Thông tư 17/2011/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn Quy chế trích lập, quản lý và sử dụng quỹ tìm kiếm thăm dò dầu khí của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam. Thông tư này quy định chi tiết về quy trình tạm ứng, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán cũng như phương pháp hạch toán kế toán đối với các dự án điều tra cơ bản và tìm kiếm thăm dò dầu khí.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư áp dụng đối với các dự án điều tra cơ bản, tìm kiếm thăm dò dầu khí đủ điều kiện theo quy định do Công ty mẹ và các công ty con của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam thực hiện dưới hai hình thức chính:

• Dự án do Công ty mẹ làm chủ đầu tư và trực tiếp triển khai thực hiện hoặc giao cho công ty con thực hiện thông qua Hợp đồng dịch vụ.
• Dự án do Công ty mẹ hoặc các công ty con trực tiếp điều hành hoặc tham gia góp vốn theo hình thức Hợp đồng dầu khí.

- Tạm ứng và nghiệm thu đối với dự án do Công ty mẹ làm chủ đầu tư hoặc giao công ty con thực hiện

• Tạm ứng kinh phí: Căn cứ vào kế hoạch sử dụng Quỹ đã được Hội đồng thành viên Tập đoàn phê duyệt, khối lượng công việc thực hiện, dự toán chi tiết được duyệt và Hợp đồng dịch vụ đã ký, Tổng giám đốc Tập đoàn quyết định mức tạm ứng cho từng lần. Tổng giá trị các lần tạm ứng tối đa không vượt quá 90% tổng dự toán của dự án được phê duyệt.
• Nghiệm thu dự án: Khi kết thúc giai đoạn, kết thúc dự án hoặc dừng thi công theo quyết định của cấp có thẩm quyền, Tổng giám đốc Tập đoàn chỉ đạo lập báo cáo nghiệm thu trình Hội đồng nghiệm thu Tập đoàn. Thành phần Hội đồng nghiệm thu do Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn quyết định, chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực và chính xác của kết quả nghiệm thu.

- Quản lý tài chính đối với dự án trực tiếp điều hành hoặc góp vốn theo Hợp đồng dầu khí

• Xuất Quỹ góp vốn: Căn cứ vào Hợp đồng dầu khí, tiến độ góp vốn cam kết, văn bản yêu cầu góp vốn của Nhà điều hành và đề xuất của đơn vị, Tổng giám đốc Tập đoàn quyết định xuất Quỹ với mức tối đa không vượt quá tiến độ góp vốn đã cam kết.
• Nghiệm thu và xử lý chênh lệch: Khi dự án kết thúc hoặc dừng thi công, Tập đoàn thành lập Hội đồng nghiệm thu để xác định khối lượng công việc hoàn thành, chi phí thực hiện và kết quả đạt được. Đối với các dự án góp vốn không thể tổ chức Hội đồng nghiệm thu, Hội đồng thành viên Tập đoàn giao cho Thành viên Ủy ban quản lý đại diện báo cáo kết quả thực hiện và chi phí phân bổ để xem xét quyết định. Phần vốn góp thiếu được Quỹ cấp thêm, phần thừa phải nộp ngay về Quỹ.
• Chi phí nhân sự: Tiền lương, phụ cấp của cán bộ, nhân viên được cử trực tiếp tham gia vào các Hợp đồng dầu khí được tính theo mức lương thực tế mà công ty mẹ hoặc công ty con thực trả cho nhân sự đó.

- Xử lý vi phạm sử dụng sai mục đích tiền tạm ứng từ Quỹ

• Kinh phí tạm ứng từ Quỹ phải được sử dụng đúng mục đích. Trường hợp sử dụng sai, không đúng mục đích hoặc sử dụng không hết phải hoàn trả lại Quỹ trong thời hạn tối đa không quá 15 ngày làm việc kể từ khi có quyết định của Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Nếu quá thời hạn hoàn trả, đơn vị sử dụng kinh phí ngoài việc bị thu hồi tiền còn phải nộp thêm khoản tiền chậm nộp tính theo lãi suất đối với khoản tiền phải nộp theo kỳ hạn tương ứng của Ngân hàng thương mại nơi công ty mẹ mở tài khoản.
• Trường hợp phát sinh tổn thất, tổ chức và cá nhân liên quan phải bồi thường toàn bộ tổn thất (bao gồm cả tiền phạt theo lãi suất vay quá hạn) và chịu xử lý theo quy định pháp luật. Khoản tiền lãi phát sinh từ nguồn tiền của Quỹ gửi tại ngân hàng thương mại được hạch toán tăng Quỹ.

