Ngày 18 tháng 8 năm 1994, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 105-TC/ĐT hướng dẫn thực hiện chế độ bảo hiểm đối với các công trình xây dựng. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho hoạt động bảo hiểm trong lĩnh vực đầu tư xây dựng tại Việt Nam, nhằm bảo toàn nguồn vốn đầu tư của Nhà nước cũng như của các tổ chức, cá nhân trước những rủi ro khách quan trong quá trình thi công.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của Thông tư

Thông tư này quy định bắt buộc áp dụng đối với các công trình xây dựng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước và vốn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước. Đối với các công trình xây dựng sử dụng các nguồn vốn khác, Bộ Tài chính khuyến khích chủ đầu tư và nhà thầu tham gia bảo hiểm để phòng ngừa rủi ro. Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm các chủ đầu tư (hoặc ban quản lý dự án) và các nhà thầu nhận thầu xây lắp, lắp đặt thiết bị công trình.

Quy định về các loại hình bảo hiểm bắt buộc

• Bảo hiểm thiệt hại vật chất công trình: Bảo hiểm cho toàn bộ các hạng mục công trình xây dựng, lắp đặt chống lại các rủi ro thiên tai, tai nạn bất ngờ gây thiệt hại vật chất trong quá trình thi công.
• Bảo hiểm máy móc, thiết bị thi công: Áp dụng đối với các loại máy móc, phương tiện phục vụ thi công của nhà thầu đặt tại công trường.
• Bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với bên thứ ba: Bảo hiểm cho các thiệt hại về người và tài sản của bên thứ ba phát sinh trực tiếp từ quá trình thi công công trình.

Xác định giá trị bảo hiểm và phí bảo hiểm

• Giá trị bảo hiểm: Phải tương đương với đầy đủ giá trị dự toán xây lắp hoặc giá trị trúng thầu thực tế của công trình, bao gồm cả chi phí khảo sát, thiết kế, nguyên vật liệu, chi phí nhân công và các chi phí hợp pháp khác được duyệt.
• Phí bảo hiểm: Được tính toán dựa trên tỷ lệ phí bảo hiểm do Bộ Tài chính ban hành hoặc theo thỏa thuận phù hợp với mức độ rủi ro của từng loại công trình. Khoản phí bảo hiểm này được tính trực tiếp vào tổng mức đầu tư của dự án và được hạch toán vào giá trị tài sản cố định khi công trình hoàn thành bàn giao.

Trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên tham gia bảo hiểm

• Trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu: Chủ đầu tư có nghĩa vụ tổ chức mua bảo hiểm hoặc thỏa thuận giao cho nhà thầu thực hiện. Bên mua bảo hiểm phải cung cấp đầy đủ, trung thực các thông tin liên quan đến công trình, thực hiện nghiêm túc các biện pháp an toàn lao động, phòng chống cháy nổ và thiên tai theo quy định.
• Trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm: Có nghĩa vụ hướng dẫn bên mua bảo hiểm thực hiện các biện pháp an toàn, tiến hành giám sát rủi ro định kỳ và thực hiện bồi thường thiệt hại kịp thời, đầy đủ khi xảy ra sự kiện bảo hiểm theo đúng các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng.

Quy trình giải quyết bồi thường và xử lý tranh chấp

• Khi xảy ra sự cố gây thiệt hại, bên mua bảo hiểm phải lập tức thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm và các cơ quan chức năng để tiến hành lập biên bản hiện trường, xác định nguyên nhân và mức độ tổn thất.
• Doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm phối hợp với các bên liên quan để giám định tổn thất và đưa ra phương án bồi thường hợp lý trong thời hạn quy định.
• Mọi tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng bảo hiểm trước hết phải được giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải. Nếu không đạt được sự thống nhất, các bên có quyền khởi kiện ra Tòa án kinh tế hoặc cơ quan Trọng tài có thẩm quyền để giải quyết theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 105-TC/ĐT có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành (ngày 18 tháng 8 năm 1994). Các quy định trước đây của Bộ Tài chính và các ngành liên quan về bảo hiểm công trình xây dựng trái với Thông tư này đều bãi bỏ. Việc triển khai thực hiện Thông tư này góp phần nâng cao ý thức quản lý rủi ro và bảo toàn nguồn vốn đầu tư phát triển của Nhà nước.