Thông tư 09/2019/TT-BCT do Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành quy định chi tiết về công tác quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện nhằm bảo đảm an toàn cho công trình và tính mạng, tài sản của người dân ở vùng hạ du.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các đập thủy điện có chiều cao từ 5 mét trở lên hoặc các hồ chứa thủy điện có dung tích toàn bộ từ 50.000 mét khối (m3) trở lên, cùng với các vấn đề an toàn liên quan đến vùng hạ du đập thủy điện. Đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp bao gồm chủ sở hữu, tổ chức, cá nhân khai thác đập, hồ chứa thủy điện và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện tại Việt Nam.

Phương án ứng phó thiên tai trong quá trình thi công xây dựng đập

• Chủ sở hữu đập, hồ chứa thủy điện có trách nhiệm lập phương án ứng phó thiên tai cho công trình và vùng hạ du đập trong suốt quá trình thi công xây dựng, sau đó trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt theo quy định pháp luật.
• Trong trường hợp tiến độ xây dựng có sự thay đổi so với phương án đã được duyệt hoặc không còn phù hợp với diễn biến khí tượng thủy văn thực tế, chủ sở hữu phải kịp thời rà soát, điều chỉnh phương án để trình phê duyệt lại.

Thời hạn rà soát và phê duyệt phương án ứng phó thiên tai giai đoạn khai thác

Hàng năm, chủ sở hữu đập, hồ chứa thủy điện phải hoàn thành việc rà soát và phê duyệt phương án ứng phó thiên tai trước các mốc thời gian cụ thể sau:

• Trước ngày 15 tháng 4 đối với các công trình xây dựng tại khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
• Trước ngày 15 tháng 8 đối với các công trình xây dựng tại khu vực Nam Trung Bộ.

Lập và rà soát phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp

• Chủ sở hữu có trách nhiệm lập phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp trình cơ quan tiếp nhận hồ sơ và thẩm định phương án theo quy định.
• Công tác rà soát, hiệu chỉnh phương án này phải được thực hiện hàng năm: trước ngày 01 tháng 4 đối với khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ; và trước ngày 01 tháng 8 đối với khu vực Nam Trung Bộ.

Công tác bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện

• Chủ sở hữu đập, hồ chứa thủy điện phải lập phương án bảo vệ công trình để trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc tự phê duyệt theo thẩm quyền được phân cấp.
• Nếu có sự thay đổi về bố trí công trình hoặc vị trí lực lượng bảo vệ trong giai đoạn khai thác, phương án bảo vệ phải được điều chỉnh và phê duyệt lại kịp thời.
• Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp thuộc Bộ Công Thương là cơ quan tiếp nhận, thẩm định hồ sơ phương án bảo vệ đối với các công trình thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ Công Thương.

Lắp đặt hệ thống giám sát vận hành và hệ thống cảnh báo

• Hệ thống giám sát vận hành: Bao gồm hệ thống giám sát khai thác, sử dụng tài nguyên nước theo quy định và cột thủy chí (hoặc thiết bị tương đương) để xác định mực nước hạ lưu đập. Chủ sở hữu phối hợp với Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn (PCTT&TKCN) cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân (UBND) và Ban Chỉ huy PCTT&TKCN cấp huyện để quyết định vị trí lắp đặt cột thủy chí.
• Hệ thống cảnh báo vận hành phát điện và xả lũ: Chủ sở hữu phải thống nhất với UBND và Ban Chỉ huy PCTT&TKCN địa phương vùng hạ du về vị trí lắp đặt, trang thiết bị cảnh báo, các trường hợp và thời điểm phải cảnh báo, hình thức cảnh báo cũng như quyền và trách nhiệm của các bên liên quan.

