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

Quyết định cũng xác định rõ, ranh giới và khu vực bảo vệ của từng di tích nêu trên được quy định cụ thể theo Biên bản và Bản đồ các khu vực bảo vệ di tích trong hồ sơ di sản tương ứng.

Quy định về công tác quản lý nhà nước đối với di tích

Để bảo đảm các di tích quốc gia đặc biệt được bảo vệ nghiêm ngặt theo đúng quy định pháp luật, Điều 2 của Quyết định phân cấp và giao trách nhiệm quản lý cụ thể:

• Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, thực hiện việc quản lý nhà nước đối với các di tích đã được xếp hạng theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp nơi có di tích: Có trách nhiệm phối hợp và trực tiếp thực hiện công tác quản lý nhà nước, bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị di tích tại địa phương theo đúng các quy định pháp lý hiện hành.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Điều 3 và Điều 4 của Quyết định quy định về mặt hiệu lực và trách nhiệm thi hành như sau:

• Hiệu lực pháp lý: Quyết định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành.
• Trách nhiệm thi hành: Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương nơi có di tích được xếp hạng tại Điều 1 chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Quyết định này.