Quyết định số 197/2003/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm thí điểm thực hiện cơ chế cơ sở sản xuất, kinh doanh tự kê khai, tự nộp thuế. Đây là một chính sách cải cách hành chính thuế quan trọng nhằm nâng cao ý thức tự giác, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp, đồng thời hiện đại hóa công tác quản lý và tăng cường năng lực thanh tra, kiểm tra của cơ quan thuế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng thí điểm

Cơ chế thí điểm tự khai, tự nộp thuế được áp dụng theo các phạm vi, đối tượng và lộ trình cụ thể như sau:

• Đối tượng áp dụng: Các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực hiện kê khai nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo phương pháp khấu trừ thuế, đồng thời thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn và chứng từ theo quy định của pháp luật.
• Phạm vi áp dụng: Áp dụng đối với thuế giá trị gia tăng (ngoại trừ thuế GTGT ở khâu nhập khẩu) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
• Lộ trình và địa bàn thực hiện:
  • Từ ngày 01 tháng 01 năm 2004: Thí điểm áp dụng đối với một số cơ sở sản xuất, kinh doanh được lựa chọn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Quảng Ninh.
  • Từ năm 2005: Tiến hành sơ kết và mở rộng thí điểm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh khác ngoài danh sách ban đầu, đồng thời mở rộng địa bàn thí điểm tại một số địa phương khác.
  • Năm 2007: Tổng kết, đánh giá toàn diện việc thí điểm và hoàn thiện các cơ chế, chính sách để chuẩn bị cho việc triển khai áp dụng chính thức trên phạm vi cả nước.

Quy định về tự kê khai, tự nộp thuế và quyết toán thuế

Các cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia thí điểm có trách nhiệm tự thực hiện các thủ tục thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác của số liệu kê khai:

• Đối với thuế giá trị gia tăng (GTGT):
  • Hàng tháng, doanh nghiệp tự kê khai thuế GTGT theo mẫu tờ khai do Bộ Tài chính ban hành và tự nộp đủ số thuế đã kê khai vào ngân sách nhà nước. Thời hạn nộp tờ khai và nộp thuế chậm nhất là ngày 25 của tháng tiếp theo.
  • Hàng năm, doanh nghiệp không phải thực hiện quyết toán thuế GTGT với cơ quan thuế.
• Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN):
  • Tạm nộp hàng quý: Doanh nghiệp tự xác định số thuế TNDN tạm nộp hàng quý theo mẫu của Bộ Tài chính và tự nộp vào ngân sách nhà nước chậm nhất không quá ngày 25 của tháng đầu quý tiếp theo. Số thuế tạm nộp được xác định dựa trên doanh thu quý, tỷ lệ thu nhập chịu thuế trên doanh thu của năm trước và thuế suất thuế TNDN. Trường hợp có biến động lớn về sản xuất kinh doanh làm thay đổi tỷ lệ này, doanh nghiệp được điều chỉnh tỷ lệ tạm nộp và phải gửi văn bản giải trình rõ lý do cho cơ quan thuế. Nếu cơ quan thuế kiểm tra phát hiện việc điều chỉnh không có căn cứ thì có quyền ấn định số thuế tạm nộp từng quý.
  • Quyết toán năm: Khi kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính, doanh nghiệp tự kê khai quyết toán thuế TNDN theo mẫu của Bộ Tài chính trong thời hạn chậm nhất không quá 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm. Doanh nghiệp tự nộp đủ số thuế còn thiếu hoặc thực hiện bù trừ số thuế nộp thừa vào kỳ nộp thuế tiếp theo.
• Trường hợp đặc biệt: Khi thực hiện sáp nhập, hợp nhất, chia tách, giải thể hoặc phá sản, cơ sở sản xuất, kinh doanh bắt buộc phải thực hiện quyết toán thuế GTGT và thuế TNDN với cơ quan thuế theo quy định pháp luật hiện hành.

Nhiệm vụ của cơ quan Thuế trong quản lý thí điểm

Cơ quan Thuế quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh thí điểm có trách nhiệm tổ chức bộ máy chuyên sâu để thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ, thực hiện đúng các quy định pháp luật về thuế và cơ chế tự khai, tự nộp thuế.
• Theo dõi sát sao việc kê khai, nộp thuế của doanh nghiệp; kịp thời thông báo, nhắc nhở hoặc xử lý vi phạm đối với các trường hợp chậm trễ kê khai, nộp thuế.
• Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về thuế theo đúng thẩm quyền.
• Áp dụng các biện pháp đôn đốc thu nợ thuế và thực hiện cưỡng chế thuế đối với các trường hợp cố tình không nộp thuế hoặc nộp phạt.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tin học vào công tác quản lý thu thuế để nâng cao hiệu quả giám sát.

Trách nhiệm của Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan

Quyết định quy định rõ trách nhiệm của Bộ Tài chính và nghĩa vụ phối hợp của các bên liên quan:

• Trách nhiệm của Bộ Tài chính:
  • Ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện Quyết định này và đề ra các biện pháp ngăn ngừa, hạn chế tình trạng lợi dụng cơ chế tự khai, tự nộp để gian lận, chiếm dụng tiền thuế.
  • Phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương liên quan để quyết định lựa chọn, mở rộng địa bàn thí điểm; chỉ đạo và kiểm tra cơ quan thuế thực hiện tốt công tác quản lý.
  • Trình Thủ tướng Chính phủ quyết định mở rộng đối tượng, phạm vi thí điểm và đề xuất các cơ chế, chính sách chuẩn bị cho việc triển khai áp dụng chính thức trên toàn quốc.
• Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác: Có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến doanh nghiệp thí điểm theo đề nghị của cơ quan thuế; phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế để xử lý các vướng mắc và các trường hợp vi phạm pháp luật về thuế.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 197/2003/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2004 trở đi. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.