Thông tư 16/2011/TT-BTNMT được ban hành bởi Bộ Tài nguyên và Môi trường, có hiệu lực thi hành từ ngày 05 tháng 7 năm 2011, quy định về việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản này tập trung cải cách quy trình, rút ngắn thời gian thực hiện và đơn giản hóa hồ sơ liên quan đến việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Thông tư quy định sửa đổi, bổ sung các thủ tục cấp Giấy chứng nhận; cấp lại Giấy chứng nhận do bị mất; đăng ký biến động về sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; đăng ký chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp hoặc góp vốn; cấp Giấy chứng nhận trong trường hợp tách thửa, hợp thửa; gia hạn sử dụng đất; chuyển mục đích sử dụng đất; giao lại đất, thuê đất trong khu công nghệ cao và khu kinh tế.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chuyên môn về tài nguyên và môi trường, cán bộ địa chính cấp xã, cùng người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở, tài sản gắn liền với đất và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

- Quy định về thời gian giải quyết thủ tục cấp Giấy chứng nhận và đăng ký biến động

Thông tư quy định cụ thể thời hạn tối đa thực hiện các bước thủ tục hành chính đối với từng nhóm đối tượng sử dụng đất:

• Đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam:
  • Thời gian giải quyết tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã không quá mười (10) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ (không tính thời gian công khai kết quả thẩm tra).
  • Thời gian thực hiện tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất trực thuộc Phòng Tài nguyên và Môi trường không quá mười lăm (15) ngày làm việc. Trường hợp nộp trực tiếp tại Văn phòng đăng ký thì thời gian này không tính thời gian gửi hồ sơ về cấp xã để thẩm tra, xác nhận.
  • Thời gian lấy ý kiến tại các cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở, xây dựng, nông nghiệp không quá năm (05) ngày làm việc kể từ ngày nhận được phiếu lấy ý kiến.
  • Thời gian ký Giấy chứng nhận của UBND cấp huyện không quá ba (03) ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thực hiện dự án, tổ chức và cá nhân nước ngoài:
  • Thời gian thực hiện tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường không quá hai mươi (20) ngày làm việc.
  • Thời gian lấy ý kiến tại các cơ quan quản lý chuyên ngành liên quan không quá năm (05) ngày làm việc.
  • Thời gian ký Giấy chứng nhận của UBND cấp tỉnh hoặc Sở Tài nguyên và Môi trường (nếu được ủy quyền) không quá ba (03) ngày làm việc.
• Trường hợp đặc biệt: Khi thực hiện tách thửa, hợp thửa hoặc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp mà hồ sơ chỉ có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo khoản 1, 2 và 5 Điều 50 Luật Đất đai, Văn phòng đăng ký được cộng thêm không quá mười lăm (15) ngày làm việc để thẩm tra, xác nhận điều kiện cấp Giấy chứng nhận.
• Thời gian trích đo địa chính: Tại nơi chưa có bản đồ địa chính hoặc do tách thửa, hợp thửa, chỉnh lý ranh giới, thời gian trích đo địa chính không quá bảy (07) ngày làm việc (không quá mười (10) ngày làm việc đối với vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo hoặc khi phải trích đo nhiều thửa). Việc trích đo được thực hiện đồng thời với quá trình kiểm tra, thẩm định hồ sơ và không tính vào tổng thời gian giải quyết thủ tục chung.

- Trình tự, thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận bị mất

• Hồ sơ đề nghị: Người đề nghị nộp một (01) bộ hồ sơ tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất có thẩm quyền, gồm Đơn đề nghị cấp lại và Giấy tờ chứng minh đã đăng tin mất Giấy chứng nhận 03 lần trong vòng 10 ngày trên phương tiện thông tin đại chúng địa phương (đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài) hoặc Giấy xác nhận của UBND cấp xã về việc niêm yết thông báo mất giấy tại trụ sở trong thời gian 15 ngày (đối với hộ gia đình, cá nhân).
• Trường hợp thiên tai, hỏa hoạn: Miễn giấy tờ chứng minh đăng tin hoặc niêm yết nhưng phải có văn bản xác nhận sự việc thiên tai, hỏa hoạn của UBND cấp xã.
• Thời gian nộp hồ sơ: Chỉ được thực hiện sau ba mươi (30) ngày kể từ ngày đăng tin lần đầu, niêm yết thông báo hoặc ký xác nhận thiên tai, hỏa hoạn.
• Giải quyết hồ sơ: Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất kiểm tra hồ sơ, trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ký quyết định hủy Giấy chứng nhận bị mất, đồng thời ký cấp lại Giấy chứng nhận mới và trao cho người đề nghị.

