Quyết định 601/QĐ-TTg năm 2013 do Thủ tướng Chính phủ ban hành là văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu sự ra đời của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEDF). Đây là một tổ chức tài chính nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Dưới đây là tóm tắt chi tiết toàn bộ nội dung cốt lõi của Quyết định này.

Địa vị pháp lý, mục tiêu và đối tượng hoạt động của Quỹ

• Mục tiêu thành lập: Quỹ được thành lập nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) có dự án, phương án sản xuất - kinh doanh khả thi thuộc các lĩnh vực ưu tiên, khuyến khích của Nhà nước. Qua đó, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động.
• Địa vị pháp lý: Quỹ là tổ chức tài chính nhà nước trực thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, có tư cách pháp nhân, vốn điều lệ, bảng cân đối kế toán riêng, con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước hoặc các ngân hàng thương mại. Tên giao dịch tiếng Anh là Small and Medium Enterprise Development Fund (viết tắt là SMEDF). Trụ sở chính đặt tại Hà Nội và có thể thành lập văn phòng đại diện tại một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Đối tượng và phạm vi hỗ trợ: Áp dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định pháp luật, trực tiếp đầu tư, sản xuất - kinh doanh thuộc Danh mục lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành. Phạm vi hoạt động của Quỹ trải rộng trên toàn quốc.

Nhiệm vụ và quyền hạn của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

• Nhiệm vụ trọng tâm: Tiếp nhận, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn tài chính, nguồn vốn ủy thác trong và ngoài nước; thực hiện hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa; xây dựng chiến lược phát triển, kế hoạch hoạt động hàng năm và dài hạn cùng các tiêu chí lựa chọn đối tượng ưu tiên để trình Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư phê duyệt.
• Quyền hạn của Quỹ: Tổ chức bộ máy quản lý và điều hành theo Điều lệ; kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất các ngân hàng nhận ủy thác; phối hợp giám sát, kiểm tra các dự án sử dụng vốn vay và việc hoàn trả nợ của khách hàng; yêu cầu ngân hàng nhận ủy thác đình chỉ hỗ trợ hoặc thu hồi vốn khi phát hiện vi phạm hợp đồng tín dụng; sử dụng vốn nhàn rỗi gửi tại các ngân hàng thương mại để bảo toàn và phát triển vốn một cách an toàn; tiếp nhận các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

Nguồn vốn hoạt động của Quỹ

• Vốn điều lệ: Do ngân sách nhà nước cấp với tổng mức là 2.000 tỷ đồng, được phân bổ trong thời hạn 3 năm kể từ ngày thành lập (hai năm đầu mỗi năm cấp 500 tỷ đồng, năm thứ ba cấp 1.000 tỷ đồng). Việc thay đổi, tăng vốn điều lệ sẽ do Thủ tướng Chính phủ quyết định dựa trên đề nghị của Bộ Kế hoạch và Đầu tư sau khi thống nhất với Bộ Tài chính.
• Các nguồn vốn khác: Vốn bổ sung từ kết quả hoạt động của Quỹ; nguồn đóng góp tự nguyện và ủy thác của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước dành cho phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; các nguồn vốn huy động hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Phương thức và điều kiện cho vay của Quỹ

• Phương thức hỗ trợ tài chính: Quỹ thực hiện ủy thác cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam hoặc các ngân hàng thương mại đủ điều kiện để thực hiện cho vay. Các ngân hàng nhận ủy thác chịu trách nhiệm thẩm định, quyết định cho vay và chịu mọi rủi ro đối với dự án, phương án đã cho vay, đồng thời được trích lập dự phòng rủi ro theo quy định.
• Điều kiện để doanh nghiệp được vay vốn:
  • Có dự án, phương án sản xuất - kinh doanh khả thi thuộc Danh mục lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ của Quỹ.
  • Chủ doanh nghiệp có đầy đủ năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự.
  • Đảm bảo nguồn vốn chủ sở hữu tham gia dự án tối thiểu là 20% và có đủ nguồn vốn để thực hiện dự án.
  • Có khả năng hoàn trả nợ trong thời hạn quy định tại hợp đồng tín dụng.
  • Thực hiện đầy đủ các quy định về bảo đảm tiền vay theo pháp luật hiện hành.
  • Doanh nghiệp đã nhận hỗ trợ vay vốn từ Quỹ thì không được đồng thời nhận hỗ trợ vay vốn ưu đãi từ các tổ chức tín dụng khác của Nhà nước.

