Quyết định 90-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 1994 nhằm mục đích tiếp tục sắp xếp, chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Nhà nước, đồng thời quy định chặt chẽ việc thành lập mới và tổ chức lại các Tổng công ty, Liên hiệp xí nghiệp trên phạm vi cả nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quyết định này áp dụng đối với các doanh nghiệp Nhà nước chưa thực hiện thành lập và đăng ký lại trong đợt I; các doanh nghiệp Nhà nước đã được thành lập lại trong đợt I cần tiếp tục sắp xếp; các đơn vị sự nghiệp kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học kỹ thuật, dịch vụ công cộng, quốc phòng, an ninh hoạt động không vì mục đích lợi nhuận; các Liên hiệp xí nghiệp, Tổng công ty; cùng các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Các chính sách và quy định cốt lõi

• Tiến hành kiểm tra, rà soát, phân tích và đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Nhà nước chưa đăng ký lại trong đợt I để áp dụng biện pháp chấn chỉnh, củng cố kịp thời. Các thủ tục thành lập lại phải tuân thủ nghiêm ngặt Quy chế kèm theo Nghị định số 388/HĐBT ngày 20-11-1991.
• Đối với doanh nghiệp hoạt động có lãi: Khẩn trương lập hồ sơ và thực hiện các thủ tục thành lập, đăng ký lại theo quy định hiện hành.
• Đối với doanh nghiệp chưa có lãi hoặc đang bị lỗ nhưng giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân (cần duy trì hình thức doanh nghiệp Nhà nước lâu dài): Phải xây dựng đề án sắp xếp lại kèm thuyết trình giải pháp cụ thể về vốn, công nghệ, tổ chức quản lý để nâng cao hiệu quả, làm cơ sở xem xét cho phép thành lập lại.
• Đối với doanh nghiệp không đủ điều kiện tồn tại và phát triển: Bộ trưởng quản lý ngành hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định xử lý thích hợp theo Quyết định số 315/HĐBT ngày 1-9-1990 và số 330/HĐBT ngày 23-10-1991.
• Thời hạn thực hiện: Kết thúc nhận hồ sơ thẩm định trước ngày 30 tháng 9 năm 1994 và hoàn thành toàn bộ thủ tục quyết định thành lập, đăng ký lại trước ngày 31 tháng 12 năm 1994.

• Tiến hành đánh giá kết quả hoạt động, chấn chỉnh công tác tổ chức quản lý nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.
• Từng bước tổ chức lại một cách hợp lý các doanh nghiệp Nhà nước hoạt động cùng ngành nghề trên cùng địa bàn theo hướng thống nhất, không phân biệt ranh giới quản lý giữa Trung ương và địa phương.

• Các đơn vị có tính chất sự nghiệp kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học kỹ thuật, dịch vụ công cộng, hoặc thuần túy phục vụ quốc phòng, an ninh hoạt động phi lợi nhuận cần được xem xét, sắp xếp về tổ chức quản lý nhưng không phải làm thủ tục thành lập và đăng ký lại như doanh nghiệp.
• Bộ Tài chính có trách nhiệm hướng dẫn chế độ hạch toán kế toán và tài chính riêng biệt cho các đơn vị sự nghiệp này, bảo đảm không lẫn lộn với doanh nghiệp Nhà nước.

• Chỉ cho phép thành lập mới doanh nghiệp Nhà nước trong các ngành then chốt, lĩnh vực mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách, hoặc những lĩnh vực có nhu cầu thị trường nhưng các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh chưa có điều kiện đầu tư.
• Ưu tiên dành nguồn vốn để đổi mới công nghệ và mở rộng năng lực cho các doanh nghiệp hiện đang hoạt động có hiệu quả và có nhu cầu phát triển.
• Không thành lập thêm doanh nghiệp Nhà nước mới nếu trên cùng một địa bàn đã có nhiều năng lực kinh doanh cùng ngành đang hoạt động (kể cả năng lực của khu vực ngoài quốc doanh).
• Quy định về vốn pháp định: Kể từ tháng 3 năm 1994, tất cả các doanh nghiệp Nhà nước thành lập mới phải có mức vốn pháp định tối thiểu bằng 5 (năm) lần mức vốn của công ty trách nhiệm hữu hạn cùng ngành nghề quy định tại Nghị định số 222/HĐBT ngày 23-7-1991.

• Điều kiện để Tổng công ty được xem xét thành lập và đăng ký lại bao gồm: Có ít nhất 5 đơn vị thành viên liên kết chặt chẽ về công nghệ, tài chính, đầu tư, cung ứng, tiêu thụ, thông tin, đào tạo; có vốn pháp định trên 500 tỷ đồng (đối với ngành đặc thù không được thấp hơn 100 tỷ đồng); thực hiện hạch toán toàn Tổng công ty (đơn vị thành viên hạch toán báo sổ) hoặc hạch toán tổng hợp có phân cấp; có luận chứng kinh tế - kỹ thuật và đề án kinh doanh được giám định; có phương án nhân sự lãnh đạo đủ năng lực; có điều lệ tổ chức hoạt động được phê duyệt.
• Phân loại sắp xếp các Tổng công ty hiện có thành 3 nhóm: Nhóm A (hoạt động hiệu quả, đủ điều kiện thì làm thủ tục đăng ký lại); Nhóm B (chưa hiệu quả nhưng cần duy trì thì phải chấn chỉnh, củng cố để đạt điều kiện đăng ký lại); Nhóm C (hoạt động mang tính hành chính trung gian thì chuyển thành doanh nghiệp cơ sở, sáp nhập hoặc giải thể).
• Phân công trách nhiệm thực hiện: Ủy ban Kế hoạch Nhà nước chủ trì dự thảo điều lệ mẫu, hướng dẫn thủ tục sắp xếp và thẩm định hồ sơ trình Thủ tướng; Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ hạch toán, kiểm kê và giao nhận vốn; các Bộ, ngành, địa phương tiến hành phân loại, sắp xếp và thực hiện thủ tục thành lập, giải thể theo thẩm quyền.
• Tiến độ thực hiện: Ban hành văn bản hướng dẫn trước ngày 31-3-1994; báo cáo danh mục phân loại trước ngày 30-4-1994; hoàn thành thành lập lại Nhóm A trước ngày 30-9-1994, Nhóm B trước ngày 31-12-1994, và xử lý xong Nhóm C trước ngày 30-9-1995. Trong thời gian chờ xử lý, các Tổng công ty vẫn tiếp tục hoạt động bình thường.

• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.
• Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.