Thông tư 158/2010/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn chế độ tài chính đối với Cục Sở hữu trí tuệ, nhằm cụ thể hóa quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định pháp luật. Văn bản áp dụng đối với Cục Sở hữu trí tuệ, các đơn vị trực thuộc Cục và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác quản lý, sử dụng ngân sách và tài chính tại đơn vị này.

Cục Sở hữu trí tuệ áp dụng chế độ tự chủ tài chính theo quy định tại Nghị định số 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ, bảo đảm các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động sử dụng nguồn tài chính hiệu quả, tiết kiệm và chống lãng phí.
• Chủ động đầu tư phát triển nguồn nhân lực, sắp xếp tổ chức bộ máy và xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao.
• Bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của Thủ trưởng đơn vị trong tổ chức công việc, sử dụng lao động và các nguồn lực tài chính.
• Thực hiện công khai, dân chủ, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của cán bộ, công chức và người lao động.
• Mở sổ kế toán, tổ chức hạch toán kế toán theo dõi đầy đủ các nguồn thu phát sinh; thực hiện nộp ngân sách nhà nước đầy đủ, kịp thời đối với các khoản phí, lệ phí theo quy định.
• Được tự chủ tổ chức hoạt động dịch vụ phù hợp với chuyên môn, phải hạch toán riêng hoạt động dịch vụ bảo đảm có lãi và không dùng ngân sách nhà nước giao để bù lỗ cho hoạt động này.

Nguồn tài chính của Cục được hình thành từ các nguồn cụ thể sau:

• Nguồn phí, lệ phí sở hữu công nghiệp: Cục được để lại 85% tổng số thu phí, lệ phí sở hữu công nghiệp để phục vụ hoạt động và đầu tư phát triển sự nghiệp sở hữu trí tuệ. 15% còn lại phải nộp vào ngân sách nhà nước theo định kỳ hàng tháng và quyết toán cuối năm tài chính.
• Kinh phí không thường xuyên do ngân sách nhà nước cấp (nếu có): Bao gồm kinh phí thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp; kinh phí thực hiện nhiệm vụ do cơ quan nhà nước đặt hàng; kinh phí thực hiện nhiệm vụ đột xuất; kinh phí tinh giản biên chế; kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; vốn đầu tư xây dựng cơ bản tập trung; vốn đối ứng thực hiện các dự án được giao.
• Nguồn viện trợ nước ngoài: Các khoản tài trợ, viện trợ từ các tổ chức, cá nhân nước ngoài.
• Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ: Các khoản thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ theo quy định pháp luật.
• Các nguồn thu hợp pháp khác: Các khoản thu phát sinh thực tế khác theo quy định.

Chế độ chi tiêu của Cục Sở hữu trí tuệ được phân định rõ ràng theo từng nguồn kinh phí:

• Chi từ nguồn phí, lệ phí được để lại:
  • Chi hoạt động thường xuyên: Chi lương, tiền công, phụ cấp, các khoản đóng góp theo lương (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn); chi thuê dịch vụ ngoài (thuê văn phòng, chuyên gia, dịch thuật, tra cứu, giám định); chi đào tạo, hội thảo, hợp tác quốc tế, tuyên truyền pháp luật; chi mua sắm, bảo dưỡng tài sản, máy móc; chi vật tư văn phòng, in ấn văn bằng bảo hộ; chi điện, nước, thông tin liên lạc; chi giải quyết tranh chấp, khiếu kiện về sở hữu công nghiệp.
  • Quyền tự chủ về mức chi: Đối với các nội dung chi đã có định mức của nhà nước, Thủ trưởng đơn vị được quyết định mức chi cao hơn hoặc thấp hơn và quy định cụ thể trong Quy chế chi tiêu nội bộ. Đối với nội dung chi đặc thù chưa có quy định, đơn vị tự xây dựng định mức trong Quy chế chi tiêu nội bộ, thông qua Hội nghị cán bộ công chức, phê duyệt và gửi Kho bạc Nhà nước làm căn cứ kiểm soát chi.
• Chi từ nguồn kinh phí không thường xuyên do ngân sách cấp: Thực hiện theo đúng chế độ chi tiêu hiện hành đối với từng nhiệm vụ cụ thể (kinh phí không giao tự chủ).
• Chi từ nguồn thu hoạt động dịch vụ: Sau khi trừ chi phí (gồm cả khấu hao tài sản), nộp thuế và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, phần còn lại được dùng để bổ sung thu nhập cho người lao động và trích lập các quỹ.
• Các tiêu chuẩn, định mức bắt buộc tuân thủ quy định Nhà nước: Tiêu chuẩn sử dụng xe ô tô; tiêu chuẩn nhà làm việc; trang bị điện thoại công vụ; chế độ công tác phí nước ngoài; chế độ tiếp khách nước ngoài; kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia; kinh phí thực hiện nhiệm vụ đột xuất; chính sách tinh giản biên chế; quản lý vốn đối ứng, vốn viện trợ và vốn đầu tư xây dựng cơ bản. Việc mua sắm, sửa chữa lớn tài sản phải tuân thủ quy định pháp luật về đấu thầu.

