Thông tư 24/2012/TT-BTC được ban hành bởi Bộ Tài chính nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 77/2008/TT-BTC hướng dẫn biện pháp xử lý nợ đọng thuế. Văn bản này tập trung điều chỉnh các quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết việc miễn truy thu thuế, miễn phạt chậm nộp, cũng như xóa nợ thuế và các khoản phạt đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các doanh nghiệp có phát sinh nợ đọng thuế, tiền phạt chậm nộp liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu; cơ quan hải quan các cấp (bao gồm Cục Hải quan địa phương và Tổng cục Hải quan) và các cơ quan, tổ chức có liên quan đến việc quản lý, xử lý nợ đọng thuế.

Quy định về miễn truy thu thuế và miễn các khoản phạt chậm nộp

Thông tư 24/2012/TT-BTC đã sửa đổi, bổ sung chi tiết về thành phần hồ sơ và quy trình giải quyết miễn truy thu thuế, miễn phạt chậm nộp cho doanh nghiệp như sau:

Về thành phần hồ sơ đề nghị: Doanh nghiệp lập 01 bộ hồ sơ nộp cho cơ quan hải quan nơi làm thủ tục hải quan, bao gồm:

• Công văn đề nghị miễn truy thu thuế, miễn phạt chậm nộp của doanh nghiệp (bản chính), trong đó giải trình rõ lý do đề nghị miễn truy thu và số tiền thuế truy thu.
• Tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu bị truy thu thuế.
• Thông báo thuế lần đầu của cơ quan hải quan.
• Biên lai nộp thuế theo thông báo thuế lần đầu của cơ quan hải quan.
• Quyết định hoặc thông báo truy thu thuế của cơ quan hải quan.
• Biên lai nộp thuế truy thu theo quyết định hoặc thông báo truy thu thuế (áp dụng đối với trường hợp đã nộp thuế truy thu nhưng chưa nộp phạt chậm nộp).
• Quyết định phạt chậm nộp thuế truy thu.
• Hợp đồng thương mại.
• Hóa đơn thương mại và vận đơn.
• Giấy chứng nhận giám định của cơ quan giám định (nếu có).

Các giấy tờ nêu trên nộp 01 bản, ngoại trừ công văn đề nghị của doanh nghiệp phải là bản chính, các tài liệu còn lại là bản sao có đóng dấu sao y bản chính và chữ ký của đại diện có thẩm quyền của doanh nghiệp.

Về trình tự, thủ tục và thẩm quyền xử lý:

• Doanh nghiệp gửi hồ sơ đề nghị đến Cục Hải quan địa phương nơi làm thủ tục hải quan đối với lô hàng bị truy thu thuế để kiểm tra, xác nhận tính xác thực của bộ hồ sơ.
• Trường hợp hồ sơ không đầy đủ: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Cục Hải quan địa phương phải có văn bản thông báo cho doanh nghiệp các nội dung cần sửa đổi, bổ sung, hoàn trả lại hồ sơ và yêu cầu doanh nghiệp thực hiện theo quy định.
• Trường hợp hồ sơ đầy đủ và đủ điều kiện xét miễn truy thu thuế, miễn phạt: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Cục Hải quan địa phương phải có công văn báo cáo, đề xuất ý kiến xử lý kèm toàn bộ hồ sơ gửi Tổng cục Hải quan. Công văn báo cáo phải nêu rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan dẫn đến việc tính sai số thuế phải nộp, số tiền thuế đã thông báo lần đầu, số tiền thuế phải truy thu, số tiền thuế truy thu và tiền phạt đề nghị miễn.
• Trường hợp không đủ điều kiện xét miễn truy thu thuế, miễn phạt: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ, Cục Hải quan địa phương phải có văn bản trả lời và yêu cầu người nộp thuế nộp đủ tiền thuế truy thu và tiền phạt chậm nộp theo đúng quy định.
• Trên cơ sở hồ sơ và báo cáo do Cục Hải quan tỉnh, thành phố gửi, Tổng cục Hải quan tiến hành kiểm tra và trình Bộ Tài chính quyết định miễn truy thu, miễn phạt cho doanh nghiệp.

Quy định về xóa nợ thuế và các khoản phạt chậm nộp

Đối với việc xóa nợ thuế và các khoản phạt do tính sai số thuế phải nộp, Thông tư quy định cụ thể:

Về thành phần hồ sơ đề nghị: Doanh nghiệp lập và nộp 01 bộ hồ sơ cho cơ quan hải quan nơi làm thủ tục hải quan, bao gồm:

• Công văn đề nghị xóa nợ thuế và các khoản phạt của doanh nghiệp (bản chính), trong đó giải trình rõ lý do đề nghị xóa nợ, nguyên nhân tính sai số thuế phải nộp, số tiền thuế (tiền phạt) đã thông báo, số tiền thuế phải nộp nếu tính đúng, số tiền thuế và tiền phạt đề nghị xóa nợ.
• Tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu đề nghị xóa nợ thuế.
• Thông báo thuế của cơ quan hải quan.
• Quyết định truy thu thuế của cơ quan quản lý thuế (nếu có).
• Quyết định phạt chậm nộp thuế (nếu có).
• Hợp đồng thương mại và hóa đơn thương mại.
• Giấy chứng nhận giám định của cơ quan giám định (nếu có).
• Bản mô tả đặc điểm, tính chất, cấu tạo của hàng hóa do nhà sản xuất cung cấp (nếu có).

Các giấy tờ nêu trên nộp 01 bản, ngoại trừ công văn đề nghị của doanh nghiệp là bản chính, các tài liệu còn lại là bản photocopy có dấu sao y bản chính.

Về trình tự, thủ tục và thẩm quyền xử lý:

• Doanh nghiệp gửi hồ sơ đề nghị xóa nợ thuế và các khoản phạt đến Cục Hải quan địa phương nơi làm thủ tục hải quan đối với lô hàng đang nợ thuế để kiểm tra, xác nhận tính xác thực.
• Trường hợp hồ sơ không đầy đủ: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Cục Hải quan địa phương phải thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp các nội dung cần sửa đổi, bổ sung.
• Trường hợp hồ sơ đầy đủ và đủ điều kiện xóa nợ: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Cục Hải quan địa phương gửi toàn bộ hồ sơ kèm công văn đề xuất xử lý xóa nợ thuế, nợ phạt cho doanh nghiệp gửi Tổng cục Hải quan. Công văn phải nêu rõ nguyên nhân dẫn đến việc tính sai thuế, số tiền đã thông báo, số tiền phải nộp sau khi tính lại, số tiền đề nghị xóa nợ, xác nhận doanh nghiệp thuộc đối tượng được xử lý và cam kết chịu trách nhiệm về đề xuất này.
• Trường hợp không đủ điều kiện xóa nợ: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ, Cục Hải quan địa phương phải trả lời bằng văn bản và yêu cầu người nộp thuế nộp đủ tiền thuế truy thu và tiền phạt chậm nộp.
• Tổng cục Hải quan kiểm tra hồ sơ và báo cáo do Cục Hải quan tỉnh, thành phố gửi, sau đó trình Bộ Tài chính ra quyết định xóa nợ cho doanh nghiệp.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Thông tư 24/2012/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 04 năm 2012, thay thế các hướng dẫn trước đây trái với quy định tại Thông tư này. Tổng cục Hải quan, Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm thực hiện nghiêm túc các quy định. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các đơn vị cần kịp thời phản ánh về Bộ Tài chính để xem xét, hướng dẫn giải quyết.