1. Sự cần thiết: Hòa Bình là tỉnh miền núi phía Tây Bắc, có điều kiện tự nhiên và địa hình thích hợp với nhiều loài cây dược liệu như: Xạ đen, xạ vàng, ba kích, củ mài, cúc hoa, địa liền, đinh lăng, gấc, giảo cổ lam, gừng, hòe, hồi, hương nhu trắng, nghệ đen, quế, sả, sa nhân tím, tỏi tía, trinh nữ hoàng cung, ý dĩ, mã tiền... Các loại cây dược liệu trên đã được bà con trồng trên đất rừng, vườn tạp, đất sản xuất, đất trồng cây hàng năm và khai thác tự nhiên, tập trung ở các huyện Đà Bắc, Tân Lạc, Lạc Sơn, Mai Châu.

Hiện nay tỉnh chưa có Quy hoạch phát triển cây dược liệu, việc bảo tồn và khai thác cây dược liệu chưa được quan tâm, nguồn cây dược liệu tự nhiên đã gần cạn kiệt do khai thác bừa bãi, một số loài đã tuyệt chủng. Nhằm cung cấp, bảo vệ và duy trì các nguồn dược liệu quý hiếm phục vụ cho sản xuất dược liệu quý hiếm thì việc lập quy hoạch phát triển cây dược liệu là cần thiết.

2. Tên dự án: Quy hoạch phát triển cây dược liệu tỉnh Hòa Bình đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

3. Phạm vi, đối tượng thực hiện

3.1 Phạm vi: Trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.

3.2 Đối tượng: Dưới tán rừng tự nhiên, rừng trồng, đất trồng cây lâu năm, hàng năm và đất khác.

4. Cấp quyết định đầu tư: Ủy ban nhân dân tỉnh.

5. Đơn vị quản lý lập quy hoạch: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

6. Mục tiêu, quan điểm

6.1. Mục tiêu chung

Phát triển cây dược liệu nhằm bảo tồn các nguồn gen quý, dần hình thành các vùng sản xuất hàng hóa theo tiêu chuẩn VietGAP, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới trang thiết bị trong nghiên cứu chọn tạo giống, trồng trọt, chế biến, chiết xuất, chuyển giao công nghệ nhằm tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước, khu vực và thế giới, góp phần tăng hệ số sử dụng đất, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân; đồng thời nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ tài nguyên rừng, nguồn dược liệu quý, bảo tồn tri thức truyền thống về sử dụng cây thuốc của cộng đồng các dân tộc.

6.2. Mục tiêu cụ thể

a) Đến năm 2025

Quy hoạch các vùng rừng, vùng có dược liệu tự nhiên trọng điểm để bảo tồn nguồn gen đặc hữu, bản địa, có giá trị, nguy cơ bị tuyệt chủng cao để phát triển bền vững trong tự nhiên, lựa chọn và khai thác hợp lý 10 loài dược liệu chính, đạt khoảng 8.000-9.000 ha dược liệu/năm.

Quy hoạch xây dựng 04 vườn bảo tồn; Các khu bảo tồn Hang Kia, Phu Canh, Thượng Tiến, Ngọc Sơn là nơi tập trung, bảo tồn, trồng mới nhiều loài cây thuốc được thu thập ở các địa phương khác nhau, đại diện cho vùng khí hậu đặc trưng để phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và phát triển dược liệu. Phấn đấu đến năm 2025 bảo tồn được 70% và năm 2030 là 100% tổng số loài dược liệu đặc trưng của Hòa Bình.

Quy hoạch 4 Vườn ươm cung cấp giống dược liệu cho nhu cầu trồng và phát triển dược liệu ở quy mô lớn tại 4 huyện Tân Lạc, Lạc Thủy, Yên Thủy, Lạc Sơn.

b) Đến năm 2030

Quy hoạch và mở rộng diện tích vùng trồng cây dược liệu hàng hóa đạt 15.000 ha, sản lượng đạt khoảng 80 - 120 nghìn tấn/năm. Trong đó:

- Chuyển đổi 5.000 ha đất trồng cây hàng năm sang sản xuất cây dược liệu hàng hóa và 10.000 ha đất rừng kết hợp trồng cây dược liệu, từng bước tăng giá trị sử dụng đất của vùng quy hoạch.