Sau khi trang trải các khoản chi hoạt động thường xuyên từ nguồn phí, lệ phí để lại, phần chênh lệch thu lớn hơn chi được phân phối theo thứ tự:

• Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp: Trích lập tối thiểu 50% số chênh lệch thu chi. Quỹ này dùng để mua sắm tài sản, trang thiết bị, công nghệ; thiết lập, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu thông tin sở hữu trí tuệ; phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật (phòng máy chủ, trung tâm dữ liệu); hỗ trợ hệ thống sở hữu trí tuệ toàn quốc; đào tạo phát triển nguồn nhân lực.
• Chi trả thu nhập tăng thêm: Trả cho người lao động theo nguyên tắc hiệu quả, năng suất công việc. Thủ trưởng đơn vị quyết định mức chi cụ thể. Hàng quý được tạm chi tối đa không quá 40% số chênh lệch theo kế hoạch. Nếu quyết toán năm có số chênh lệch thực tế thấp hơn số đã tạm chi, đơn vị dùng Quỹ dự phòng ổn định thu nhập để bù đắp; nếu vẫn thiếu thì trừ vào thu nhập tăng thêm của năm sau.
• Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi: Mức trích tối đa hai quỹ này không quá 03 tháng tiền lương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân trong năm. Quỹ khen thưởng dùng để thưởng định kỳ, đột xuất. Quỹ phúc lợi dùng xây dựng, sửa chữa công trình phúc lợi, trợ cấp khó khăn đột xuất, chi thêm khi tinh giản biên chế.
• Quỹ dự phòng ổn định thu nhập: Dùng để bảo đảm thu nhập cho người lao động khi nguồn thu có biến động giảm.
• Số kinh phí còn lại (nếu có): Tiếp tục bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp.

Cục Sở hữu trí tuệ quản lý tài sản nhà nước theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước. Đối với tài sản cố định dùng cho hoạt động dịch vụ, phải trích khấu hao thu hồi vốn theo quy định áp dụng cho doanh nghiệp nhà nước. Tiền trích khấu hao và tiền thu từ thanh lý tài sản thuộc nguồn vốn ngân sách được để lại để bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp.

Cục Sở hữu trí tuệ được mở tài khoản tại hai hệ thống để phục vụ các mục đích khác nhau:

• Tài khoản tại Kho bạc Nhà nước: Phản ánh các khoản thu, chi thông thường của đơn vị theo quy định pháp luật.
• Tài khoản tại Ngân hàng thương mại: Phản ánh các khoản thu phí, lệ phí sở hữu công nghiệp từ người nộp đơn nước ngoài theo điều ước quốc tế; nhận tài trợ trực tiếp từ các tổ chức quốc tế; chi hoàn trả khách hàng; chi phí dịch vụ ủy thác, đóng niên liễm quốc tế; chi đoàn ra; chi ngoại tệ mua sắm trang thiết bị chuyên dùng nhập khẩu, tài liệu nước ngoài; chi thuê hoặc mua cơ sở làm việc, thuê chuyên gia nước ngoài cho đại diện của đơn vị ở nước ngoài. Cục tự chịu trách nhiệm kiểm soát chi đối với tài khoản ngân hàng thương mại, Kho bạc Nhà nước không kiểm soát các khoản chi này.

Quy trình quản lý ngân sách và báo cáo tài chính được thực hiện chặt chẽ:

• Lập và giao dự toán: Hàng năm, Cục lập dự toán thu, chi gửi Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quyết định phê duyệt kế hoạch và dự toán ngân sách của Cục.
• Báo cáo tài chính và kiểm tra: Hàng năm, Cục lập báo cáo tài chính gửi Bộ Khoa học và Công nghệ để tổng hợp gửi Bộ Tài chính. Cục trưởng chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của báo cáo. Cục có trách nhiệm kiểm tra kế toán, báo cáo tài chính của các đơn vị tài chính cấp 3 trực thuộc. Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức xét duyệt và thông báo quyết toán cho Cục.
• Công khai tài chính: Căn cứ báo cáo tài chính đã được phê duyệt, Cục thực hiện công khai trước Hội nghị cán bộ công chức và người lao động của đơn vị.

Thông tư 158/2010/TT-BTC có hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày ký và được áp dụng thực hiện kể từ năm ngân sách 2010. Chế độ tài chính này được áp dụng ổn định trong thời gian 03 năm. Định kỳ hàng năm và sau 3 năm, Cục Sở hữu trí tuệ có trách nhiệm đánh giá kết quả thực hiện, đề xuất sửa đổi, bổ sung gửi Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ để điều chỉnh cho phù hợp thực tế. Các quy định về quản lý, sử dụng phí, lệ phí tại Thông tư này thay thế cho quy định tại Điểm 2, Mục II Thông tư số 22/2009/TT-BTC ngày 04/02/2009 của Bộ Tài chính.