Thông báo số 20/BC-BYT của Bộ Y tế là văn bản quan trọng nhằm đánh giá diễn biến tình hình dịch bệnh cúm A (H5N1) tại Việt Nam, đồng thời đề ra các biện pháp khẩn cấp nhằm chủ động kiểm soát, ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh từ gia cầm sang người, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của nhân dân.

- Tình hình dịch bệnh cúm A (H5N1) và đánh giá nguy cơ bùng phát

Bộ Y tế nhận định tình hình dịch bệnh cúm A (H5N1) đang có những diễn biến phức tạp với các đặc điểm dịch tễ đáng lưu ý:

• Ghi nhận các ca bệnh cúm A (H5N1) trên người, trong đó có những trường hợp diễn biến nặng dẫn đến tử vong, đánh dấu sự quay trở lại của chủng virus nguy hiểm này sau một thời gian dài không có ca mắc mới.
• Nguồn lây nhiễm chủ yếu được xác định là do tiếp xúc trực tiếp với gia cầm bị bệnh, chết hoặc do sử dụng các sản phẩm từ gia cầm chưa được nấu chín kỹ (như tiết canh, trứng sống).
• Nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lây lan và bùng phát trên diện rộng là rất cao do virus cúm A (H5N1) vẫn lưu hành phổ biến trên đàn gia cầm, kết hợp với các hoạt động vận chuyển, buôn bán, giết mổ gia cầm không rõ nguồn gốc diễn ra phổ biến.
• Thời tiết chuyển mùa, độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho virus tồn tại, phát tán và lây lan nhanh chóng trong môi trường.

- Các biện pháp giám sát và phòng, chống dịch khẩn cấp

Để chủ động ứng phó, Bộ Y tế yêu cầu các cơ quan chức năng và địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp giám sát dịch tễ:

• Tăng cường giám sát chặt chẽ tại các cửa khẩu, cảng hàng không nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, đặc biệt là những người trở về từ các vùng đang có dịch cúm gia cầm.
• Đẩy mạnh giám sát dựa vào sự kiện tại cộng đồng và tại các cơ sở y tế để phát hiện sớm các chùm ca bệnh viêm đường hô hấp cấp tính nặng, các trường hợp có tiền sử tiếp xúc gần với gia cầm ốm, chết.
• Tiến hành lấy mẫu xét nghiệm ngay đối với các trường hợp nghi ngờ để chẩn đoán xác định chủng virus, kịp thời khoanh vùng và xử lý triệt để ổ dịch, không để lây lan ra diện rộng.

- Công tác phối hợp liên ngành Y tế và Thú y

Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế và ngành Nông nghiệp (Thú y) được xác định là then chốt trong việc kiểm soát nguồn lây:

• Thực hiện nghiêm túc các nội dung phối hợp giữa Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong việc chia sẻ thông tin về tình hình dịch bệnh trên đàn gia cầm và trên người.
• Phối hợp điều tra dịch tễ, xác định nguồn lây và xử lý triệt để các ổ dịch cúm trên gia cầm, không để virus tiếp tục phát tán ra môi trường xung quanh.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ và kinh doanh gia cầm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về an toàn sinh học và kiểm dịch thú y.

- Công tác thu dung, điều trị và chuẩn bị hậu cần

Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần nâng cao năng lực tiếp nhận và điều trị bệnh nhân:

• Chuẩn bị sẵn sàng các khu vực cách ly, phân luồng khám bệnh hợp lý để tránh lây nhiễm chéo trong bệnh viện.
• Đảm bảo đầy đủ cơ số thuốc điều trị đặc hiệu, trang thiết bị y tế, vật tư tiêu hao, hóa chất khử khuẩn và phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế.
• Tổ chức tập huấn, cập nhật phác đồ chẩn đoán và điều trị cúm A (H5N1) cho đội ngũ y, bác sĩ tại tất cả các tuyến để nâng cao hiệu quả điều trị, giảm thiểu tối đa tỷ lệ tử vong.

- Công tác thông tin, truyền thông giáo dục sức khỏe

Nâng cao nhận thức của cộng đồng là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất:

• Tuyên truyền rộng rãi các biện pháp phòng chống dịch cúm gia cầm lây sang người, khuyến cáo người dân thực hiện ăn chín, uống sôi, tuyệt đối không ăn tiết canh hoặc sử dụng các sản phẩm từ gia cầm ốm, chết, không rõ nguồn gốc.
• Khuyến khích người dân thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi tiếp xúc với gia cầm hoặc khi đến các khu vực chợ bán gia cầm sống.
• Vận động người dân chủ động thông báo cho chính quyền địa phương và cơ quan thú y khi phát hiện gia cầm ốm, chết bất thường để kịp thời xử lý.