- Nâng cao vai trò quản lý của nhà nước trong công tác tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, phấn đấu 100% sản lượng cây dược liệu được tổ chức theo chuỗi khép kín từ quản lý sản xuất đến tiêu thụ và chế biến sản phẩm, từng bước tạo đầu ra ổn định trên thị trường.

Trên 100% diện tích và sản lượng cây dược liệu của vùng quy hoạch đảm bảo tiêu chuẩn thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc của Tổ chức Y tế Thế giới (GACP-WHO).

6.3 Quan điểm

Tuân thủ quy định tại Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30-10-2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 2054/QĐ-UBND ngày 12-8-216 của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc ban hành danh mục cây dược liệu, cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao phù hợp với địa bàn tỉnh Hòa Bình, giai đoạn 2016-2020.

Quy hoạch phát triển cây dược liệu theo hướng ổn định, lâu dài với quy mô lớn, tập trung, chuyên canh trên cơ sở khai thác các lợi thế về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và thị trường. Các vùng quy hoạch phải phù hợp với định hướng quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch sản xuất nông nghiệp và các quy hoạch chuyên ngành khác có liên quan của tỉnh.

Quy hoạch phải gắn với đầu tư cho khoa học - công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đáp ứng được yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) khi tiêu thụ trên thị trường, từ đó làm cơ sở cho việc hình thành và mở rộng các vùng sản xuất cây dược liệu trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.

Quy hoạch phải gắn với việc nâng cao vai trò quản lý nhà nước trong việc hỗ trợ, phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm cây dược liệu an toàn, tập trung theo nhiều hình thức khác nhau (liên doanh, liên kết, hợp đồng bao tiêu sản phẩm...) để gắn kết giữa sản xuất và thị trường

7. Nội dung quy hoạch

8. Đề xuất các giải pháp quy hoạch phát triển

Xây dựng các mô hình ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất cây dược liệu chuyển giao công nghệ, khuyến nông và đào tạo tập huấn

Xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu thụ sản phẩm, tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh cây dược liệu phát triển.

Xây dựng, xúc tiến thương mại về cây dược liệu cho các vùng quy hoạch.

Đề xuất xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ sản xuất, sơ chế, chế biến và kinh doanh sản phẩm dược liệu

Chính sách hỗ trợ sản xuất, sơ chế và kinh doanh cây dược liệu; Hỗ trợ các mô hình sản xuất và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mới

Hỗ trợ xây dựng thị trường, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm cây dược liệu.

Chính sách về đất đai, tín dụng và chuyển dịch cơ cấu cây trồng sang sản xuất cây dược liệu.

9. Vốn đầu tư thực hiện.

10. Danh mục các dự án ưu tiên

Dự án đầu tư xây dựng khu sản xuất giống dược liệu sạch bệnh.

Dự án đầu tư xây dựng các hạng mục hạ tầng kỹ thuật cần thiết để xây dựng vùng quy hoạch theo tiêu chuẩn GACP - WHO (khu tập kết, sơ chế và bảo quản sản phẩm dược liệu; thùng chứa vỏ bao bì thuốc BVTV...).

Dự án hỗ trợ đầu tư xây dựng các mô hình ứng dụng công nghệ tiên tiến về giống và vật tư kỹ thuật mới trong sản xuất và kinh doanh dược liệu như:

+ Hỗ trợ xây dựng mô hình gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ

+ Hỗ trợ giống mới, vật tư, thiết bị cần thiết cho xây dựng mô hình cho sản xuất dược liệu theo hướng ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào sản xuất.

+ Hỗ trợ đào tạo tập huấn và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho vùng quy hoạch.

Dự án hỗ trợ cho công tác tuyên truyền, quảng cáo và xúc tiến thương mại cho vùng quy hoạch.

11. Tổ chức thực hiện

- Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm thực hiện công bố công khai quy hoạch này đến các Sở, Ban, ngành của tỉnh, Ủy ban nhân dân các huyện thành phố và các cơ quan, đơn vị có liên quan để tổ chức triển khai thực hiện quy hoạch hiệu quả; chủ trì việc theo dõi, đôn đốc thực hiện công tác quy hoạch; hàng năm tổng hợp kết quả thực hiện quy hoạch báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh.

- Các Sở, Ban, ngành xây dựng các cơ chế, chính sách... theo chức năng nhiệm vụ được giao để tổ chức thực hiện.