Thông tư 19/2010/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành hướng dẫn chi tiết về công tác thanh tra chuyên ngành về an toàn bức xạ và hạt nhân, nhằm bảo đảm việc chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này hướng dẫn hoạt động thanh tra việc chấp hành các quy định pháp luật về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, và bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân đối với các tổ chức, cá nhân tiến hành các hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước, thủ trưởng cơ quan thanh tra, đoàn thanh tra, thanh tra viên thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành an toàn bức xạ và hạt nhân cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thẩm quyền và trách nhiệm tổ chức thanh tra chuyên ngành

• Thẩm quyền thanh tra: Hoạt động thanh tra được phân cấp cụ thể giữa ba cấp. Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện thanh tra chuyên ngành trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ. Thanh tra Cục An toàn bức xạ và hạt nhân thực hiện thanh tra đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử trên phạm vi cả nước. Thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ thực hiện thanh tra đối với các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quản lý.
• Trách nhiệm của Chánh thanh tra Bộ: Xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra hằng năm trình Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt và tổ chức thực hiện; đồng thời xây dựng kế hoạch cử cán bộ tham gia các đoàn thanh tra của Cục và các Sở khi cần thiết.
• Trách nhiệm của Chánh thanh tra Cục: Xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra hằng năm của Cục, tổng hợp kế hoạch của các Sở gửi Thanh tra Bộ trước ngày 05 tháng 12 hằng năm; trình Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân phê duyệt kế hoạch sau khi có ý kiến thống nhất của Chánh thanh tra Bộ; xây dựng kế hoạch cử cán bộ tham gia đoàn thanh tra của Bộ và các Sở.
• Trách nhiệm của Chánh thanh tra Sở: Xây dựng kế hoạch thanh tra hằng năm gửi Thanh tra Bộ và đồng gửi Thanh tra Cục trước ngày 20 tháng 11 hằng năm; trình Giám đốc Sở phê duyệt và tổ chức thực hiện; cử cán bộ tham gia đoàn thanh tra của Bộ và Cục khi có yêu cầu. Đặc biệt, Chánh thanh tra Sở phải thành lập đoàn thanh tra và tiến hành thanh tra trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi nhận được thông tin phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật về năng lượng nguyên tử từ các phương tiện thông tin đại chúng hoặc nguồn tin khác. Đối với các vụ việc vi phạm nghiêm trọng, phải chuyển bản sao biên bản và kết luận thanh tra cho Thanh tra Bộ và Cục trong vòng 02 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc thanh tra.
• Căn cứ xây dựng kế hoạch thanh tra: Chương trình, kế hoạch thanh tra hằng năm phải dựa trên yêu cầu quản lý, chỉ đạo của cơ quan cấp trên, kết quả thanh tra năm trước và phải bảo đảm tần suất thanh tra đối với các tổ chức, cá nhân theo đúng quy định.

Quyết định và các hình thức thanh tra

• Quyết định thanh tra: Căn cứ vào kế hoạch đã được phê duyệt, Chánh Thanh tra Bộ, Chánh thanh tra Cục, Chánh Thanh tra Sở ra quyết định thanh tra, thành lập đoàn thanh tra hoặc cử thanh tra viên thực hiện nhiệm vụ. Trong trường hợp cần thiết, Bộ trưởng, Cục trưởng, Giám đốc Sở sẽ trực tiếp ra quyết định thanh tra và thành lập đoàn thanh tra.
• Thanh tra đột xuất: Chánh Thanh tra các cấp trình Thủ trưởng cơ quan quản lý cùng cấp quyết định việc thanh tra đột xuất. Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi nhận được đề nghị, Thủ trưởng cơ quan quản lý phải phê duyệt và thông báo để Chánh Thanh tra ra quyết định thành lập đoàn thanh tra. Trường hợp phát hiện hành vi vi phạm cần ngăn chặn khẩn cấp, Chánh Thanh tra được quyền ra quyết định thanh tra ngay và báo cáo Thủ trưởng cơ quan quản lý cùng cấp sau đó.
• Hình thức thanh tra: Hoạt động thanh tra chuyên ngành được thực hiện dưới hình thức thanh tra theo chương trình, kế hoạch hoặc thanh tra đột xuất. Công tác này có thể do đoàn thanh tra chuyên ngành thực hiện hoặc do thanh tra viên chuyên ngành tiến hành độc lập.