Báo cáo hiện trạng an toàn đập, hồ chứa thủy điện

• Chủ sở hữu có trách nhiệm lập Báo cáo hiện trạng an toàn đập, hồ chứa thủy điện gửi Sở Công Thương địa phương nơi xây dựng công trình.
• Sở Công Thương tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh và Bộ Công Thương trước ngày 30 tháng 4 hàng năm (đối với khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ) và trước ngày 30 tháng 8 hàng năm (đối với khu vực Nam Trung Bộ).

Quy trình vận hành hồ chứa và Hội đồng Tư vấn đánh giá an toàn

• Quy trình vận hành: Chủ sở hữu lập quy trình vận hành hồ chứa thủy điện trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định hoặc tự phê duyệt theo quy định.
• Hội đồng Tư vấn đánh giá an toàn: Do Bộ trưởng Bộ Công Thương thành lập trên cơ sở đề xuất của Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp. Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp là cơ quan thường trực, thành lập Tổ Tư vấn hỗ trợ kỹ thuật. Chủ sở hữu phải gửi Báo cáo đánh giá an toàn đập, hồ chứa thủy điện về Cục trước ngày 01 tháng 3 hàng năm (khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ) và trước ngày 01 tháng 6 hàng năm (khu vực Nam Trung Bộ).

Kiểm định an toàn và cơ sở dữ liệu đập, hồ chứa

• Kiểm định an toàn: Việc kiểm định an toàn đập thủy điện phải được thực hiện toàn diện đối với cả đập chính và các đập phụ của hồ chứa.
• Cơ sở dữ liệu: Chủ sở hữu rà soát hồ sơ, hiện trạng để lập cơ sở dữ liệu đập, hồ chứa thủy điện gửi Sở Công Thương. Trường hợp công trình có nhiều hồ chứa hoặc một hồ chứa có nhiều đập thì cơ sở dữ liệu phải được lập riêng biệt cho từng đập, hồ chứa và cập nhật liên tục khi có thay đổi.

Báo cáo định kỳ công tác quản lý nhà nước

Trước ngày 31 tháng 3 hàng năm, Sở Công Thương có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo công tác quản lý nhà nước về an toàn đập, hồ chứa thủy điện của năm trước đó trên địa bàn gửi về UBND tỉnh và Bộ Công Thương.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan

• Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp: Hướng dẫn triển khai thực hiện Thông tư; thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm theo thẩm quyền trên phạm vi cả nước; là đầu mối tiếp nhận thông tin quản lý an toàn đập, hồ chứa của Bộ Công Thương.
• Sở Công Thương các tỉnh, thành phố: Hướng dẫn thực hiện Thông tư tại địa phương; thanh tra, kiểm tra và xử lý hoặc kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm an toàn đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn quản lý.
• Chủ sở hữu đập, hồ chứa thủy điện: Tổ chức thực hiện đầy đủ các quy định về an toàn đập. Trường hợp giao hoặc thuê tổ chức, cá nhân khác vận hành, khai thác thì phải lập văn bản thỏa thuận rõ ràng về trách nhiệm quản lý an toàn của mỗi bên.

Điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực thi hành

• Điều khoản chuyển tiếp: Phương án phòng chống lũ lụt vùng hạ du đã được phê duyệt theo Nghị định 72/2007/NĐ-CP tiếp tục có hiệu lực cho đến khi phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp mới được phê duyệt. Đối với các đập đã kiểm định trước ngày Nghị định 114/2018/NĐ-CP có hiệu lực, chu kỳ kiểm định tiếp theo vẫn tính theo quy định cũ của Nghị định 72/2007/NĐ-CP.
• Hiệu lực thi hành: Thông tư 09/2019/TT-BCT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 21 tháng 8 năm 2019.
• Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 34/2010/TT-BCT ngày 07 tháng 10 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định về quản lý an toàn đập của công trình thủy điện.
• Bãi bõ Chương IV của Thông tư số 43/2012/TT-BCT ngày 27 tháng 12 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định về quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng dự án thủy điện và vận hành khai thác công trình thủy điện.