Thông tư 06/2001/TT-BTM do Bộ Thương mại ban hành hướng dẫn việc xuất khẩu hàng hoá và cung ứng dịch vụ để trả nợ cho Liên bang Nga theo các hiệp định đã ký kết giữa hai nước. Văn bản này quy định chi tiết về cơ chế quản lý, thủ tục đăng ký hợp đồng, và nguyên tắc thanh toán nhằm bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ của Việt Nam một cách hiệu quả, minh bạch và đúng quy định pháp luật.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức tín dụng được chỉ định, và các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào hoạt động sản xuất, xuất khẩu hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ sang Liên bang Nga để trừ vào khoản nợ của Nhà nước Việt Nam đối với Liên bang Nga.

Nguyên tắc lựa chọn doanh nghiệp và phân bổ hạn ngạch

• Doanh nghiệp tham gia thực hiện xuất khẩu hàng hóa trả nợ phải là các doanh nghiệp có đủ năng lực sản xuất, kinh doanh, có uy tín và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng hàng hóa theo yêu cầu của phía Liên bang Nga.
• Bộ Thương mại phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để phân bổ chỉ tiêu, hạn ngạch xuất khẩu trả nợ cho các doanh nghiệp dựa trên năng lực thực tế và kế hoạch trả nợ hàng năm đã được Chính phủ phê duyệt.
• Ưu tiên các doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu trong nước, sử dụng nhiều lao động và các mặt hàng truyền thống có thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước.

Quy trình đăng ký và phê duyệt hợp đồng xuất khẩu

• Các doanh nghiệp sau khi đàm phán và ký kết hợp đồng nguyên tắc hoặc hợp đồng mua bán với đối tác Nga phải tiến hành đăng ký hợp đồng tại Bộ Thương mại.
• Hồ sơ đăng ký bao gồm đơn đề nghị, bản sao hợp đồng thương mại ký với đối tác Nga, các giấy tờ chứng minh năng lực sản xuất và các tài liệu liên quan khác theo quy định.
• Bộ Thương mại xem xét, phê duyệt và cấp giấy xác nhận đăng ký hợp đồng xuất khẩu trả nợ trong thời hạn quy định để doanh nghiệp làm cơ sở thực hiện các thủ tục hải quan và thanh toán.

Nguyên tắc xác định giá cả hàng hóa và dịch vụ

• Giá của hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu để trả nợ phải được xác định trên cơ sở giá thị trường quốc tế tại thời điểm ký kết hợp đồng, bảo đảm tính cạnh tranh và không gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.
• Giá cả phải được sự thống nhất giữa doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam và nhà nhập khẩu Nga, đồng thời phải được Bộ Thương mại và Bộ Tài chính kiểm soát, chấp thuận nhằm tránh hiện tượng khai sai giá trị để trục lợi.

Cơ chế thanh toán và quyết toán nợ

• Việc thanh toán các hợp đồng xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ trả nợ được thực hiện thông qua Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) và ngân hàng được chỉ định phía Liên bang Nga (Vnesheconombank).
• Sau khi hoàn thành việc giao hàng và xuất trình đầy đủ bộ chứng từ hợp lệ, doanh nghiệp Việt Nam sẽ được Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam thanh toán bằng tiền đồng Việt Nam (VND) hoặc ngoại tệ theo tỷ giá quy định, nguồn vốn thanh toán được trích từ ngân sách nhà nước dành cho việc trả nợ nước ngoài.
• Trị giá của lô hàng được giao nhận sẽ được quy đổi và ghi giảm vào nghĩa vụ nợ của Chính phủ Việt Nam đối với Liên bang Nga theo các thỏa thuận tài chính giữa hai nước.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý và doanh nghiệp

• Bộ Thương mại chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan để điều phối toàn bộ hoạt động xuất khẩu trả nợ, giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
• Doanh nghiệp xuất khẩu có trách nhiệm thực hiện đúng các cam kết trong hợp đồng, bảo đảm chất lượng, số lượng và tiến độ giao hàng; định kỳ báo cáo tình hình thực hiện hợp đồng về Bộ Thương mại và Bộ Tài chính.
• Mọi hành vi vi phạm quy định về xuất khẩu trả nợ, gian lận thương mại hoặc gây thất thoát tài sản nhà nước sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 06/2001/TT-BTM có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Các quy định trước đây trái với Thông tư này đều bãi bỏ. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc, các doanh nghiệp và cơ quan liên quan cần kịp thời báo cáo Bộ Thương mại để xem xét, giải quyết.