Quyết định 180-TTg năm 1992 do Thủ tướng Chính phủ ban hành về việc lập quỹ chống các hành vi kinh doanh trái pháp luật nhằm mục đích tạo nguồn kinh phí hỗ trợ và khuyến khích các lực lượng chức năng trong công tác đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động thương mại trái phép, bảo vệ thị trường trong nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quyết định này áp dụng đối với các cơ quan Nhà nước thuộc các ngành, các cấp được giao nhiệm vụ trực tiếp kiểm tra, kiểm soát thị trường nhằm chống lại các hành vi kinh doanh trái pháp luật. Các hành vi này bao gồm: đầu cơ, buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, buôn bán hàng cấm, sản xuất và buôn bán hàng giả, kinh doanh trái phép, trốn thuế và lậu thuế.

Nguồn hình thành Quỹ chống các hành vi kinh doanh trái pháp luật

Quỹ được trích lập từ các nguồn tài chính cụ thể sau đây:

• Trích 30% tổng số tiền thu được từ việc bán hàng hóa, tang vật bị tịch thu và tiền phạt vi phạm hành chính. Khoản trích này được tính sau khi đã khấu trừ các chi phí hợp lệ phát sinh thực tế bao gồm: chi phí điều tra, xác minh, bốc dỡ, vận chuyển, bảo quản, kiểm nghiệm, giám định hàng hóa, tang vật và bồi thường tổn thất do nguyên nhân khách quan.
• Trích 2% đối với số tiền thuế ẩn lậu đã được phát hiện và thực tế truy thu được từ các doanh nghiệp Nhà nước.
• Trích 5% đối với số tiền thuế ẩn lậu đã được phát hiện và thực tế truy thu được từ các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và các hộ kinh doanh khác.

Lưu ý về điều kiện trích lập: Việc trích lập quỹ theo các tỷ lệ nêu trên chỉ được thực hiện sau khi có quyết định xử phạt hành chính có hiệu lực hoặc bản án, quyết định xét xử của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, tiền đã thực nộp vào ngân sách Nhà nước và không có khiếu nại trong thời hạn luật định. Quyết định nghiêm cấm việc trích lập quỹ đối với các khoản thu thuế định kỳ theo thông báo, đôn đốc nộp thuế tồn đọng hoặc các khoản phạt chậm nộp thuế.

Tính chất pháp lý và nguyên tắc quản lý Quỹ

• Quỹ chống các hành vi kinh doanh trái pháp luật được xác định là một quỹ tài chính quốc gia.
• Toàn bộ số tiền của quỹ phải được gửi vào một tài khoản riêng của cơ quan được phép lập quỹ mở tại Kho bạc Nhà nước.
• Quỹ chịu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của cơ quan tài chính cùng cấp tương tự như chế độ quản lý đối với nguồn kinh phí do ngân sách Nhà nước cấp.

Quy định về nội dung chi và sử dụng Quỹ

Nguồn tiền từ quỹ chỉ được phép chi dùng trực tiếp cho công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý các hành vi kinh doanh trái pháp luật theo tỷ lệ phân bổ nghiêm ngặt như sau:

• Dành 25% để chi khen thưởng: Sử dụng để xét thưởng cho các cá nhân có công lao trực tiếp trong công tác chống các hành vi kinh doanh trái pháp luật. Việc xét thưởng có thể thực hiện định kỳ hoặc theo từng vụ việc cụ thể. Mức thưởng tối đa cho một cá nhân không vượt quá 200.000 đồng đối với mỗi vụ việc và không quá 600.000 đồng trong một tháng.
• Dành 65% để bổ sung kinh phí hoạt động: Sử dụng để hỗ trợ các hoạt động nghiệp vụ chống kinh doanh trái pháp luật và mua sắm các trang thiết bị, phương tiện làm việc cần thiết phục vụ công tác theo hướng dẫn cụ thể của Bộ Tài chính.
• Trích 10% nộp lên cơ quan cấp trên: Khoản tiền này được nộp về cơ quan quản lý ngành cấp trên để hình thành quỹ chống hành vi kinh doanh trái pháp luật chung của toàn ngành.

Vào thời điểm cuối năm, các cơ quan sử dụng quỹ có trách nhiệm thực hiện quyết toán số liệu thu, chi của quỹ với cơ quan tài chính cùng cấp theo quy định.

Quy trình quản lý thu nộp và trích lập thực tế

• Tất cả các khoản tiền thu được từ bán hàng hóa, tang vật tạm giữ hoặc tịch thu, tiền phạt và tiền thuế ẩn lậu từ các vụ vi phạm phải được nộp vào tài khoản tạm giữ của cơ quan thuế mở tại Kho bạc Nhà nước. Riêng đối với các vụ việc do lực lượng Hải quan trực tiếp kiểm tra và phát hiện, các khoản thu này sẽ được gửi vào tài khoản tạm giữ của ngành Hải quan mở tại Kho bạc Nhà nước.
• Căn cứ vào quyết định xử lý vi phạm đã có hiệu lực pháp luật, số tiền thực tế đã nộp vào tài khoản tạm giữ, cơ quan thuế hoặc cơ quan hải quan có trách nhiệm tính toán và thực hiện trích lập quỹ cho các cơ quan liên quan theo đúng tỷ lệ quy định.
• Sau khi hoàn tất việc trích lập quỹ cho các đơn vị, toàn bộ số tiền còn lại trong tài khoản tạm giữ phải được chuyển nộp vào ngân sách Nhà nước.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Quyết định bãi bỏ các văn bản chỉ đạo trước đây bao gồm: Chỉ thị số 230-CT ngày 07/09/1989, Chỉ thị số 133-CT ngày 05/05/1990, Chỉ thị số 388-CT ngày 10/11/1990, Chỉ thị số 405-CT ngày 19/11/1990 và tất cả các quy định khác của các ngành, các địa phương trái với Quyết định này.

Đối với các vụ vi phạm đã bị phát hiện trước ngày Quyết định này có hiệu lực nhưng chưa được xử lý, việc trích lập quỹ và xét thưởng cho các lực lượng, cá nhân liên quan sẽ được áp dụng thực hiện thống nhất theo các quy định tại Quyết định này.

Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Quyết định. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc quyết định này.