TÓM TẮT QUYẾT ĐỊNH 2238/QĐ-TTG NĂM 2021 PHÊ DUYỆT CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN GIA ĐÌNH VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030

Quyết định số 2238/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm định hình các chính sách, mục tiêu và giải pháp toàn diện để xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, làm nền tảng thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

I. QUAN ĐIỂM CHỦ ĐẠO CỦA CHIẾN LƯỢC

Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030 được xây dựng dựa trên 4 quan điểm cốt lõi sau:

• Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi duy trì nòi giống, môi trường quan trọng để hình thành, nuôi dưỡng, giáo dục nhân cách con người và lưu giữ, trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc. Đây là nền tảng để xây dựng một xã hội hạnh phúc.
• Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển bền vững đất nước; là trách nhiệm chung của các cấp, các ngành và toàn xã hội.
• Phát huy vai trò của gia đình nhằm tạo môi trường giáo dục sớm, xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, phát triển toàn diện, đóng vai trò là trung tâm, chủ thể và nguồn lực quan trọng nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
• Ưu tiên và tạo điều kiện thuận lợi để các gia đình nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần, tiếp cận các giá trị văn minh nhân loại và thành tựu khoa học công nghệ.

II. HỆ THỐNG MỤC TIÊU ĐẾN NĂM 2030

1. Mục tiêu chung

Xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, là hạt nhân, tế bào lành mạnh của xã hội, tổ ấm của mỗi người; là nơi nuôi dưỡng, bồi đắp nhân cách, lối sống tôn trọng đạo lý truyền thống tốt đẹp của dân tộc; phát huy, nhân rộng các giá trị tốt đẹp góp phần thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

2. Các mục tiêu cụ thể

• 100% gia đình được cung cấp thông tin, kiến thức về văn hóa ứng xử, kỹ năng giáo dục đạo đức, lối sống, tình yêu thương, truyền thống dân tộc và các giá trị văn hóa tốt đẹp; phòng ngừa rủi ro, tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình (đặc biệt quan tâm hộ chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, gia đình dân tộc thiểu số).
• 100% gia đình được tuyên truyền, giáo dục về truyền thống dân tộc, truyền thống văn hóa, gia đình và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, giá trị gia đình hiện đại.
• 100% địa phương thiết lập mô hình về truyền thông, giáo dục xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển bền vững tại cơ sở.
• 100% địa phương đưa nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, hệ giá trị gia đình trong thời kỳ mới vào hương ước, quy ước của dòng họ, cộng đồng, làng xã.
• 100% nam, nữ thanh niên trước khi kết hôn được giáo dục, tư vấn về hôn nhân gia đình, kiến thức và kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc.
• Hằng năm đạt 90% vụ việc bạo lực gia đình được giải quyết theo quy định pháp luật; 100% người bị bạo lực gia đình được hỗ trợ cung cấp các dịch vụ thiết yếu; 100% địa phương có mô hình can thiệp, phòng ngừa và ứng phó bạo lực gia đình nhằm bảo vệ phụ nữ, trẻ em và người yếu thế.

III. CÁC NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM

1. Nâng cao nhận thức, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục về giá trị gia đình

• Nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, cộng đồng và người đứng đầu cơ quan, tổ chức về vai trò của gia đình. Xây dựng chương trình truyền thông quốc gia về xây dựng gia đình no ấm, hạnh phúc, bình đẳng, tiến bộ.
• Đổi mới, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống ngay từ trong gia đình; giáo dục phòng ngừa tác động tiêu cực đến gia đình, đặc biệt là các gia đình trẻ.
• Tuyên truyền gương gia đình tiêu biểu; phổ biến kiến thức, kỹ năng để gia đình chủ động phòng, chống tệ nạn xã hội; xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu trong hôn nhân và gia đình.
• Tổ chức định kỳ các chiến dịch truyền thông hưởng ứng ngày Quốc tế hạnh phúc (20/3), ngày Gia đình Việt Nam (28/6) và Tháng hành động quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình.

2. Hoàn thiện chính sách, pháp luật về gia đình

• Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về giáo dục đạo đức, lối sống, phòng chống bạo lực gia đình, thúc đẩy bình đẳng giới, bảo vệ trẻ em và chăm sóc người cao tuổi.
• Ban hành chính sách khuyến khích, đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ làm công tác gia đình và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này.
• Nghiên cứu, xây dựng bộ chỉ số về gia đình hạnh phúc làm cơ sở hoạch định chính sách; khảo sát xu thế biến đổi chức năng kinh tế của gia đình để điều chỉnh chính sách hỗ trợ kinh tế hộ gia đình phù hợp.

3. Xây dựng môi trường gia đình văn minh, hạnh phúc

• Nghiên cứu, xây dựng hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới thích ứng với thiên tai, dịch bệnh, nâng cao khả năng tự ứng phó của gia đình.
• Tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục truyền thống, xây dựng nhân cách, lối sống văn minh cho thế hệ trẻ.
• Triển khai hiệu quả "Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình"; nhân rộng mô hình gia đình kiểu mẫu "ông bà mẫu mực, con cháu thảo hiền" và mô hình "bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương".
• Kịp thời biểu dương, khen thưởng các gia đình tiêu biểu; phê phán các hành vi lệch chuẩn và xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực gia đình.

