Thông tư số 09/2021/TT-BVHTTDL do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành hướng dẫn thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của thư viện công cộng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm kiện toàn bộ máy tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của hệ thống thư viện công cộng cấp tỉnh trên cả nước.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này hướng dẫn chi tiết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của thư viện công cộng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là thư viện cấp tỉnh). Đối tượng áp dụng bao gồm các thư viện cấp tỉnh, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thành lập, quản lý và các bên liên quan trực tiếp đến hoạt động của thư viện cấp tỉnh.

- Chức năng của thư viện cấp tỉnh

Thư viện cấp tỉnh được xác định là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc Sở Văn hóa và Thể thao. Thư viện cấp tỉnh có các đặc điểm pháp lý và chức năng cốt lõi sau:

• Có tư cách pháp nhân độc lập, có con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước cũng như ngân hàng theo quy định của pháp luật để chủ động vận hành.
• Thực hiện chức năng xây dựng, xử lý, lưu giữ, bảo quản, kết nối và tổ chức khai thác, sử dụng tài nguyên thông tin.
• Các hoạt động của thư viện phải bảo đảm phù hợp với đặc điểm, yêu cầu xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương cụ thể.

- Nhiệm vụ và quyền hạn chi tiết

Bên cạnh việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại khoản 2 Điều 11, Điều 38 và Điều 39 của Luật Thư viện, thư viện cấp tỉnh có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ chuyên sâu sau:

• Xây dựng kế hoạch và tham mưu phát triển: Chủ trì xây dựng kế hoạch hoạt động, kế hoạch phát triển ngắn hạn, trung hạn và hàng năm để trình Giám đốc Sở phê duyệt. Đồng thời, phối hợp với phòng chuyên môn quản lý văn hóa thuộc Sở để tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh các đề án, kế hoạch dài hạn và định hướng phát triển mạng lưới thư viện công cộng trên địa bàn.
• Hướng dẫn và hỗ trợ nghiệp vụ địa phương: Hướng dẫn các thư viện công cộng trên địa bàn thực hiện đúng các quy định, chỉ đạo chuyên môn của cơ quan quản lý nhà nước. Tích cực tham gia phát triển mạng lưới, hỗ trợ chuyên môn, nghiệp vụ cho các thư viện khác và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu thành lập thư viện tại địa phương.
• Bảo tồn di sản văn hóa viết: Tham gia xây dựng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thành văn, tài liệu cổ quý hiếm, các bộ sưu tập có giá trị đặc biệt của địa phương, cũng như các tài nguyên thông tin xuất bản tại địa phương, viết về địa phương hoặc do nhân dân địa phương sáng tạo.
• Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công: Tổ chức các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và cung ứng các dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực thư viện theo đúng quy định pháp luật.
• Đẩy mạnh xã hội hóa: Tích cực vận động, thu hút các tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp, xây dựng và phát triển thư viện cũng như phong trào văn hóa đọc tại địa phương.
• Đánh giá hiệu quả hoạt động: Thực hiện đánh giá định kỳ về hoạt động thư viện, nhu cầu sử dụng tài nguyên thông tin, các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện của người sử dụng để kịp thời cải tiến chất lượng.
• Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ: Ứng dụng mạnh mẽ các kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động thư viện; chú trọng xây dựng tài nguyên thông tin số, tài nguyên thông tin mở và phát triển thư viện số.
• Hợp tác quốc tế: Tham gia các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thư viện; xây dựng và tiếp nhận các dự án tài trợ về tài nguyên thông tin, trang thiết bị và các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nhân lực thư viện từ các tổ chức nước ngoài.
• Quản lý nội bộ và báo cáo: Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về tình hình hoạt động; quản lý tổ chức bộ máy, nhân sự, thực hiện đầy đủ chế độ chính sách đối với viên chức và người lao động thuộc phạm vi quản lý theo phân cấp.

- Cơ cấu tổ chức và các nhóm nhiệm vụ chuyên môn

Cơ cấu tổ chức của thư viện cấp tỉnh được thiết kế chặt chẽ nhằm bảo đảm tính toàn diện và chuyên nghiệp trong vận hành:

• Ban lãnh đạo: Gồm có Giám đốc và các Phó Giám đốc chịu trách nhiệm quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động của thư viện.
• Nhóm nhiệm vụ kỹ thuật - nghiệp vụ: Thực hiện các công tác chuyên môn về xây dựng, xử lý, tổ chức, bảo quản tài nguyên thông tin; hướng dẫn, tư vấn và hỗ trợ phát triển mạng lưới thư viện cấp dưới.
• Nhóm nhiệm vụ công nghệ - truyền thông: Phụ trách ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện chuyển đổi số; quản trị cơ sở dữ liệu, hạ tầng công nghệ, liên thông và chia sẻ tài nguyên thông tin; thực hiện công tác truyền thông, quảng bá, vận động xã hội hóa phát triển văn hóa đọc.
• Nhóm nhiệm vụ phục vụ người sử dụng: Trực tiếp cung ứng tài nguyên thông tin cho người đọc, phục vụ các nhóm đối tượng chuyên biệt; phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện; đánh giá nhu cầu của người sử dụng.
• Nhóm nhiệm vụ hành chính - quản trị: Thực hiện công tác thống kê, tổng hợp, cấp thẻ thư viện, đánh giá hoạt động; thực hiện các nghiệp vụ hành chính, văn thư, lưu trữ, tổ chức cán bộ, kế toán và quản trị nội bộ khác.

Việc thiết lập các phòng chuyên môn cụ thể thuộc thư viện cấp tỉnh phải bảo đảm bao quát đầy đủ các nhóm nhiệm vụ nêu trên và đáp ứng các tiêu chí thành lập phòng thuộc đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định pháp luật. Giám đốc thư viện cấp tỉnh có trách nhiệm trình cấp có thẩm quyền quyết định cơ cấu tổ chức cụ thể phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

- Tổ chức thực hiện và phân công trách nhiệm

Để đảm bảo Thông tư được triển khai hiệu quả, trách nhiệm của các bên được quy định rõ ràng:

• Vụ Thư viện: Chịu trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện các nội dung của Thông tư trên phạm vi toàn quốc.
• Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Xây dựng phương án cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của thư viện cấp tỉnh để trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định theo thẩm quyền.
• Giám đốc Thư viện cấp tỉnh: Xác định vị trí việc làm, thực hiện phân công viên chức và người lao động phù hợp với tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp quy định.

- Hiệu lực thi hành

Thông tư số 09/2021/TT-BVHTTDL chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2021. Kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực, các quy định tại Điều 12, Điều 13 và Điều 14 của Thông tư số 13/2016/TT-BVHTTDL ngày 09 tháng 12 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định quy chế mẫu hoạt động của thư viện công cộng cấp tỉnh, huyện, xã chính thức hết hiệu lực thi hành. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc phát sinh, các cơ quan, tổ chức, cá nhân cần kịp thời phản ánh về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (qua Vụ Thư viện) để xem xét, sửa đổi, bổ sung.