Thông tư 14/2011/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chung về lấy mẫu thực phẩm phục vụ thanh tra, kiểm tra chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, nhằm thống nhất quy trình và bảo đảm tính chính xác, khách quan trong công tác kiểm soát an toàn thực phẩm.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này hướng dẫn các nguyên tắc chung về lấy mẫu thực phẩm phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động lấy mẫu thực phẩm trong quá trình thanh tra, kiểm tra về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm tại Việt Nam.

Giải thích các thuật ngữ chuyên ngành

• Lấy mẫu thực phẩm: Là các thao tác kỹ thuật nhằm thu được một lượng thực phẩm nhất định đại diện và đồng nhất phục vụ cho việc phân tích, đánh giá chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm.
• Lô sản phẩm thực phẩm: Là một số lượng xác định của một loại sản phẩm cùng tên, chất lượng, nguyên liệu, thời hạn sử dụng và được sản xuất tại cùng một cơ sở.
• Mẫu kiểm nghiệm: Là mẫu chung dùng để kiểm nghiệm, đánh giá các chỉ tiêu tại phòng kiểm nghiệm.
• Mẫu lưu: Là mẫu có cùng đặc tính của mẫu kiểm nghiệm và được lưu tại cơ sở kiểm nghiệm, cơ sở được lấy mẫu hoặc cơ sở do trưởng đoàn thanh tra, kiểm tra chỉ định.

Yêu cầu đối với người lấy mẫu thực phẩm

Người thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu thực phẩm phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Phải là thành viên chính thức của đoàn thanh tra, kiểm tra về an toàn thực phẩm.
• Đã được đào tạo chuyên môn và có chứng chỉ về kỹ thuật lấy mẫu thực phẩm theo quy định.
• Phải trực tiếp tiến hành lấy mẫu tại cơ sở hoặc theo chỉ định cụ thể của đoàn thanh tra, kiểm tra.
• Có trách nhiệm lập đầy đủ Biên bản lấy mẫu, Biên bản bàn giao mẫu và thực hiện dán tem niêm phong mẫu theo đúng các biểu mẫu quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư này.

Trách nhiệm của người lấy mẫu

• Phải chuẩn bị đầy đủ các thủ tục pháp lý, dụng cụ chuyên dụng, thiết bị lấy mẫu và trang thiết bị bảo quản mẫu phù hợp.
• Thực hiện đúng các quy trình kỹ thuật lấy mẫu nhằm bảo đảm tính khách quan, trung thực trong suốt quá trình lấy mẫu, vận chuyển và bàn giao mẫu cho đơn vị kiểm nghiệm.

Quy trình thực hiện lấy mẫu thực phẩm

• Quá trình lấy mẫu phải được giám sát chặt chẽ và ghi chép đầy đủ thông tin vào biên bản. Tất cả các dấu hiệu không đồng nhất, tình trạng hư hỏng của sản phẩm hoặc bao bì bảo quản đều phải được ghi chép lại một cách chi tiết.
• Sau khi kết thúc quá trình lấy mẫu tại thực địa, mẫu kiểm nghiệm phải được niêm phong và bàn giao ngay cho đơn vị kiểm nghiệm trong thời gian sớm nhất để tránh làm thay đổi tính chất của mẫu.

Chi phí lấy mẫu thực phẩm

Chi phí lấy mẫu thực phẩm phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra được thực hiện theo đúng quy định tại Điều 41 và Điều 58 của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan.

Lượng mẫu được lấy và phương pháp lấy mẫu

• Đối với từng loại sản phẩm thực phẩm cụ thể, lượng mẫu tối thiểu và tối đa được phép lấy phải tuân thủ theo quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này.
• Phương pháp lấy mẫu đối với từng nhóm sản phẩm thực phẩm phải thực hiện theo đúng hướng dẫn kỹ thuật tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư này.

Điều kiện bảo quản và thời gian lưu mẫu

• Điều kiện bảo quản trong suốt quá trình lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao và lưu mẫu phải phù hợp với các yêu cầu về bảo quản do nhà sản xuất công bố trên nhãn xuất hoặc tài liệu kèm theo.
• Căn cứ vào tình hình thực tế của từng vụ việc và loại sản phẩm, trưởng đoàn thanh tra, kiểm tra sẽ quyết định thời gian lưu mẫu cụ thể đối với cả mẫu lưu và mẫu kiểm nghiệm.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Thông tư 14/2011/TT-BYT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 6 năm 2011.

Cục An toàn vệ sinh thực phẩm có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai, hướng dẫn và thực hiện Thông tư này trên phạm vi toàn quốc. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc phát sinh, các cơ quan, tổ chức cần kịp thời phản ánh về Bộ Y tế (Cục An toàn vệ sinh thực phẩm) để xem xét, giải quyết.