Sắc lệnh số 133-SL là một văn bản pháp lý quan trọng được ban hành trong giai đoạn đầu của chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn và lạm phát sau Cách mạng Tháng Tám, Sắc lệnh này được ban hành nhằm mục đích ổn định đời sống cho đội ngũ công chức, viên chức thông qua hai chính sách cốt lõi: cấp khoản phụ cấp bổ túc gạo đắt và ấn định mức lương tối thiểu thống nhất.

Chính sách cấp phụ cấp bổ túc gạo đắt cho công chức

Để hỗ trợ công chức trước tình trạng giá cả sinh hoạt biến động, đặc biệt là giá lương thực, Sắc lệnh quy định việc cấp phụ cấp bổ túc gạo đắt với các nội dung chi tiết sau:

• Đối tượng thụ hưởng rộng rãi: Áp dụng cho tất cả các hạng công chức bao gồm ngạch Âu cũ, ngạch bản xứ tương đương, ngạch trên, ngạch giữa, ngạch dưới, công chức công nhật, công chức làm việc theo hợp đồng, khoán tháng, làm tạm thời và cả lực lượng công an viên.
• Cơ sở tính phụ cấp: Phụ cấp được tính dựa trên giá trị của một tạ gạo tẻ hạng trung bình bán trên thị trường tự do vào ngày 15 hàng tháng. Giá gạo này phải được Ủy ban hành chính tỉnh hoặc thành phố ra nghị quyết hoặc nghị định công nhận chính thức. Riêng đối với tháng 7 năm 1946, giá gạo được chốt vào ngày 31 của tháng.
• Định mức tiêu thụ quy đổi: Sắc lệnh quy định mức tiêu thụ gạo tiêu chuẩn của mỗi người là 15 cân (kg) một tháng để làm căn cứ tính toán số tiền phụ cấp thực tế.
• Giới hạn mức hưởng: Khoản phụ cấp bổ túc gạo đắt chỉ áp dụng tối đa cho công chức có đến 4 con. Mức phụ cấp tối đa mà một công chức có thể nhận được giới hạn ở mức 200,00 đồng một tháng.

Phân loại mức phụ cấp theo tình trạng gia đình và giá gạo

Mức phụ cấp cụ thể được điều chỉnh linh hoạt theo các khung giá gạo thị trường và hoàn cảnh gia đình của công chức:

• Khung giá gạo từ 250đ đến 350đ/tạ: Mức phụ cấp bổ túc là 100đ. Số tiền nhận được dao động từ 15đ (đối với người chưa vợ) đến 90đ (đối với người có vợ và từ 4 con trở lên).
• Khung giá gạo từ 351đ đến 400đ/tạ: Mức phụ cấp bổ túc là 150đ. Số tiền nhận được dao động từ 22đ50 đến 135đ tùy theo số lượng thành viên trong gia đình.
• Khung giá gạo từ 401đ đến 450đ/tạ: Mức phụ cấp bổ túc là 200đ. Số tiền nhận được dao động từ 30đ đến 180đ.
• Khung giá gạo từ 451đ đến 500đ/tạ: Mức phụ cấp bổ túc là 250đ. Số tiền nhận được dao động từ 37đ50 đến tối đa 200đ.
• Khung giá gạo từ 501đ trở lên/tạ: Mức phụ cấp bổ túc là 300đ. Số tiền nhận được dao động từ 45đ đến tối đa kịch trần là 200đ.

Quy định về thành viên gia đình được tính phụ cấp

Sắc lệnh phân định rõ điều kiện xác định người phụ thuộc để tính phụ cấp cho từng nhóm công chức:

• Đối với công chức chính ngạch: Gia đình được hưởng phụ cấp gồm vợ và các con hiện đang được lĩnh các khoản phụ cấp gia đình theo thể lệ hiện hành.
• Đối với công chức công nhật, hợp đồng, khoán tháng hoặc tạm thời: Gia đình gồm vợ cả chính thức và các con chính thức dưới 16 tuổi. Trường hợp con còn đi học thì được tính đến dưới 21 tuổi. Nhóm công chức này phải nộp đầy đủ giấy giá thú, giấy khai sinh và chứng chỉ học bạ (đối với con trên 16 tuổi còn đi học) cho phòng lương để làm căn cứ giải quyết.

