Sắc lệnh số 64 do Chủ tịch Chính phủ lâm thời ban hành nhằm thiết lập một Ban thanh tra đặc biệt và Toà án đặc biệt để giám sát, thanh tra và xử lý các hành vi vi phạm của nhân viên thuộc các Uỷ ban nhân dân và các cơ quan Chính phủ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Sắc lệnh áp dụng đối với tất cả các công việc, hoạt động và toàn thể nhân viên thuộc các Uỷ ban nhân dân cũng như các cơ quan của Chính phủ lâm thời trên phạm vi cả nước.

Thành lập và thẩm quyền của Ban thanh tra đặc biệt

Ban thanh tra đặc biệt được thành lập ngay lập tức với nhiệm vụ giám sát toàn diện và được giao những quyền hạn rất lớn để thực thi công vụ, bao gồm:

• Tiếp nhận trực tiếp các đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân đối với các cơ quan và nhân viên nhà nước.
• Thực hiện điều tra, hỏi chứng, yêu cầu xuất trình và xem xét toàn bộ tài liệu, giấy tờ cần thiết của các Uỷ ban nhân dân hoặc các cơ quan Chính phủ phục vụ cho công tác giám sát.
• Có quyền đình chỉ chức vụ, bắt tạm giam bất kỳ nhân viên nào thuộc Uỷ ban nhân dân hoặc cơ quan Chính phủ có hành vi phạm lỗi trước khi đưa ra xét xử trước Hội đồng Chính phủ hoặc Toà án đặc biệt.
• Tịch biên hoặc niêm phong các tang vật liên quan, áp dụng mọi biện pháp điều tra hợp pháp để lập hồ sơ truy tố phạm nhân ra trước Toà án đặc biệt.
• Được quyền truy tố cả những hành vi vi phạm đã xảy ra trước ngày Sắc lệnh này được ban bố.
• Đề xuất, kiến nghị lên Chính phủ các phương án, biện pháp cần thiết để cải tổ và sửa đổi hoạt động của các cơ quan nhà nước.

Thành lập và cơ cấu tổ chức của Toà án đặc biệt

Để xét xử các đối tượng bị Ban thanh tra đặc biệt truy tố, một Toà án đặc biệt được thiết lập ngay tại Hà Nội với cơ cấu nhân sự cấp cao:

• Chánh án: Do đích thân Chủ tịch Chính phủ lâm thời đảm nhiệm.
• Hội thẩm: Gồm Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Bộ trưởng Bộ Tư pháp (trong đó Bộ trưởng Bộ Tư pháp giữ vai trò hội thẩm thuyết trình).
• Ủy viên buộc tội: Một thành viên thuộc Ban thanh tra đặc biệt sẽ đứng ra thực hiện quyền công tố, buộc tội tại toà.
• Lục sự: Do Chưởng lý Toà Thượng thẩm Hà Nội chỉ định để hỗ trợ công tác ghi chép, lưu trữ hồ sơ phiên toà.

Quy định về tố tụng và thi hành án tại Toà án đặc biệt

Quy trình xét xử và thi hành án được quy định chặt chẽ, nhanh chóng nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật:

• Quyền bào chữa: Bị cáo có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho mình. Trong trường hợp cần thiết, Hội thẩm thuyết trình có thể chỉ định luật sư bào chữa cho bị cáo.
• Thẩm quyền quyết định hình phạt: Toà án đặc biệt có toàn quyền quyết định hình phạt, bao gồm cả hình phạt cao nhất là tử hình.
• Thời hạn thi hành án: Các bản án do Toà án đặc biệt tuyên sẽ được thi hành khẩn cấp trong vòng 48 giờ kể từ khi tuyên án.

Tính chất hoạt động và trách nhiệm thi hành

• Tính chất tạm thời: Ban thanh tra đặc biệt và Toà án đặc biệt được thành lập theo Sắc lệnh này chỉ mang tính chất lâm thời để giải quyết các yêu cầu cấp bách của giai đoạn bấy giờ.
• Trách nhiệm thi hành: Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Bộ trưởng Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm tổ chức và thi hành nghiêm chỉnh các điều khoản của Sắc lệnh này.