Quyết định 91-TTg được ban hành năm 1994 bởi Thủ tướng Chính phủ về việc thí điểm thành lập tập đoàn kinh doanh nhằm hình thành các tổ chức kinh tế mạnh, làm nòng cốt cho sự phát triển của nền kinh tế quốc dân trong giai đoạn mới.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quyết định này áp dụng đối với một số Bộ quản lý ngành kinh tế - kỹ thuật và Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh trong việc lựa chọn các Tổng công ty, công ty lớn để thí điểm thành lập tập đoàn kinh doanh. Đối tượng được lựa chọn là các doanh nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ theo ngành và vùng lãnh thổ, không phân biệt cấp quản lý trung ương hay địa phương, giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế quốc dân, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và có triển vọng mở rộng hoạt động kinh doanh ra nước ngoài.

Nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của tập đoàn

• Địa vị pháp lý và quy mô: Tập đoàn là pháp nhân kinh tế do Nhà nước thành lập, bao gồm từ 7 doanh nghiệp thành viên trở lên có mối quan hệ gắn kết về tài chính và các dịch vụ liên quan. Quy mô vốn pháp định tối thiểu của tập đoàn phải đạt từ 1.000 tỷ đồng trở lên.
• Mô hình tổ chức: Việc thành lập tập đoàn phải đảm bảo vừa hạn chế độc quyền vừa tránh cạnh tranh bừa bãi. Tập đoàn được tổ chức theo 3 loại hình chính bao gồm: Tập đoàn toàn quốc, Tập đoàn khu vực và Tập đoàn vùng (tại các thành phố lớn).
• Lĩnh vực hoạt động: Tập đoàn được phép hoạt động kinh doanh đa ngành nhưng bắt buộc phải có định hướng vào một ngành chủ đạo. Mỗi tập đoàn được phép thành lập công ty tài chính riêng để thực hiện việc huy động và điều hòa nguồn vốn phục vụ cho nhu cầu phát triển nội bộ hoặc liên doanh với các đơn vị kinh tế khác.
• Cơ cấu quản lý và điều hành:
  • Hội đồng quản lý: Gồm từ 7 đến 9 thành viên do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm. Hội đồng có trách nhiệm thực hiện quyền sử dụng, quản lý nguồn vốn nhà nước, phân giao và điều hòa vốn trong nội bộ; quyết định chiến lược phát triển, phương án kinh doanh; quyết định phương án tổ chức bộ máy và đề nghị Thủ tướng bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm các chức danh Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc và Kế toán trưởng.
  • Tổng Giám đốc: Là đại diện pháp nhân của tập đoàn trước pháp luật và đối tác trong quan hệ kinh doanh, chịu trách nhiệm tổ chức xây dựng kế hoạch và điều hành toàn bộ hoạt động của tập đoàn theo quyết định của Hội đồng quản lý.
  • Ban kiểm soát: Được thành lập theo quy chế tổ chức của hệ thống kiểm tra, kiểm soát Nhà nước nhằm giám sát hoạt động của Hội đồng quản lý, bộ máy điều hành tập đoàn và các doanh nghiệp thành viên.
• Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp thành viên: Thực hiện quyền hạn và trách nhiệm theo điều lệ của tập đoàn; chấp hành nghiêm chỉnh luật pháp, chính sách của Nhà nước và chịu sự kiểm tra của các cơ quan chức năng có thẩm quyền.

Quản lý nhà nước đối với tập đoàn kinh doanh

• Nguyên tắc chung: Tập đoàn hoạt động theo pháp luật và chịu sự kiểm tra, thanh tra của Nhà nước. Các Bộ quản lý ngành kinh tế - kỹ thuật, các cơ quan quản lý Nhà nước khác và chính quyền địa phương chịu trách nhiệm quản lý tập đoàn theo chức năng được pháp luật quy định.
• Trách nhiệm của Ủy ban Kế hoạch Nhà nước: Hướng dẫn thực hiện thí điểm tập đoàn; chủ trì xây dựng quy chế hoạt động của Hội đồng quản lý, bộ máy điều hành và Ban kiểm soát tập đoàn.
• Trách nhiệm của Bộ Tài chính: Hướng dẫn việc sử dụng, quản lý, huy động, điều hòa vốn và chế độ hạch toán kế toán áp dụng cho tập đoàn.

Tiến độ và lộ trình thực hiện thí điểm

• Quý I năm 1994: Các Bộ quản lý ngành và Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh lựa chọn một Tổng công ty nòng cốt đề nghị làm thí điểm, gửi danh sách về Ủy ban Kế hoạch Nhà nước để tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
• Quý II năm 1994: Đến giữa quý II, Ủy ban Kế hoạch Nhà nước và Bộ Tài chính phải hoàn thành việc ban hành các văn bản hướng dẫn cần thiết. Đến cuối quý II, Ủy ban Kế hoạch Nhà nước hoàn thành thẩm định các đề án thí điểm để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
• Từ quý III năm 1994 đến hết năm 1995: Triển khai thực hiện thí điểm đối với các tập đoàn có đề án được phê duyệt. Tiến hành tổng kết việc thực hiện thí điểm vào cuối năm 1995.

Hiệu lực thi hành

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.