Các quy định đặc thù trong việc chi trả phụ cấp

Sắc lệnh dự liệu nhiều trường hợp đặc thù phát sinh trong thực tế công tác của công chức để đảm bảo tính công bằng:

• Công chức ngạch cũ: Những người thuộc ngạch Âu cũ và ngạch bản xứ tương đương được hưởng khoản phụ cấp này ngoài số 3/4 lương bổng đã quy định tại Nghị định số 34/TC ngày 1 tháng 11 năm 1945 của Bộ Tài chính.
• Công chức công nhật và làm tạm thời: Khoản phụ cấp được tính theo số ngày làm việc thực tế (mỗi ngày bằng 1/30 mức phụ cấp tháng). Nếu làm việc từ 35 ngày trở lên thì được hưởng trọn vẹn phụ cấp tháng.
• Trường hợp thuyên chuyển công tác: Công chức được thuyên chuyển tạm thời và lưu trú tại một tỉnh khác quá 7 ngày sẽ được hưởng mức phụ cấp bổ túc gạo đắt của địa phương nơi đến, tính từ ngày đặt chân đến cho đến ngày rời đi.
• Trường hợp cả hai vợ chồng đều là công chức: Nếu làm việc cùng tỉnh, phụ cấp của ai do Bộ quản lý người đó chi trả; riêng phụ cấp của các con sẽ do Bộ quản lý người chồng chi trả. Nếu làm việc ở hai tỉnh khác nhau, mỗi người hưởng theo mức của tỉnh mình làm việc; con cái ở với ai thì tính phụ cấp theo tỉnh làm việc của người đó.
• Trường hợp nữ công chức lấy chồng tư nhân: Chỉ được hưởng phụ cấp gạo đắt cho các con khi các con không sống cùng một tỉnh với người chồng.

Chính sách ổn định mức lương tối thiểu của công chức

Bên cạnh khoản phụ cấp gạo đắt, Sắc lệnh số 133-SL tiến hành chuẩn hóa mức lương tối thiểu áp dụng cho tất cả các hạng công chức (chính ngạch, công nhật, hợp đồng, khoán tháng, tạm thời) theo địa bàn địa lý:

• Mức lương 150 đồng/tháng: Áp dụng đối với công chức làm việc tại địa bàn thành phố Hà Nội và thành phố Hải Phòng.
• Mức lương 130 đồng/tháng: Áp dụng đối với công chức làm việc tại tất cả các tỉnh thành khác trên cả nước.
• Bộ trưởng Bộ Tài chính có trách nhiệm phối hợp với Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành nghị định hướng dẫn chi tiết phương pháp tính toán mức lương tối thiểu này.

Ngoại lệ áp dụng và điều khoản thi hành

Sắc lệnh cũng xác định rõ phạm vi áp dụng và trách nhiệm tổ chức thực hiện:

• Trường hợp ngoại lệ: Sắc lệnh này không áp dụng đối với công chức thuộc ngạch Hỏa xa Việt Nam (ngành đường sắt), do nhóm đối tượng này đã được áp dụng một chế độ lương bổng và phụ cấp đặc thù riêng biệt.
• Hiệu lực thi hành: Sắc lệnh chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1 tháng 7 năm 1946.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng các Bộ và Chủ tịch Ủy ban hành chính các kỳ chịu trách nhiệm triển khai và thi hành nghiêm túc các quy định tại Sắc lệnh này. Văn bản được ký thay mặt Chủ tịch Chính phủ bởi Bộ trưởng Bộ Nội vụ Huỳnh Thúc Kháng.