Thông tư 23/2013/TT-BCT do Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành quy định chi tiết về nội dung, trình tự lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế xây dựng công trình nhà máy điện hạt nhân, chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2013.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Thông tư này quy định cụ thể về nội dung các bước thiết kế xây dựng công trình nhà máy điện hạt nhân; nội dung, trình tự thẩm định và phê duyệt đối với thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, nhà thầu trong và ngoài nước, cùng các tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến công tác thiết kế, thẩm định và phê duyệt dự án nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam.

Các bước thiết kế xây dựng công trình nhà máy điện hạt nhân

Quá trình thiết kế xây dựng công trình nhà máy điện hạt nhân được thực hiện tuần tự qua các bước sau:

• Thiết kế cơ sở: Được lập trong giai đoạn xây dựng Dự án đầu tư, thể hiện các thông số kỹ thuật chủ yếu phù hợp với hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng, làm nền tảng vững chắc cho các bước thiết kế tiếp theo.
• Thiết kế kỹ thuật: Được triển khai dựa trên Thiết kế cơ sở đã được phê duyệt, thể hiện chi tiết, đầy đủ các thông số kỹ thuật và vật liệu sử dụng, làm căn cứ để lập thiết kế bản vẽ thi công.
• Thiết kế bản vẽ thi công: Đảm bảo chi tiết hóa toàn bộ thông số kỹ thuật, vật liệu và cấu tạo chi tiết, đủ điều kiện để tiến hành thi công xây dựng trên thực địa.
• Các bước thiết kế khác: Được áp dụng theo thông lệ quốc tế do nhà thầu đề xuất và trình chủ đầu tư xem xét, phê duyệt.

Yêu cầu bổ sung đối với Thiết kế cơ sở

Bên cạnh việc tuân thủ các quy định tại Khoản 3 Điều 18 Nghị định 70/2010/NĐ-CP, Thiết kế cơ sở của nhà máy điện hạt nhân phải bổ sung các nội dung cốt lõi sau:

• Căn cứ pháp lý và kỹ thuật để lập thiết kế cơ sở.
• Phương án chi tiết về cung cấp nhiên liệu hạt nhân, quản lý và lưu giữ an toàn nhiên liệu đã qua sử dụng.
• Phương án đấu nối nhà máy với hệ thống điện Quốc gia.
• Phương án cấp nước kỹ thuật và nước làm mát cho lò phản ứng và các thiết bị phụ trợ.
• Xác định khối lượng xây dựng và lắp đặt thiết bị chủ yếu.
• Phương án tổ chức thi công xây dựng sơ bộ và các tài liệu liên quan khác.

Nội dung chi tiết của Thiết kế kỹ thuật

Thiết kế kỹ thuật phải phù hợp với Thiết kế cơ sở và Dự án đầu tư được duyệt, bao gồm các nội dung chính:

• Thuyết minh chung: Mô tả địa điểm xây dựng, điều kiện tự nhiên, địa lý, cơ sở hạ tầng kết nối giao thông, thông tin liên lạc; công suất nhà máy, công nghệ lựa chọn; danh mục các tòa nhà, thiết bị và hệ thống chính; các yêu cầu cơ bản đối với nhà máy.
• Yêu cầu thiết kế thiết bị và hệ thống chính: Quy định yêu cầu kỹ thuật đối với lò phản ứng, tuabin, máy phát điện; hệ thống cung cấp hơi, hệ thống đảm bảo an toàn, hệ thống quản lý nhiên liệu đã qua sử dụng, hệ thống xử lý chất thải phóng xạ, hệ thống điện, hệ thống đo lường, điều khiển, bảo vệ, thông gió và điều hòa không khí.
• Đặc tính kỹ thuật chi tiết: Xác định nguyên lý thiết kế, đặc tính kỹ thuật và yêu cầu thử nghiệm đối với lò phản ứng, hệ thống làm mát, tuabin, hệ thống an toàn, hệ thống điện tự dùng và khẩn cấp, sân phân phối, hệ thống kiểm soát phóng xạ, hệ thống phòng cháy chữa cháy, trung tâm huấn luyện và trung tâm ứng phó sự cố.
• Giải pháp kiến trúc, kết cấu và vật liệu: Áp dụng cho các hạng mục công trình chính như tòa nhà lò, tòa nhà tuabin, tòa nhà ứng phó sự cố, tòa nhà điều khiển, cơ sở lưu giữ nhiên liệu và chất thải phóng xạ, cảng và đê chắn sóng.
• Tổ chức và tổng tiến độ xây dựng: Thiết kế tổng mặt bằng xây dựng (khu thiết bị, phụ trợ, bãi thải); biện pháp thi công chính; tổng tiến độ hoàn thành các hạng mục, nhu cầu nhân lực, thiết bị thi công, kế hoạch thử nghiệm và vận hành.
• Hệ thống bản vẽ kỹ thuật: Bản vẽ bố trí chung, mặt bằng, mặt cắt, sơ đồ cân bằng nhiệt, sơ đồ hệ thống công nghệ (cơ khí, điện, đo lường, điều khiển, thông tin giám sát, kiến trúc, kết cấu).
• Tổng dự toán: Xác định trên cơ sở dự toán các công trình thành phần, tuân thủ quy định quản lý chi phí đầu tư xây dựng và các cơ chế đặc thù của dự án điện hạt nhân.
• Hồ sơ an toàn và phòng chống cháy nổ: Bao gồm hồ sơ thiết kế phòng cháy chữa cháy, chương trình đảm bảo chất lượng, phương án bảo vệ thực thể và các báo cáo tính toán chuyên ngành khác.

