Quyết định 168/2012/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh ban hành Quy định về quản lý tài chính thôn, khu phố trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chuẩn hóa, minh bạch hóa công tác thu, chi và quản lý ngân quỹ tại cấp cơ sở, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2013 và thay thế Quyết định số 122/2003/QĐ-UB ngày 28/11/2003.

Nội dung chi của tài chính thôn, khu phố

Tài chính thôn được phép thực hiện các khoản chi phục vụ lợi ích chung của cộng đồng dân cư theo các danh mục cụ thể sau:

• Chi sửa chữa các tài sản do thôn trực tiếp quản lý, bao gồm các tài sản cho thuê, khoán hoặc bán.
• Chi đầu tư xây dựng mới và sửa chữa các công trình cơ sở hạ tầng nông thôn từ nguồn kinh phí ủng hộ, tài trợ, viện trợ trực tiếp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
• Chi đầu tư, sửa chữa công trình từ các nguồn huy động, đóng góp tự nguyện của nhân dân mà không sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.
• Chi trả thù lao cho các chức danh tự quản do thôn bầu ra, ngoại trừ các chức danh đã được hưởng trợ cấp hàng tháng từ ngân sách Trung ương và của tỉnh Bắc Ninh.
• Chi tổ chức các hoạt động lễ hội, văn hóa xã hội, tín ngưỡng theo đúng mục đích từ nguồn đóng góp, tài trợ trực tiếp của các tổ chức, cá nhân.

Quy định về tổ chức thu và quản lý tiền mặt tại thôn

Công tác thu và quản lý quỹ tiền mặt tại thôn phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc tài chính hiện hành:

• Trưởng thôn chịu trách nhiệm tổ chức thu và nộp đầy đủ các khoản thu vào quỹ tiền mặt của thôn. Mọi khoản thu đều phải lập phiếu thu theo đúng quy định pháp luật.
• Đối với các khoản đóng góp tự nguyện của nhân dân (như xây dựng đình, chùa, tổ chức lễ hội): Phải được đưa ra bàn bạc công khai, thống nhất trong nhân dân và ban hành nghị quyết bằng văn bản. Nghị quyết này phải nêu rõ chủ trương, đối tượng, hình thức, mức huy động, cơ chế quản lý và phải được UBND cấp xã phê chuẩn bằng văn bản trước khi thực hiện.
• Giới hạn tồn quỹ tiền mặt tại thôn tối đa là 100 triệu đồng. Trường hợp số dư quỹ tiền mặt vượt quá 100 triệu đồng, thôn bắt buộc phải gửi số tiền vượt mức vào tài khoản tiền gửi của UBND xã mở tại Kho bạc Nhà nước. Khi thôn có nhu cầu sử dụng, UBND xã có trách nhiệm chi trả kịp thời cho thôn.

Điều kiện thực hiện chi và quy định về thu hộ, chi hộ

Để đảm bảo tính hợp pháp và tránh thất thoát, việc chi tiêu tài chính thôn phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ:

• Tổng số tiền chi cho một mục đích cụ thể không được phép vượt quá số tiền thực tế đã thu được cho mục đích đó.
• Khoản chi phải được ghi nhận rõ ràng trong nghị quyết của hội nghị nhân dân thôn hoặc hội nghị quân - dân - chính - Đảng thôn.
• Đảm bảo chi đúng mục đích, đúng đối tượng, đúng nội dung và định mức theo quy định của Nhà nước hoặc nghị quyết của thôn.
• Mọi khoản chi phải do Trưởng thôn hoặc Phó trưởng thôn (trong trường hợp được ủy quyền bằng văn bản) quyết định.
• Đối với các khoản thu hộ, chi hộ theo yêu cầu của xã hoặc các cơ quan khác: Bộ phận quản lý tài chính thôn phải thực hiện theo đúng chế độ, phải có hợp đồng hoặc giấy ủy quyền bằng văn bản giữa hai bên và tuyệt đối không được sử dụng nguồn tiền này sai mục đích đã cam kết.