- Quy định bổ sung khi đăng ký biến động đất đai và tài sản gắn liền với đất

Thông tư hướng dẫn chi tiết các loại giấy tờ cần nộp khi đăng ký biến động do thay đổi thông tin quy định tại Điều 29 Thông tư 17/2009/TT-BTNMT:

• Thay đổi họ tên cá nhân, chủ hộ: Phải có bản sao văn bản công nhận của cơ quan thẩm quyền hoặc bản sao sổ hộ khẩu/văn bản thỏa thuận của hộ gia đình có xác nhận của UBND cấp xã.
• Tổ chức, cộng đồng dân cư đổi tên: Phải có bản sao quyết định cho phép đổi tên hoặc văn bản thỏa thuận của cộng đồng được UBND cấp xã xác nhận.
• Giảm diện tích do sạt lở tự nhiên: Phải có văn bản xác nhận tình trạng sạt lở của UBND cấp xã.
• Hoàn thành nghĩa vụ tài chính ghi nợ: Phải có chứng từ nộp tiền hoặc giấy tờ chứng minh được miễn giảm theo quy định pháp luật.
• Thay đổi hạn chế quyền hoặc thay đổi thông tin xây dựng: Phải có văn bản thỏa thuận được xác nhận hoặc bản sao giấy phép xây dựng (đối với công trình phải xin phép). Đối với rừng sản xuất là rừng trồng, phải có xác nhận của UBND cấp xã (hộ gia đình, cá nhân) hoặc giấy tờ theo Nghị định 88/2009/NĐ-CP (tổ chức).
• Yêu cầu về bản sao: Các giấy tờ bản sao phải được chứng thực hoặc xuất trình kèm bản gốc để đối chiếu.
• Xử lý khi hết trang xác nhận: Trường hợp Trang 4 của Giấy chứng nhận đã cấp không còn chỗ để xác nhận biến động, Văn phòng đăng ký thực hiện thu hồi và viết Giấy chứng nhận mới để trình ký cấp mà không yêu cầu người dân làm thủ tục cấp đổi riêng biệt hay thực hiện thêm bất kỳ thủ tục hành chính nào khác.

- Quy định về việc nộp Giấy chứng nhận gốc khi thực hiện giao dịch

Khi thực hiện các thủ tục đăng ký biến động như chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, người sử dụng đất bắt buộc phải nộp bản gốc Giấy chứng nhận đã cấp (hoặc các giấy tờ sở hữu nhà ở, công trình xây dựng tương đương) để cơ quan thẩm quyền xử lý.

- Thủ tục cấp Giấy chứng nhận khi chia tách, sáp nhập tổ chức, hộ gia đình, nhóm sử dụng đất

• Hồ sơ nộp (01 bộ): Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận; Bản gốc Giấy chứng nhận đã cấp hoặc giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất/tài sản gắn liền với đất; Quyết định chia tách/sáp nhập tổ chức, Sổ hộ khẩu (đối với hộ gia đình) hoặc văn bản thỏa thuận phân chia tài sản chung của nhóm sử dụng đất.
• Trình tự thực hiện:
  • Trong vòng bảy (07) ngày làm việc, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thẩm tra hồ sơ, xác nhận điều kiện cấp, thực hiện trích lục bản đồ/trích đo địa chính, in Giấy chứng nhận mới và chuyển cho cơ quan tài nguyên và môi trường (thời gian tăng thêm tối đa 15 ngày nếu chỉ có giấy tờ theo Điều 50 Luật Đất đai).
  • Trong vòng ba (03) ngày làm việc, cơ quan tài nguyên và môi trường ký Giấy chứng nhận (nếu được ủy quyền) hoặc trình UBND ký duyệt.
  • Trong vòng ba (03) ngày làm việc tiếp theo, Văn phòng đăng ký thực hiện sao lưu hồ sơ, gửi thông tin cho cơ quan quản lý tài sản gắn liền với đất, cập nhật biến động vào cơ sở dữ liệu địa chính và trao Giấy chứng nhận cho người dân sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

- Đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất và giao đất trong khu công nghệ cao, khu kinh tế

• Chuyển mục đích sử dụng đất: Người sử dụng đất phải nộp bản gốc Giấy chứng nhận. Trường hợp chưa được cấp Giấy chứng nhận nhưng có giấy tờ theo Điều 50 Luật Đất đai, Văn phòng đăng ký có trách nhiệm kiểm tra điều kiện để trình cấp Giấy chứng nhận theo mục đích sử dụng mới.
• Đất trong khu công nghệ cao, khu kinh tế: Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện ký Giấy chứng nhận (nếu được ủy quyền) hoặc trình UBND cấp tỉnh ký cấp Giấy chứng nhận cho các tổ chức được Ban quản lý khu công nghệ cao, Ban quản lý khu kinh tế giao lại đất hoặc cho thuê đất.

- Hiệu lực thi hành và bãi bỏ văn bản

Thông tư 16/2011/TT-BTNMT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05 tháng 7 năm 2011. Văn bản này bãi bỏ một số quy định trước đây nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính:

• Bãi bỏ nội dung xác nhận của UBND cấp xã trong mẫu Đơn xin giao đất làm nhà ở (Mẫu số 02/ĐĐ) ban hành kèm theo Thông tư 09/2007/TT-BTNMT.
• Bãi bỏ các mẫu Đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất (Mẫu số 11/ĐK), Tờ khai đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất (Mẫu số 12/ĐK) và Đơn xin gia hạn sử dụng đất (Mẫu số 13/ĐK) ban hành kèm theo Thông tư 09/2007/TT-BTNMT. Các mẫu này được thay thế bằng mẫu Đơn đề nghị đăng ký biến động (Mẫu số 03/ĐK-GCN) ban hành kèm theo Thông tư 17/2009/TT-BTNMT, có bổ sung phần ý kiến của Cơ quan Tài nguyên và Môi trường.
• Bỏ cụm từ “Trang bổ sung” tại khoản 3 Điều 4 của Thông tư 20/2010/TT-BTNMT.
• Chủ tịch UBND và Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm chỉ đạo, rà soát và bãi bỏ các quy định địa phương trái với Thông tư này.