4. Nâng cao năng lực quản lý nhà nước về gia đình

• Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về gia đình theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; phát triển mạng lưới cộng tác viên dân số, gia đình và trẻ em tại cơ sở.
• Đào tạo, bồi dưỡng nhân lực theo hướng tích hợp đa ngành; tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực gia đình.
• Xây dựng danh mục dịch vụ công hỗ trợ gia đình (văn hóa, giáo dục, y tế); phát triển các mô hình dịch vụ hỗ trợ gia đình lao động di cư, công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất.
• Xây dựng hệ thống dữ liệu số quốc gia về gia đình để phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách.

5. Phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư và huy động xã hội hóa

• Sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước; ưu tiên nguồn lực cho nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật về đề tài gia đình.
• Khuyến khích xã hội hóa, huy động các cá nhân, tổ chức tham gia cung cấp dịch vụ gia đình; hỗ trợ gia đình chính sách, hộ nghèo, gia đình dân tộc thiểu số tiếp cận các dịch vụ xã hội.

IV. NGUỒN KINH PHÍ THỰC HIỆN

Kinh phí thực hiện Chiến lược được bảo đảm từ các nguồn:

• Ngân sách nhà nước bố trí trong dự toán hằng năm của các bộ, ngành, cơ quan trung ương và địa phương theo phân cấp ngân sách hiện hành.
• Lồng ghép từ các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình, đề án liên quan khác.
• Nguồn tài trợ, viện trợ, huy động từ xã hội, cộng đồng và các nguồn hợp pháp khác.

V. PHÂN CÔNG TRÁCH NHIỆM TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Cơ quan chủ trì)

• Hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành và địa phương triển khai thực hiện Chiến lược; xây dựng các chương trình, đề án, chuyển đổi số dữ liệu về gia đình.
• Xây dựng danh mục dịch vụ công hỗ trợ gia đình, bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, bộ chỉ số gia đình hạnh phúc.
• Rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật về gia đình; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ; chủ trì kiểm tra, tổng hợp tình hình thực hiện hằng năm, tổ chức sơ kết 05 năm và tổng kết 10 năm báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

2. Trách nhiệm của các Bộ, ngành liên quan

• Bộ Giáo dục và Đào tạo: Chủ trì đưa nội dung giáo dục về gia đình vào chương trình giáo dục của các cấp học.
• Bộ Thông tin và Truyền thông: Chỉ đạo, định hướng công tác truyền thông về gia đình trên các phương tiện thông tin đại chúng.
• Bộ Y tế: Tăng cường dịch vụ chăm sóc sức khỏe gia đình; xây dựng chương trình truyền thông dân số và phát triển mạng lưới cộng tác viên dân số, gia đình, trẻ em ở cơ sở.
• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chủ trì thực hiện các giải pháp bình đẳng giới, phòng chống bạo lực trên cơ sở giới, xâm hại trẻ em, chăm sóc người cao tuổi; lồng ghép nội dung Chiến lược vào Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.
• Bộ Tư pháp: Tăng cường phổ biến pháp luật về hôn nhân, gia đình; nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý cho nạn nhân bạo lực gia đình.
• Bộ Công an: Chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính: Cân đối, bố trí và hướng dẫn sử dụng ngân sách nhà nước thực hiện Chiến lược.
• Bộ Khoa học và Công nghệ: Tổ chức thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia về gia đình, cung cấp luận cứ khoa học xây dựng hệ giá trị gia đình thời kỳ mới.
• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Tuyên truyền vai trò của gia đình trong bảo vệ môi trường, xây dựng lối sống xanh và ứng phó biến đổi khí hậu.
• Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn: Lồng ghép các mục tiêu của Chiến lược vào Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
• Ủy ban Dân tộc: Tuyên truyền, nâng cao kiến thức, kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, ngăn ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho đồng bào dân tộc thiểu số.

3. Đề nghị các Tổ chức chính trị - xã hội

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Liên đoàn Lao động Việt Nam tích cực tham gia triển khai Chiến lược; vận động hội viên, đoàn viên thực hiện trách nhiệm vun đắp, gìn giữ các giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình.

4. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

• Xây dựng và ban hành Kế hoạch triển khai Chiến lược tại địa phương; lồng ghép các mục tiêu vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
• Bố trí ngân sách địa phương và huy động nguồn lực xã hội hóa; kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác gia đình các cấp.
• Đổi mới nội dung, hình thức truyền thông phù hợp với đặc thù văn hóa địa phương; đưa các tiêu chí xây dựng gia đình hạnh phúc vào quy ước, hương ước của cộng đồng dân cư.
• Thực hiện kiểm tra, giám sát và báo cáo định kỳ kết quả thực hiện về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 15 tháng 12 hằng năm.

VI. ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH

• Hiệu lực thi hành: Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký (ngày ban hành).
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.