Quyết định 171/2008/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 18 tháng 12 năm 2008 về việc thành lập Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD). Đây là văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu bước chuyển đổi mô hình hoạt động của tổ chức lưu ký chứng khoán tại Việt Nam nhằm đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ của thị trường tài chính.

1. Mô hình tổ chức và địa vị pháp lý của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam

Quyết định quy định rõ việc chuyển đổi mô hình hoạt động và xác định địa vị pháp lý của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam như sau:

• Chuyển đổi mô hình hoạt động: Thành lập Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam trên cơ sở tổ chức lại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (được thành lập theo Quyết định số 189/2005/QĐ-TTg). Chuyển đổi từ mô hình đơn vị sự nghiệp có thu sang hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn.
• Tên gọi pháp lý: Tên giao dịch quốc tế là Vietnam Securities Depository, viết tắt là VSD.
• Địa vị pháp lý: VSD có tư cách pháp nhân độc lập, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và các ngân hàng thương mại trong và ngoài nước. Đây là đơn vị hạch toán độc lập, tự chủ về tài chính, thực hiện đầy đủ các chế độ báo cáo, thống kê, kế toán, kiểm toán theo quy định của pháp luật.
• Trụ sở hoạt động: Trụ sở chính đặt tại Hà Nội và có chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bộ Tài chính có thẩm quyền quyết định thành lập thêm các chi nhánh tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tùy theo nhu cầu phát triển của thị trường chứng khoán.

2. Chức năng và nhiệm vụ cốt lõi

VSD đóng vai trò là tổ chức hạ tầng trung tâm của thị trường chứng khoán Việt Nam với các chức năng cụ thể:

• Chức năng nghiệp vụ chính: Tổ chức thực hiện các hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán.
• Dịch vụ hỗ trợ: Cung cấp các dịch vụ hỗ trợ hoàn tất giao dịch chứng khoán đối với các loại chứng khoán niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán, Trung tâm Giao dịch Chứng khoán và chứng khoán của các công ty đại chúng chưa niêm yết.
• Kế thừa pháp lý: VSD kế thừa toàn bộ quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ pháp lý từ Trung tâm Lưu ký Chứng khoán trước đây, đồng thời thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và Điều lệ tổ chức hoạt động của VSD.

3. Cơ cấu vốn hoạt động

Nguồn vốn hoạt động của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam được hình thành từ các nguồn sau:

• Vốn điều lệ: Được ấn định là 1.000 tỷ đồng (một nghìn tỷ đồng). Nguồn vốn này bao gồm vốn ngân sách nhà nước cấp do Trung tâm Lưu ký Chứng khoán cũ bàn giao sang và vốn bổ sung từ ngân sách nhà nước trong quá trình hoạt động.
• Vốn tự bổ sung: Được trích từ lợi nhuận sau thuế và các nguồn vốn hợp pháp khác của đơn vị.
• Vốn huy động: Các nguồn vốn vay, vốn huy động hợp pháp khác nhằm mục đích đầu tư, nâng cấp và phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin phục vụ thị trường.

4. Cơ cấu tổ chức quản lý và chế độ chính sách

Quyết định thiết lập bộ máy quản lý chặt chẽ và áp dụng các cơ chế chính sách đặc thù:

• Bộ máy quản lý và điều hành: Gồm có Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Ban Kiểm soát và các bộ phận chuyên môn, nghiệp vụ giúp việc. Cơ cấu chi tiết được quy định cụ thể trong Điều lệ tổ chức và hoạt động của VSD.
• Chế độ tiền lương và thưởng: VSD được phép vận dụng chế độ thưởng an toàn. Đối với viên chức quản lý của Trung tâm, chế độ xếp lương được áp dụng theo bảng lương của Tổng công ty nhà nước.

5. Phân công trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước

Để đảm bảo VSD hoạt động hiệu quả, đúng pháp luật, Thủ tướng Chính phủ phân công trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan liên quan:

• Bộ Tài chính: Có trách nhiệm phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của VSD; ban hành cơ chế tài chính áp dụng cho Trung tâm; phê chuẩn các chức danh Chủ tịch, thành viên Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc theo đề nghị của Hội đồng quản trị sau khi có ý kiến của Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Đồng thời, phối hợp với các Bộ, ngành hướng dẫn triển khai Quyết định này.
• Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Thực hiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho VSD; trực tiếp quản lý, giám sát mọi hoạt động nghiệp vụ của Trung tâm.
• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính hướng dẫn VSD thực hiện việc xếp lương và áp dụng chế độ thưởng an toàn cho người lao động và quản lý.
• Ban điều hành VSD: Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc VSD chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật về việc tổ chức và điều hành toàn bộ hoạt động của Trung tâm theo đúng quy định.

6. Hiệu lực thi hành

• Quyết định 171/2008/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo.
• Quyết định này thay thế hoàn toàn Quyết định số 189/2005/QĐ-TTg ngày 27 tháng 7 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Trung tâm Lưu ký Chứng khoán trước đây.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.