Nội dung và yêu cầu đối với Thiết kế bản vẽ thi công

Thiết kế bản vẽ thi công do nhà thầu thực hiện theo thông lệ quốc tế và pháp luật Việt Nam, đáp ứng các tiêu chuẩn sau:

• Phù hợp hoàn toàn với Thiết kế kỹ thuật đã được phê duyệt và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn, môi trường, phòng cháy chữa cháy.
• Bản vẽ tổng mặt bằng, mặt bằng, mặt cắt phải thể hiện chi tiết vị trí, kích thước kết cấu, thiết bị công nghệ, kèm bảng thống kê khối lượng, quy cách vật liệu và hướng dẫn trình tự thi công an toàn.
• Bản vẽ chi tiết lắp đặt thiết bị công nghệ phải ghi rõ thông số, linh kiện và hướng dẫn của nhà chế tạo.
• Biện pháp thi công phải làm rõ tiến độ, trình tự, nhân lực, thiết bị, giải pháp an toàn lao động, bảo vệ môi trường và hoàn trả mặt bằng sau thi công.
• Hồ sơ bản vẽ và tài liệu đi kèm gồm: Tổng mặt bằng; sơ đồ hệ thống công nghệ; bản vẽ kiến trúc, kết cấu; quy trình vận hành, bảo dưỡng và xử lý sự cố.

Nguyên tắc điều chỉnh, thay đổi thiết kế

Việc điều chỉnh thiết kế trong quá trình thực hiện dự án được quy định chặt chẽ theo các thẩm quyền sau:

• Trường hợp điều chỉnh làm thay đổi địa điểm, quy hoạch, mục tiêu, quy mô hoặc vượt tổng mức đầu tư đã duyệt: Chủ đầu tư phải trình người quyết định đầu tư thẩm định và phê duyệt.
• Trường hợp điều chỉnh làm thay đổi Thiết kế kỹ thuật: Chủ đầu tư phải báo cáo Bộ Công Thương xem xét, quyết định.
• Trường hợp thay đổi Thiết kế bản vẽ thi công nhưng không làm thay đổi Thiết kế kỹ thuật đã duyệt: Chủ đầu tư được quyền tự quyết định sửa đổi thiết kế.
• Mọi thay đổi so với thiết kế thi công ban đầu phải được cập nhật đầy đủ vào Bản vẽ hoàn công.

Quy trình thẩm định và phê duyệt Thiết kế kỹ thuật

Bộ Công Thương là cơ quan có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt Thiết kế kỹ thuật công trình nhà máy điện hạt nhân với quy trình cụ thể:

• Hồ sơ trình nộp: Chủ đầu tư nộp 05 bộ hồ sơ (bản giấy và file điện tử) đến Bộ Công Thương, bao gồm: Tờ trình đề nghị phê duyệt (theo mẫu); Quyết định phê duyệt Dự án đầu tư và Thiết kế cơ sở; Hồ sơ Thiết kế kỹ thuật; Hợp đồng thiết kế; Hồ sơ năng lực nhà thầu và các tài liệu liên quan.
• Thời gian giải quyết: Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ, cơ quan thẩm quyền kiểm tra tính hợp lệ và yêu cầu bổ sung nếu cần. Thời gian thẩm định và phê duyệt tối đa không quá 09 tháng kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Nội dung thẩm định: Đánh giá năng lực nhà thầu; kiểm tra sự tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức đơn giá; đánh giá sự phù hợp của thiết kế kỹ thuật với thiết kế cơ sở; kiểm tra giải pháp kết cấu, mức độ an toàn, bền vững, môi trường, phòng cháy chữa cháy; thẩm định tính đúng đắn của Tổng dự toán.
• Căn cứ phê duyệt: Người có thẩm quyền phê duyệt dựa trên kết quả thẩm định thiết kế kỹ thuật, kết quả thẩm định Báo cáo phân tích an toàn, Báo cáo đánh giá tác động môi trường và văn bản chấp thuận phòng cháy chữa cháy.
• Thuê tư vấn thẩm tra: Cơ quan thẩm định có quyền thuê tổ chức, cá nhân có đủ năng lực để thực hiện thẩm tra hồ sơ thiết kế trước khi ra quyết định phê duyệt.

Quy trình thẩm định và phê duyệt Thiết kế bản vẽ thi công

Chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức thẩm định và phê duyệt Thiết kế bản vẽ thi công:

• Nội dung thẩm định: Đảm bảo bản vẽ thi công phù hợp với thiết kế kỹ thuật đã duyệt; kiểm tra tính phù hợp của giải pháp kỹ thuật, công nghệ và tiêu chuẩn áp dụng; kiểm tra việc tuân thủ an toàn, môi trường, phòng cháy chữa cháy và tính khả thi khi triển khai thi công thực tế.
• Thẩm tra thiết kế: Chủ đầu tư có quyền thuê các tổ chức, cá nhân độc lập có đủ năng lực hành nghề để thẩm tra hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công làm cơ sở cho việc phê duyệt.

Kinh phí và Tổ chức thực hiện

Kinh phí phục vụ công tác thẩm định, thẩm tra thiết kế được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành và được tính trực tiếp vào tổng mức đầu tư của công trình.

Về tổ chức thực hiện, Tổng cục Năng lượng thuộc Bộ Công Thương chịu trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra việc thi hành Thông tư này. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh liên quan và chủ đầu tư có trách nhiệm nghiêm túc thực hiện. Trong quá trình triển khai, mọi vướng mắc phải được phản ánh kịp thời bằng văn bản về Bộ Công Thương để xem xét, sửa đổi hoặc bổ sung cho phù hợp.