Quyết định 39-QĐ/TW năm 2002 do Bộ Chính trị ban hành là văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và quy chế hoạt động của Ban Kinh tế Trung ương. Đây là cơ sở vững chắc để Ban Kinh tế Trung ương thực hiện tốt vai trò tham mưu chiến lược cho Đảng trong lĩnh vực kinh tế - xã hội.

- Chức năng của Ban Kinh tế Trung ương (Điều 1)

Ban Kinh tế Trung ương được xác định là cơ quan tham mưu đắc lực của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Cơ quan này chịu sự chỉ đạo trực tiếp và thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong việc hoạch định các chủ trương, đường lối và chính sách lớn mang tính chiến lược thuộc lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước.

- Nhiệm vụ cụ thể của Ban Kinh tế Trung ương (Điều 2)

Ban Kinh tế Trung ương thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

• Nghiên cứu và đề xuất chủ trương: Chủ trì hoặc tham gia nghiên cứu nhằm cụ thể hóa đường lối kinh tế - xã hội của Đảng. Trực tiếp chuẩn bị hoặc phối hợp chuẩn bị các dự thảo nghị quyết đại hội, nghị quyết, chỉ thị, quyết định của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Đồng thời, đóng góp ý kiến với các cơ quan nhà nước trong việc thể chế hóa các nghị quyết của Đảng và chủ trì nghiên cứu các vấn đề về quan hệ sản xuất, cơ chế quản lý kinh tế, phát triển lực lượng sản xuất.
• Thẩm định các đề án: Tiến hành thẩm định độc lập và khách quan đối với các đề án về kinh tế - xã hội trước khi các đề án này được trình lên Bộ Chính trị và Ban Bí thư xem xét, quyết định.
• Hướng dẫn và kiểm tra thực hiện: Theo dõi, hướng dẫn và kiểm tra việc triển khai thực hiện các đường lối, chủ trương, chính sách kinh tế - xã hội của Đảng tại các tỉnh ủy, thành ủy, các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng đoàn và đảng ủy trực thuộc Trung ương. Phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương để hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế của các cơ quan tham mưu kinh tế - xã hội cấp tỉnh, thành phố.
• Tham gia công tác xây dựng Đảng và cán bộ: Phối hợp với Đảng ủy Khối cơ quan Kinh tế Trung ương định hướng công tác xây dựng Đảng. Tham gia ý kiến về công tác cán bộ bao gồm quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt, bổ nhiệm, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật đối với đội ngũ cán bộ trong khối theo phân cấp quản lý của Trung ương.
• Thực hiện các nhiệm vụ ủy quyền: Hoàn thành các nhiệm vụ đột xuất hoặc đặc thù khác do Bộ Chính trị và Ban Bí thư giao phó.

- Cơ cấu tổ chức bộ máy và biên chế (Điều 3)

Để đáp ứng yêu cầu tham mưu chuyên sâu, tổ chức bộ máy của Ban Kinh tế Trung ương được thiết kế tinh gọn và chuyên nghiệp:

• Các đơn vị trực thuộc: Cơ cấu tổ chức của Ban bao gồm 07 đơn vị cấp vụ và tương đương, bao gồm: Vụ Kinh tế Tổng hợp, Vụ Xã hội, Vụ Công nghiệp, Vụ Nông nghiệp - Nông thôn, Trung tâm Thông tin kinh tế, Vụ Tổ chức - Cán bộ và Văn phòng Ban.
• Thành phần Lãnh đạo Ban: Gồm có Trưởng ban, các Phó trưởng ban chuyên trách. Đặc biệt, để tăng cường tính liên kết giữa cơ quan tham mưu của Đảng và các cơ quan quản lý nhà nước, Ban có 04 Phó trưởng ban kiêm nhiệm là Thứ trưởng của các bộ: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, và Bộ Thương mại.
• Quản lý biên chế và nhân sự: Biên chế của Ban được sắp xếp trên cơ sở phối hợp thống nhất với Ban Tổ chức Trung ương, xác định rõ chức danh và tiêu chuẩn cán bộ, công chức. Ngoài biên chế chính thức, Ban Kinh tế Trung ương được phép áp dụng chế độ cộng tác viên để huy động trí tuệ của các chuyên gia phục vụ công tác nghiên cứu.

- Quy chế làm việc và mối quan hệ công tác (Điều 4)

Ban Kinh tế Trung ương có trách nhiệm xây dựng và hoàn thiện Quy chế làm việc nội bộ dựa trên chức năng, nhiệm vụ và bộ máy đã được phê duyệt. Mối quan hệ công tác giữa Ban với các tỉnh ủy, thành ủy, các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng đoàn và đảng ủy trực thuộc Trung ương được thực hiện chặt chẽ theo đúng chức năng và các quy định cụ thể của Ban Bí thư.

- Điều khoản thi hành và hiệu lực pháp lý (Điều 5)

Quyết định 39-QĐ/TW có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành và chính thức thay thế cho Quyết định số 27-QĐ/TW ngày 26-3-1992 của Ban Bí thư (khóa VII). Ban Kinh tế Trung ương cùng các tỉnh ủy, thành ủy, ban đảng, ban cán sự đảng, đảng đoàn, đảng ủy trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này. Văn bản được ký thay mặt Bộ Chính trị bởi đồng chí Phan Diễn.