- Chế độ báo cáo và quyết toán định kỳ

• Báo cáo năm: Chậm nhất 90 ngày sau khi kết thúc năm, Tập đoàn có trách nhiệm lập báo cáo việc trích lập, sử dụng và quyết toán kinh phí Quỹ gửi Bộ Tài chính và Bộ Công Thương để theo dõi, giám sát.
• Quyết toán dự án: Trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày dự án kết thúc hoặc chấm dứt trước thời hạn, Hội đồng thành viên Tập đoàn phải tổ chức thẩm định và phê duyệt quyết toán nguồn kinh phí của Quỹ đã cấp cho dự án, đồng thời gửi báo cáo cho Bộ Tài chính và Bộ Công Thương.

- Xử lý chuyển tiếp đối với một số dự án trước khi Quyết định 143/2008/QĐ-TTg có hiệu lực

• Đối với các dự án đang tiếp tục triển khai thuộc đối tượng sử dụng Quỹ nhưng đã sử dụng nguồn vốn khác trước khi Quyết định 143/2008/QĐ-TTg có hiệu lực: Tổng giám đốc Tập đoàn báo cáo cấp có thẩm quyền điều chỉnh quyết định phê duyệt dự án để cho phép chuyển nguồn vốn khác sang nguồn vốn Quỹ.
• Khi dự án kết thúc, căn cứ kết quả đạt được, Hội đồng thành viên Tập đoàn quyết định xử lý kinh phí của Quỹ đã cấp theo đúng quy định của Quy chế và hướng dẫn tại Thông tư này.

- Xây dựng định mức chi tiêu và hồ sơ biểu mẫu quản lý

• Hội đồng thành viên Tập đoàn chỉ đạo Tổng giám đốc xây dựng định mức chi tiêu đối với các dự án trực tiếp triển khai và quy định trình tự, thủ tục, hồ sơ, biểu mẫu chi tiết về tạm ứng, nghiệm thu, thanh toán gửi Bộ Tài chính để lấy ý kiến bằng văn bản trước khi ban hành chính thức.

- Hạch toán kế toán việc trích lập, sử dụng và quyết toán kinh phí Quỹ

• Tài khoản kế toán sử dụng: Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam mở tài khoản cấp 2 là TK 4181 - Quỹ tìm kiếm thăm dò dầu khí (thuộc Tài khoản 418 - Các quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu). Tài khoản này dùng để phản ánh số hiện có, tình hình trích lập và sử dụng Quỹ.
• Nguồn trích lập Quỹ: Được trích từ tiền lãi dầu khí nước chủ nhà để lại hàng năm cho công ty mẹ, từ lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp hàng năm của công ty mẹ và từ các nguồn vốn hợp pháp khác.
• Kết cấu tài khoản 4181: Bên Nợ phản ánh giá trị quyết toán dự án tìm kiếm thăm dò. Bên Có phản ánh số Quỹ tăng do trích lập từ các nguồn. Số dư bên Có phản ánh số Quỹ hiện còn.
• Phương pháp hạch toán một số nghiệp vụ chủ yếu:
  • Khi trích lập Quỹ từ lợi nhuận sau thuế: Ghi Nợ TK 421 / Có TK 4181.
  • Khi trích lập Quỹ từ tiền lãi dầu khí nước chủ nhà để lại và nguồn khác: Ghi Nợ TK liên quan / Có TK 4181.
  • Khi phát sinh chi phí tìm kiếm thăm dò thực tế theo kế hoạch và dự toán được duyệt: Ghi Nợ TK 246 (Chi phí tìm kiếm thăm dò dầu khí), Nợ TK 133 (nếu có) / Có TK 111, 112...
  • Khi kết thúc dự án có phát hiện dầu, khí thương mại và được chuyển thành dự án phát triển: Sau khi quyết toán kinh phí, ghi giảm Quỹ và tăng vốn kinh doanh của chủ sở hữu: Ghi Nợ TK 4181 / Có TK 411.
  • Khi kết thúc dự án rủi ro, không có khả năng thu hồi chi phí:
    • Đối với dự án điều tra cơ bản và dự án quy định tại điểm a, b khoản 2 Điều 4 Quy chế: Ghi Nợ TK 4181 / Có TK 246.
    • Đối với các dự án còn lại: Công ty mẹ dùng Quỹ dự phòng tài chính để bù đắp (Ghi Nợ TK 415 / Có TK 246). Nếu thiếu thì hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh của công ty mẹ trong thời gian không quá 5 năm (Ghi Nợ TK 642 / Có TK 246 hoặc phân bổ dần qua TK 242 rồi kết chuyển sang TK 642).

Hiệu lực thi hành

Thông tư 17/2011/TT-BTC có hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày ký. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các đơn vị có trách nhiệm phản ánh kịp thời về Bộ Tài chính để xem xét và giải quyết.