Bộ phận quản lý tài chính thôn và chế độ công khai tài chính

Công tác kế toán và công khai tài chính tại thôn được quy định cụ thể nhằm tăng cường sự giám sát của nhân dân:

• Bộ phận quản lý tài chính thôn gồm ba chức danh chủ chốt: Trưởng thôn, kế toán thôn và thủ quỹ thôn. Bộ phận này có trách nhiệm mở đầy đủ sổ sách kế toán, thực hiện hạch toán và quyết toán tài chính theo đúng nguyên tắc.
• Các khoản thu, chi từ hoạt động tài chính của thôn phải được theo dõi, ghi chép riêng biệt cho từng khoản mục cụ thể.
• Báo cáo quyết toán tài chính hàng năm của thôn phải được hoàn thiện và gửi về Ban Tài chính xã trước ngày 20 tháng 01 của năm tiếp theo.
• Trưởng thôn có trách nhiệm thực hiện công khai minh bạch tình hình tài chính thôn và trực tiếp trả lời các chất vấn của người dân về các khoản thu, chi theo đúng quy định pháp luật.
• Nghiêm cấm mọi hành vi tự ý tổ chức các nguồn thu trái phép, chi sai quy định, quản lý hóa đơn chứng từ lỏng lẻo hoặc các hành vi vi phạm pháp luật tài chính khác.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan

Quyết định phân định rõ ràng trách nhiệm của từng cấp chính quyền và cá nhân trong việc quản lý tài chính thôn:

• Sở Tài chính tỉnh Bắc Ninh: Chủ trì hướng dẫn chi tiết việc thực hiện quy định phù hợp với thực tế địa phương; chỉ đạo cơ quan tài chính cấp dưới đôn đốc, kiểm tra và giải quyết kịp thời các vướng mắc phát sinh.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện (thị xã, thành phố): Chỉ đạo UBND cấp xã thực hiện nghiêm túc việc quản lý tài chính thôn; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các sai phạm; chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế hoạch tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ xã và thôn.
• Ủy ban nhân dân cấp xã (phường, thị trấn): Thường xuyên giám sát, kiểm tra hoạt động thu, chi tại các thôn. Kịp thời đình chỉ các khoản thu trái thẩm quyền, đặc biệt là các khoản thu liên quan đến đất đai; chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra tình trạng thôn tự ý thu trái quy định.
• Ban Tài chính xã: Hướng dẫn các thôn xây dựng và sử dụng nguồn thu; tham dự các cuộc họp thôn bàn về tài chính; tham mưu cho UBND xã chuẩn y nghị quyết của thôn và hỗ trợ thủ tục thanh toán tiền gửi tại Kho bạc Nhà nước.
• Trưởng thôn: Tổ chức công tác quản lý thu - chi tài chính thôn theo đúng quy định; chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về các quyết định thu, chi tài chính trên địa bàn thôn do mình quản lý.
• Kế toán thôn: Tham mưu cho Trưởng thôn về quản lý tài chính; hoàn thiện hồ sơ trình UBND xã phê duyệt nghị quyết thôn; trực tiếp mở sổ sách theo dõi, hạch toán, quyết toán và chịu trách nhiệm về tính pháp lý của chứng từ kế toán.
• Các cơ quan liên quan khác: Cơ quan Thuế, Kho bạc Nhà nước, các cấp chính quyền, tổ chức Đảng, đoàn thể có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi để tài chính thôn hoạt động đúng quy định.

Khen thưởng, xử lý vi phạm và điều khoản thi hành

Cơ chế giám sát và chế tài xử lý vi phạm được quy định rõ ràng:

• Các tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc trong quản lý tài chính thôn sẽ được khen thưởng theo quy định của Nhà nước.
• Việc thực hiện không nghiêm túc quy định này sẽ được dùng làm tiêu chí đánh giá, phân loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ hàng năm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
• Mọi hành vi cản trở, vi phạm quy định về quản lý tài chính thôn tùy theo mức độ sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
• Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các đơn vị phải kịp thời báo cáo về Sở Tài chính và Sở Nội vụ để tổng hợp, trình UBND tỉnh Bắc Ninh xem xét, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.