Quyết định 2180/QĐ-TTg năm 2009 do Thủ tướng Chính phủ ban hành là văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu sự chuyển đổi mô hình hoạt động của Tổng công ty Hóa chất Việt Nam sang mô hình Tập đoàn kinh tế nhà nước, thông qua việc thành lập Công ty mẹ - Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem). Quyết định quy định chi tiết về địa vị pháp lý, cơ cấu tổ chức, vốn điều lệ, ngành nghề kinh doanh và trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong quá trình vận hành Tập đoàn.

Địa vị pháp lý và thông tin cơ bản của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam

Tập đoàn Hóa chất Việt Nam được thành lập trên cơ sở tổ chức lại Văn phòng, các Ban chức năng tham mưu và các đơn vị hạch toán phụ thuộc của Tổng công ty Hóa chất Việt Nam. Địa vị pháp lý của Tập đoàn được xác định rõ ràng như sau:

• Hình thức sở hữu: Là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
• Tư cách pháp lý: Có tư cách pháp nhân đầy đủ, có con dấu, biểu tượng và Điều lệ tổ chức, hoạt động riêng. Tập đoàn được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và các ngân hàng thương mại theo quy định; được quyền tự chủ kinh doanh và có trách nhiệm kế thừa toàn bộ các quyền, nghĩa vụ hợp pháp từ Tổng công ty Hóa chất Việt Nam.
• Tên gọi: Tên đầy đủ là Tập đoàn Hóa chất Việt Nam; tên giao dịch quốc tế là Vietnam National Chemical Group; tên viết tắt là Vinachem.
• Trụ sở: Trụ sở chính đặt tại Số 1A, Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Văn phòng đại diện đặt tại số 22 Lý Tự Trọng, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh.

Vốn điều lệ và Ngành, nghề kinh doanh của Vinachem

Quyết định quy định cụ thể về quy mô tài chính và định hướng hoạt động sản xuất, kinh doanh của Tập đoàn:

• Vốn điều lệ: Tại thời điểm thành lập, vốn điều lệ của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam là 8.000 tỷ đồng.
• Ngành, nghề kinh doanh chính: Tập trung vào đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước; sản xuất, kinh doanh các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; hóa chất cơ bản, hóa chất tiêu dùng; công nghiệp hóa chất, hóa dược, hóa dầu; công nghiệp chế biến cao su và công nghiệp khai thác mỏ.
• Ngành, nghề kinh doanh liên quan: Kinh doanh máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ cho ngành công nghiệp hóa chất; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và các ngành nghề khác theo quy định của pháp luật.

Cơ cấu tổ chức quản lý và điều hành của Tập đoàn

Mô hình quản trị của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam được thiết lập nhằm bảo đảm tính giám sát của nhà nước và sự linh hoạt trong điều hành sản xuất kinh doanh:

• Hội đồng quản trị: Là đại diện trực tiếp của chủ sở hữu nhà nước tại Tập đoàn, có số lượng thành viên tối đa là 07 người. Trong đó, Chủ tịch Hội đồng quản trị và Trưởng ban kiểm soát hoạt động theo chế độ chuyên trách. Các thành viên Hội đồng quản trị do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm trên cơ sở đề nghị của Bộ trưởng Bộ Công Thương.
• Ban kiểm soát: Có tối đa 05 thành viên do Hội đồng quản trị bổ nhiệm, trong đó Trưởng ban kiểm soát là ủy viên Hội đồng quản trị do Hội đồng quản trị phân công.
• Tổng giám đốc: Do Hội đồng quản trị bổ nhiệm hoặc ký hợp đồng sau khi có sự chấp thuận bằng văn bản của Thủ tướng Chính phủ.
• Bộ máy giúp việc: Gồm các Phó Tổng giám đốc và Kế toán trưởng (do Hội đồng quản trị bổ nhiệm theo đề nghị của Tổng giám đốc), cùng hệ thống Văn phòng và các Ban chức năng tham mưu.