Quy định về mức vốn, thời hạn, lãi suất cho vay và xử lý rủi ro

• Mức vốn cho vay: Tối đa bằng 70% tổng mức vốn đầu tư của từng dự án, phương án sản xuất - kinh doanh (không bao gồm vốn lưu động) và không vượt quá 30 tỷ đồng cho mỗi dự án.
• Thời hạn cho vay: Xác định dựa trên khả năng thu hồi vốn và trả nợ của khách hàng nhưng tối đa không quá 7 năm. Đối với các dự án đặc biệt có chu kỳ sản xuất dài, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư có thẩm quyền quyết định kéo dài thời hạn cho vay nhưng không quá 10 năm.
• Lãi suất cho vay: Do Bộ Tài chính quy định theo từng thời kỳ, đảm bảo không vượt quá 90% mức lãi suất cho vay thương mại (được xác định bằng mức trung bình lãi suất cho vay của 5 ngân hàng thương mại nhà nước trên địa bàn Hà Nội). Lãi suất này được áp dụng thống nhất cho tất cả các đối tượng ưu tiên của Quỹ.
• Phân loại nợ và trích lập dự phòng: Quỹ thực hiện phân loại nợ, trích lập và sử dụng quỹ dự phòng rủi ro theo đúng các quy định pháp luật hiện hành.

Bộ máy quản lý và điều hành của Quỹ

Bộ máy của Quỹ được tổ chức chặt chẽ bao gồm ba bộ phận chính:

• Hội đồng quản lý Quỹ: Gồm 6 thành viên hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm với nhiệm kỳ 5 năm. Chủ tịch Hội đồng là một lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư bổ nhiệm). Năm thành viên còn lại là lãnh đạo của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Giám đốc Quỹ và Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.
• Ban Kiểm soát Quỹ: Gồm 3 thành viên hoạt động chuyên trách với nhiệm kỳ 5 năm, do Hội đồng quản lý bổ nhiệm và miễn nhiệm. Thành viên Ban Kiểm soát phải am hiểu sâu về tài chính, kế toán, ngân hàng, pháp luật và không có quan hệ gia đình (vợ, chồng, bố, mẹ, con, anh chị em ruột) với các thành viên Hội đồng quản lý, Giám đốc và Phó Giám đốc Quỹ.
• Cơ quan điều hành Quỹ: Gồm Giám đốc Quỹ (là người đại diện theo pháp luật của Quỹ, do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư bổ nhiệm trên cơ sở đề nghị của Hội đồng quản lý), các Phó Giám đốc, Kế toán trưởng và các đơn vị nghiệp vụ chuyên môn. Cơ cấu tổ chức của Quỹ do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư quyết định.

Nguyên tắc tài chính và trách nhiệm quản lý nhà nước

• Nguyên tắc tài chính: Hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận; bảo đảm bù đắp chi phí và bảo toàn vốn; thực hiện công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả. Quỹ được miễn nộp các loại thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước theo quy định.
• Trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp đối với hoạt động của Quỹ. Có trách nhiệm chủ trì ban hành Điều lệ tổ chức, Danh mục lĩnh vực ưu tiên, quyết định nhân sự chủ chốt, phê duyệt kế hoạch vốn và giám sát toàn bộ hoạt động của Quỹ.
• Trách nhiệm của Bộ Tài chính: Quản lý nhà nước về mặt tài chính; chủ trì ban hành cơ chế quản lý tài chính cho Quỹ; công bố mức lãi suất cho vay theo từng thời kỳ; hướng dẫn lập quỹ dự phòng rủi ro và kiểm tra, giám sát hoạt động tài chính của Quỹ.
• Trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Thực hiện quản lý nhà nước về tiền tệ và các hoạt động ngân hàng liên quan đến hoạt động của Quỹ.
• Trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương và hiệp hội: Phối hợp tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn và các chương trình hỗ trợ từ Quỹ.

Điều khoản thi hành

Quyết định 601/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (ngày 17 tháng 4 năm 2013). Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Chủ tịch Hội đồng quản lý và Giám đốc Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.