Quyết định 197/2006/QĐ-TTg do Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng thay mặt Thủ tướng Chính phủ ký ban hành là một văn bản pháp lý quan trọng, đánh dấu bước chuyển đổi mô hình hoạt động của Tổng công ty Xi măng Việt Nam sang mô hình công ty mẹ - công ty con. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và toàn diện các nội dung cốt lõi của Quyết định này.

Quyết định quy định việc thành lập công ty mẹ - Tổng công ty Xi măng Việt Nam (tên giao dịch quốc tế là Vietnam National Cement Corporation, viết tắt là Vinacement) trên cơ sở tổ chức lại cơ quan quản lý, điều hành của Tổng công ty Xi măng Việt Nam và Công ty Xi măng Hoàng Thạch.

• Hình thức pháp lý: Là công ty nhà nước, có tư cách pháp nhân, con dấu riêng, có Điều lệ tổ chức và hoạt động; được mở tài khoản tại các ngân hàng thương mại và Kho bạc Nhà nước.
• Chức năng hoạt động: Trực tiếp thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư vốn vào các công ty khác; chịu trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại công ty mẹ cũng như vốn đầu tư vào các công ty con, công ty liên kết; kế thừa toàn bộ các quyền và nghĩa vụ pháp lý của Tổng công ty Xi măng Việt Nam trước đây.
• Trụ sở chính: Đặt tại số 228 Lê Duẩn, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.
• Vốn điều lệ: Được xác định là vốn chủ sở hữu tại thời điểm ngày 30 tháng 6 năm 2006, sau khi đã thực hiện kiểm toán.

Tổng công ty Xi măng Việt Nam được phép hoạt động đa ngành, trong đó tập trung vào các lĩnh vực then chốt sau:

• Công nghiệp xi măng: Khảo sát, thăm dò, đầu tư xây dựng, khai thác nguyên liệu và phụ gia; sản xuất và kinh doanh xi măng; sản xuất bao bì phục vụ ngành xi măng.
• Cơ khí: Chế tạo phụ tùng, thiết bị cho các nhà máy xi măng và vật liệu xây dựng; sửa chữa, lắp ráp các thiết bị cơ khí và thiết bị điện.
• Sản xuất vật liệu xây dựng: Sản xuất và kinh doanh gạch chịu lửa, thạch cao, các sản phẩm từ xi măng và các chủng loại vật liệu xây dựng khác.
• Các dịch vụ hỗ trợ: Tư vấn đầu tư và xây dựng; nghiên cứu khoa học ứng dụng, chuyển giao công nghệ; đào tạo nguồn nhân lực; xuất nhập khẩu; cung ứng vật tư; vận tải đường bộ, đường sông, đường biển; kinh doanh thương mại, khách sạn.
• Hoạt động tài chính: Thực hiện các hoạt động đầu tư tài chính theo quy định của pháp luật.

Bộ máy quản lý và điều hành của Tổng công ty được thiết lập chặt chẽ nhằm bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả:

• Hội đồng quản trị: Là cơ quan đại diện trực tiếp nhận ủy quyền sở hữu vốn nhà nước, có tối đa 07 thành viên. Trong đó, Chủ tịch Hội đồng quản trị và Trưởng ban kiểm soát hoạt động chuyên trách. Các thành viên Hội đồng quản trị do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm dựa trên đề nghị của Bộ trưởng Bộ Xây dựng và kết quả thẩm định của Bộ Nội vụ.
• Ban kiểm soát: Có tối đa 05 thành viên do Hội đồng quản trị bổ nhiệm, trong đó Trưởng ban kiểm soát bắt buộc phải là ủy viên Hội đồng quản trị.
• Ban điều hành: Gồm Tổng giám đốc, các Phó tổng giám đốc và Kế toán trưởng cùng bộ máy giúp việc. Tổng giám đốc do Hội đồng quản trị bổ nhiệm hoặc ký hợp đồng sau khi có sự chấp thuận bằng văn bản của Thủ tướng Chính phủ.

Tại thời điểm thành lập, cơ cấu tổ chức của Tổng công ty bao gồm:

• Đơn vị trực thuộc công ty mẹ: Văn phòng Tổng công ty, Công ty Xi măng Hoàng Thạch và một số đơn vị sự nghiệp khác.
• Các công ty con do Tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ (10 công ty): Bao gồm các Công ty Xi măng: Hà Tiên 1, Hà Tiên 2, Hải Vân, Hoàng Mai, Tam Điệp, Hải Phòng; Công ty Vật tư kỹ thuật xi măng; Công ty Xuất nhập khẩu xi măng; Công ty Tư vấn đầu tư phát triển xi măng; Công ty Xi măng vật liệu xây dựng - xây lắp Đà Nẵng. Các công ty này thực hiện cổ phần hóa theo lộ trình tại Quyết định số 196/2006/QĐ-TTg.
• Các công ty con do Tổng công ty nắm giữ cổ phần hoặc vốn góp chi phối (12 công ty): Gồm các Công ty cổ phần Xi măng Bút Sơn, Bỉm Sơn; Công ty cổ phần Vật tư vận tải xi măng; Công ty cổ phần Thạch cao xi măng; các Công ty cổ phần Bao bì xi măng Bỉm Sơn, Bút Sơn, Hải Phòng; Công ty cổ phần Vận tải Hà Tiên; Công ty cổ phần Đá xây dựng Hòa Phát; các Công ty cổ phần Thương mại dịch vụ vận tải Hải Phòng, Hoàng Thạch; Công ty liên doanh Bao bì xi măng Hà Tiên - Kiên Giang.
• Các công ty liên doanh, liên kết nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ (8 công ty):
  • Liên doanh với nước ngoài (4 công ty): Công ty Xi măng Chinfon Hải Phòng, Công ty Xi măng Nghi Sơn, Công ty Xi măng Holcim Việt Nam, Công ty TNHH bê tông Lafarge Việt Nam.
  • Công ty cổ phần (4 công ty): Công ty cổ phần Tấm lợp vật liệu xây dựng Đồng Nai, Công ty cổ phần Bao bì xi măng Hoàng Thạch, Công ty cổ phần Xi măng Hà Tiên 2 - Cần Thơ, Công ty cổ phần Sông Đà 12.
• Đơn vị sự nghiệp trực thuộc: Trường công nhân kỹ thuật xi măng. Hội đồng quản trị có quyền bổ sung công ty con, liên kết hoặc thành lập đơn vị sự nghiệp mới theo quy định pháp luật.

Quyết định phân định rõ ràng trách nhiệm của các Bộ, ngành và Hội đồng quản trị Tổng công ty:

• Bộ Xây dựng: Chịu trách nhiệm toàn diện trong việc chỉ đạo, theo dõi thực hiện Quyết định; quyết định chuyển đổi các công ty con 100% vốn nhà nước nêu trên thành công ty cổ phần; trình Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm Chủ tịch và các thành viên Hội đồng quản trị Tổng công ty.
• Bộ Tài chính: Chủ trì phê duyệt Quy chế quản lý tài chính và xác định chính xác mức vốn điều lệ của Tổng công ty trên cơ sở đề nghị từ Hội đồng quản trị.
• Hội đồng quản trị Tổng công ty Xi măng Việt Nam: Tổ chức triển khai thực hiện các nội dung chuyển đổi; xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động; trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhân sự để bổ nhiệm Tổng giám đốc.

Quyết định này chính thức có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Các Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Lao động - Thương binh và Xã hội, Nội vụ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Thủ trưởng các cơ quan liên quan và Hội đồng quản trị Tổng công ty Xi măng Việt Nam chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.