Cơ cấu tổ chức của Công ty mẹ và hệ thống các đơn vị thành viên

Tại thời điểm thành lập, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam sở hữu một mạng lưới thành viên sâu rộng bao gồm:

• Cơ cấu của Công ty mẹ: Gồm Văn phòng, các Ban chức năng tham mưu, Công ty Vật tư và Xuất nhập khẩu hóa chất, Trung tâm Thông tin khoa học kỹ thuật Hóa chất, và Trung tâm Thương mại và Dịch vụ Hóa chất.
• Các công ty con do Tập đoàn nắm giữ 100% vốn điều lệ: Gồm 10 doanh nghiệp, tiêu biểu như Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam, Công ty TNHH MTV Hóa chất cơ bản miền Nam, Công ty Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao, Công ty Phân lân nung chảy Văn Điển, Công ty TNHH MTV Hơi kỹ nghệ que hàn, Công ty TNHH MTV Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc, Công ty TNHH MTV DAP – VINACHEM, Công ty TNHH Hóa chất và Muối mỏ Việt Lào, Công ty Phân bón miền Nam, và Công ty Phân bón Bình Điền.
• Các công ty con do Tập đoàn nắm giữ trên 50% vốn điều lệ: Gồm 17 công ty cổ phần như Bột giặt Net, Bột giặt LIX, Pin ắcquy miền Nam, Phân lân Ninh Bình, Sản xuất và Thương mại Phương Đông, Công nghiệp hóa chất và Vi sinh, Ắcquy Tia sáng, Xà phòng Hà Nội, Phân bón và Hóa chất Cần Thơ, Hóa chất Việt Trì, Công nghiệp cao su miền Nam, Cao su Đà Nẵng, Thuốc sát trùng Việt Nam, Thiết kế công nghiệp hóa chất, Cao su Sao Vàng, Sơn chất dẻo, và DAP số 2 – VINACHEM.
• Các công ty liên kết nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ: Gồm 16 đơn vị như Sơn tổng hợp Hà Nội, Công nghiệp hóa chất Đà Nẵng, Pin ắcquy Vĩnh Phú, Tư vấn Đầu tư và Xây dựng mỏ, Pin Hà Nội, Phát triển phụ gia và sản phẩm dầu mỏ, Hóa chất Vĩnh Thịnh, Que hàn điện Việt Đức, Bột giặt và Hóa chất Đức Giang, Xuất nhập khẩu hóa chất miền Nam, Tài chính cổ phần Hóa chất Việt Nam, TPC VINA, TNHH Inoue Việt Nam, TNHH Hóa dầu Long Sơn, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh, và Công ty cổ phần Chứng khoán Thương mại và Công nghiệp Việt Nam.
• Các đơn vị sự nghiệp trực thuộc: Trường Cao đẳng Công nghiệp Hóa chất và Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam.
• Thẩm quyền mở rộng: Hội đồng quản trị Tập đoàn có quyền bổ sung công ty con, công ty liên kết theo quy định của pháp luật.

Cơ chế quản lý tài chính và mối quan hệ công tác

Mối quan hệ giữa Công ty mẹ với chủ sở hữu nhà nước, các công ty con, công ty liên kết và các đơn vị sự nghiệp được thực hiện theo quy định pháp luật và Điều lệ của Tập đoàn. Cơ chế quản lý tài chính của Tập đoàn được thực hiện riêng biệt theo Quy chế quản lý tài chính do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Thủ tướng Chính phủ trực tiếp hoặc ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Công Thương, Bộ trưởng các Bộ liên quan và Hội đồng quản trị Tập đoàn thực hiện các quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước đối với Tập đoàn.

Trách nhiệm tổ chức thực hiện và Hiệu lực thi hành

Quyết định phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan chức năng để đảm bảo Tập đoàn đi vào hoạt động ổn định:

• Bộ trưởng Bộ Công Thương: Có trách nhiệm trình Thủ tướng Chính phủ quyết định bổ nhiệm Chủ tịch và các thành viên Hội đồng quản trị Tập đoàn.
• Bộ trưởng Bộ Tài chính: Có trách nhiệm phê duyệt Quy chế quản lý tài chính của Tập đoàn theo đề nghị của Hội đồng quản trị Tập đoàn.
• Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Việt Nam: Có trách nhiệm trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động; trình Thủ tướng chấp thuận việc bổ nhiệm hoặc ký hợp đồng với Tổng giám đốc; trình Bộ trưởng Bộ Tài chính phê duyệt Quy chế quản lý tài chính.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Bộ trưởng các Bộ: Công Thương, Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Lao động – Thương binh và Xã hội, Nội vụ; Thủ trưởng các cơ quan liên quan; Ban Chỉ đạo đổi mới và Phát triển doanh nghiệp; Hội đồng quản trị Tổng công ty Hóa chất Việt Nam và Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Việt Nam chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.