Quyết định số 198/2001/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt "Chương trình An toàn truyền máu" giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2010. Đây là một chính sách y tế quốc gia quan trọng nhằm từng bước cung cấp máu và các sản phẩm máu có chất lượng, an toàn phục vụ nhu cầu cấp cứu, điều trị, dự phòng thảm họa, đồng thời bảo đảm nguồn máu dự trữ chiến lược cho an ninh và quốc phòng.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Chương trình được triển khai thực hiện trên phạm vi toàn quốc từ năm 2001 đến năm 2010, chia làm 3 giai đoạn (Giai đoạn 1: 2001 - 2003; Giai đoạn 2: 2004 - 2006; Giai đoạn 3: 2007 - 2010). Đối tượng áp dụng bao gồm Bộ Y tế (cơ quan quản lý chương trình), các Bộ, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân các cấp, các cơ sở y tế, bệnh viện từ trung ương đến địa phương, cùng các tổ chức xã hội và người dân tham gia hiến máu nhân đạo.

Mục tiêu cụ thể của Chương trình An toàn truyền máu

Quyết định đề ra các chỉ tiêu định lượng và định tính rất cụ thể nhằm hiện đại hóa hoạt động truyền máu tại Việt Nam:

• Chỉ tiêu thu gom máu: Phấn đấu thu gom toàn quốc đạt 180.000 lít máu/năm vào năm 2005 (đáp ứng 50% nhu cầu điều trị) và nâng lên 380.000 lít máu/năm vào năm 2010 (đáp ứng trên 90% nhu cầu).
• Cơ cấu nguồn người hiến máu: Chuyển dịch mạnh mẽ sang nguồn người cho máu tình nguyện không lấy tiền, đạt tỷ lệ 50% vào năm 2005 và trên 70% vào năm 2010. Kiên quyết loại trừ việc lấy máu từ nhóm đối tượng có nguy cơ cao, khuyến khích người hiến máu nhắc lại.
• Sàng lọc bệnh truyền nhiễm: Bảo đảm 100% đơn vị máu (mỗi đơn vị tương đương 250 ml) trước khi truyền phải được sàng lọc đủ 5 bệnh nhiễm trùng nguy hiểm bao gồm: HIV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai và sốt rét. Đồng thời, thực hiện định nhóm máu ABO, Rh và sàng lọc kháng thể bất thường trước truyền máu tại 100% bệnh viện tuyến trung ương và tuyến tỉnh.
• Sản xuất chế phẩm máu: Đạt tỷ lệ truyền máu từng phần (sử dụng các sản phẩm tách chiết từ máu) ở mức 50% vào năm 2005 và nâng lên 70% vào năm 2010 trên tổng số máu thu được.
• Chuẩn hóa trung tâm truyền máu: Đến năm 2005, chuẩn hóa các sản phẩm máu đạt tiêu chuẩn quốc tế tại 3 trung tâm lớn là Hà Nội, Huế và TP. Hồ Chí Minh. Đến năm 2010, mở rộng chuẩn hóa tại các trung tâm khu vực khác như Cần Thơ, Đắc Lắc, Thái Nguyên, Sơn La, Hải Phòng, Nghệ An, Phú Thọ, Khánh Hòa.

Các giải pháp chủ yếu thực hiện chương trình

Để hoàn thành các mục tiêu trên, Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau:

• Tổ chức hệ thống truyền máu quốc gia: Xây dựng hệ thống theo hướng tập trung và hiện đại hóa trên cả 3 lĩnh vực: vận động hiến máu, ngân hàng máu và sử dụng máu. Ưu tiên phát triển ngân hàng máu cấp tỉnh và khu vực để cung cấp máu chất lượng cao cho tất cả các bệnh viện trong địa bàn, bao gồm cả bệnh viện tuyến huyện.
• Xã hội hóa công tác vận động hiến máu: Thực hiện theo Quyết định số 43/2000/QĐ-TTg nhằm tăng nguồn người hiến máu an toàn. Tăng cường phối hợp giữa trung ương và địa phương, phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng.
• Đổi mới kỹ thuật và trang thiết bị: Nâng cấp công nghệ thu gom, sàng lọc bệnh nhiễm trùng, sản xuất chế phẩm, bảo quản và phân phối máu an toàn.
• An toàn truyền máu tại bệnh viện: Lập kế hoạch nhu cầu máu hàng năm, hướng dẫn sử dụng máu hợp lý, tiết kiệm và kiểm tra nghiêm ngặt quy chế an toàn truyền máu tại giường bệnh.
• Đào tạo và quản lý chất lượng: Đào tạo đội ngũ cán bộ, kỹ thuật viên sử dụng thành thạo trang thiết bị hiện đại. Sửa đổi, bổ sung Điều lệ Truyền máu năm 1992 cho phù hợp thực tế và thông lệ quốc tế. Phân cấp quản lý ngân hàng máu theo 3 tuyến (Trung ương, tỉnh, huyện) và thiết lập hệ thống kiểm tra chất lượng từ trung ương xuống cơ sở.
• Phát triển đơn vị đầu ngành: Xây dựng Viện Huyết học - Truyền máu Hà Nội thành viện đầu ngành của Bộ Y tế để chỉ đạo chuyên môn, đào tạo nhân lực và bảo đảm cung cấp đủ máu an toàn cho khu vực Thủ đô.

Nguồn vốn đầu tư

Kinh phí thực hiện chương trình được huy động từ nhiều nguồn bao gồm: Ngân sách Nhà nước; Viện trợ ODA; Vốn tín dụng ưu đãi của Nhà nước; Kinh phí thu hồi và các nguồn hợp pháp khác. Hàng năm, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và Bộ Y tế để bố trí và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định kinh phí cụ thể.

Phân công trách nhiệm thực hiện

• Bộ Y tế: Chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành tổ chức triển khai chương trình; xây dựng hệ thống truyền máu toàn quốc; chỉ đạo các đơn vị xây dựng dự án trình duyệt; tổ chức thanh tra, kiểm tra việc thực hiện an toàn truyền máu và sử dụng máu hợp lý tại các bệnh viện.
• Bộ Văn hóa - Thông tin và Bộ Giáo dục - Đào tạo: Chịu trách nhiệm tuyên truyền rộng rãi về phong trào hiến máu nhân đạo trong nhân dân và học sinh, sinh viên.
• Các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các cấp: Phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế thực hiện tốt chương trình. Đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Hội Chữ thập đỏ, Hội Liên hiệp Thanh niên các cấp tích cực phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia hiến máu.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 198/2001/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.