Thông báo 16-TB/TW ngày 07/9/2022 của Bộ Chính trị về thực hiện một số mô hình thí điểm theo Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII là văn bản pháp lý quan trọng nhằm đánh giá, định hướng và chấn chỉnh việc thực hiện thí điểm đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

- Đánh giá tình hình thực hiện các mô hình thí điểm

Bộ Chính trị đánh giá cao sự chủ động, tích cực của các cấp ủy, tổ chức đảng trong việc triển khai thí điểm các mô hình tổ chức mới theo Nghị quyết 18-NQ/TW. Quá trình thực hiện đã đạt được một số kết quả bước đầu, góp phần tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối và biên chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện thí điểm cũng bộc lộ một số hạn chế, bất cập như:

• Một số mô hình thí điểm chưa có sự thống nhất, đồng bộ trong cả nước, gây khó khăn trong công tác chỉ đạo, điều hành và phối hợp công tác giữa các cấp.
• Cơ chế kiểm soát quyền lực đối với người đứng đầu kiêm nhiệm nhiều chức danh chưa thực sự hoàn thiện, dễ dẫn đến nguy cơ lạm quyền hoặc quá tải công việc cho cán bộ lãnh đạo.
• Việc sáp nhập, hợp nhất một số cơ quan có tính chất, chức năng, nhiệm vụ khác nhau dẫn đến sự chồng chéo, giảm tính chuyên sâu trong công tác tham mưu và thực thi nhiệm vụ chuyên môn.

- Các mô hình tổ chức phải tạm dừng và kết thúc thí điểm

Để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống chính trị và nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan, Bộ Chính trị yêu cầu tạm dừng thực hiện thí điểm và chủ động phương án kết thúc đối với các mô hình sau:

• Hợp nhất các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy với cơ quan chuyên môn của chính quyền cùng cấp: Tạm dừng thí điểm hợp nhất các cơ quan có chức năng tương đồng như Văn phòng cấp ủy với Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân; Ban Tổ chức cấp ủy với Sở Nội vụ (hoặc Phòng Nội vụ); Ủy ban Kiểm tra cấp ủy với Thanh tra cấp tỉnh (hoặc cấp huyện).
• Hợp nhất các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện: Tạm dừng việc thí điểm hợp nhất các sở, ngành có chức năng gần nhau như Sở Tài chính với Sở Kế hoạch và Đầu tư; Sở Giao thông vận tải với Sở Xây dựng... tại các địa phương.
• Kiêm nhiệm chức danh lãnh đạo: Tạm dừng thực hiện mô hình Trưởng Ban Dân vận đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp huyện.

Đối với các địa phương đã và đang thực hiện các mô hình thí điểm nêu trên, Bộ Chính trị chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng chủ động xây dựng phương án cụ thể để kết thúc thí điểm, sắp xếp lại tổ chức bộ máy, nhân sự theo mô hình chung của cả nước, bảo đảm ổn định tình hình tư tưởng của cán bộ, công chức, viên chức và không làm ảnh hưởng đến hiệu quả công việc.

- Các mô hình tổ chức tiếp tục được duy trì và đẩy mạnh thực hiện

Bên cạnh việc tạm dừng các mô hình chưa phù hợp, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục thực hiện và nhân rộng các mô hình thí điểm đã chứng minh được tính hiệu quả trên thực tế, bao gồm:

• Kiêm nhiệm chức danh người đứng đầu: Tiếp tục thực hiện mô hình Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch Hội đồng nhân dân các cấp; Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã ở những nơi có đủ điều kiện.
• Mô hình tại Trung tâm chính trị cấp huyện: Tiếp tục thực hiện mô hình Trưởng Ban Tuyên giáo cấp ủy đồng thời là Giám đốc Trung tâm chính trị cấp huyện.
• Chủ trương cán bộ không là người địa phương: Đẩy mạnh thực hiện chủ trương bố trí Bí thư cấp ủy cấp tỉnh, cấp huyện không là người địa phương; đồng thời khuyến khích thực hiện đối với các chức danh khác như Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và thủ trưởng các ngành công an, thanh tra, tài chính, thuế, hải quan cấp tỉnh, cấp huyện.

- Tổ chức thực hiện và phân công trách nhiệm

Để triển khai nghiêm túc, hiệu quả Thông báo 16-TB/TW, Bộ Chính trị giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan, tổ chức đảng trung ương và địa phương:

• Các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương: Chỉ đạo rà soát, đánh giá toàn diện việc thực hiện các mô hình thí điểm tại địa phương; chủ động xây dựng và phê duyệt phương án kết thúc các mô hình thí điểm phải tạm dừng; giải quyết tốt chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức dôi dư sau sắp xếp.
• Ban Tổ chức Trung ương: Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Thông báo này; kịp thời tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện.
• Các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng đoàn ở Trung ương: Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao để hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương trong việc kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế và công tác cán bộ sau khi kết thúc thí điểm.