Yêu cầu đối với đoàn thanh tra và quy trình thực hiện

• Yêu cầu đối với đoàn thanh tra: Thành viên đoàn thanh tra khi vắng mặt phải có ý kiến đề nghị bằng văn bản của thủ trưởng cơ quan cử người. Khi tiến hành đo kiểm tra đánh giá thực tế, đoàn bắt buộc phải có người có kiến thức chuyên môn và kỹ năng sử dụng thiết bị đo. Buổi làm việc giữa đoàn và đối tượng thanh tra vẫn được tiến hành khi có thành viên vắng mặt nếu bảo đảm có ít nhất hai thành viên tham gia, trong đó bắt buộc phải có trưởng đoàn.
• Quy trình chuẩn bị thanh tra: Đoàn thanh tra tiến hành họp phân công nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch và đề cương yêu cầu đối tượng báo cáo. Trưởng đoàn gửi thông báo bằng văn bản cho đối tượng thanh tra về quyết định thanh tra, đề cương báo cáo, yêu cầu hồ sơ, nhân sự và thời gian làm việc ít nhất 05 ngày trước khi công bố quyết định (quy định này không áp dụng đối với thanh tra đột xuất). Đồng thời, đoàn tiến hành thu thập hồ sơ cấp phép, lịch sử thanh tra liên quan và chuẩn bị trang thiết bị kỹ thuật phù hợp.
• Quy trình tiến hành thanh tra: Trưởng đoàn công bố quyết định thanh tra và lập biên bản công bố; thống nhất chương trình làm việc và yêu cầu đối tượng thanh tra báo cáo, cung cấp tài liệu. Đoàn tiến hành kiểm tra thực tế việc chấp hành pháp luật theo kế hoạch, sử dụng số liệu đo đạc thực tế làm cơ sở đánh giá. Sau đó, đoàn thông báo kết quả kiểm tra, nghe giải trình từ đối tượng thanh tra, họp đoàn lập biên bản thanh tra và biên bản vi phạm hành chính (nếu có). Biên bản phải được đại diện có thẩm quyền của đối tượng thanh tra ký tên, đóng dấu trước khi trưởng đoàn ký trực tiếp.
• Kết thúc thanh tra: Chậm nhất 15 ngày kể từ ngày kết thúc cuộc thanh tra tại cơ sở, Trưởng đoàn phải báo cáo kết quả thanh tra. Báo cáo phải thể hiện đầy đủ các nội dung: tình hình chung, đánh giá việc thực hiện pháp luật của đối tượng thanh tra, các hành vi vi phạm và biện pháp xử lý, các bất cập trong cơ chế chính sách phát hiện qua thanh tra, các đề xuất kiến nghị và các ý kiến khác biệt của thành viên đoàn hoặc đối tượng thanh tra (nếu có).

Tần suất thanh tra, phương tiện thiết bị và quản lý hồ sơ

• Tần suất thanh tra: Tần suất thanh tra theo kế hoạch đối với từng loại hình công việc bức xạ được thực hiện theo quy định cụ thể. Đối với tổ chức, cá nhân tiến hành nhiều công việc bức xạ khác nhau thì tần suất thanh tra được tính theo loại hình công việc có tần suất cao nhất. Đối với các cơ sở phức tạp, hoạt động trên nhiều địa bàn hoặc sử dụng nhiều nguồn bức xạ, cho phép thanh tra nhiều lần trong năm nhưng phải bảo đảm không thanh tra cùng một nội dung quá một lần trong năm (trừ trường hợp thanh tra đột xuất) và nội dung từng cuộc thanh tra phải được ghi rõ trong quyết định.
• Phương tiện, thiết bị phục vụ thanh tra: Cơ quan và đoàn thanh tra được trang bị máy tính xách tay, máy in, thiết bị chụp ảnh, ghi âm, ghi hình, các thiết bị đo liều bức xạ chuyên dụng, thiết bị theo dõi liều chiếu xạ cá nhân, trang bị bảo hộ lao động và các thiết bị phụ trợ khác. Các thiết bị đo chuyên dụng bắt buộc phải được kiểm định, hiệu chuẩn phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
• Hồ sơ thanh tra: Toàn bộ tài liệu phát sinh trong quá trình thanh tra từ khâu chuẩn bị đến khi kết thúc phải được lập thành hồ sơ, bảo quản, lưu trữ và khai thác theo đúng quy định pháp luật về bảo mật thông tin. Hồ sơ bao gồm quyết định thanh tra, kế hoạch tiến hành, các văn bản thông báo, biên bản, báo cáo giải trình, báo cáo kết quả, kết luận thanh tra cùng các tài liệu, hình ảnh, file ghi âm, ghi hình thu thập được.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 19/2010/TT-BKHCN có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2011 và thay thế hoàn toàn Thông tư số 10/2006/TT-BKHCN ngày 17 tháng 3 năm 2006 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn thanh tra chuyên ngành an toàn và kiểm soát bức xạ. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc phát sinh, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm phản ánh kịp thời về Bộ Khoa học và Công nghệ để được giải đáp hoặc xem xét sửa đổi, bổ sung.