Thông tư 27/2009/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn thực hiện việc giãn thời hạn nộp thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản thu nhập phát sinh từ đầu năm 2009. Đây là một chính sách tài khóa quan trọng nhằm hỗ trợ người nộp thuế, quy định chi tiết về đối tượng áp dụng, thời gian giãn nộp, cách thức xác định số thuế được giãn, cũng như các thủ tục hành chính liên quan.

Đối tượng được giãn và không được giãn thời hạn nộp thuế

Thông tư phân loại cụ thể các nhóm đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân dựa trên tình trạng cư trú và nguồn thu nhập phát sinh:

• Các đối tượng được giãn thời hạn nộp thuế:
  • Cá nhân cư trú: Có thu nhập chịu thuế từ hoạt động kinh doanh; thu nhập từ tiền lương, tiền công; thu nhập từ đầu tư vốn; thu nhập từ chuyển nhượng vốn (bao gồm cả hoạt động chuyển nhượng chứng khoán); thu nhập từ bản quyền; thu nhập từ nhượng quyền thương mại; thu nhập từ nhận thừa kế và nhận quà tặng.
  • Cá nhân không cư trú: Có thu nhập chịu thuế phát sinh từ đầu tư vốn; chuyển nhượng vốn (bao gồm cả chuyển nhượng chứng khoán); thu nhập từ bản quyền và nhượng quyền thương mại.
• Các đối tượng không được giãn thời hạn nộp thuế:
  • Cá nhân cư trú: Có thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản và thu nhập từ trúng thưởng.
  • Cá nhân không cư trú: Có thu nhập từ kinh doanh; thu nhập từ tiền lương, tiền công; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản; thu nhập từ trúng thưởng; thu nhập từ nhận thừa kế và nhận quà tặng (kể cả trường hợp cá nhân không hiện diện tại Việt Nam hoặc đã rời Việt Nam trước ngày 30/6/2009).

Thời gian và phương thức xác định số thuế được giãn nộp

Thời gian được giãn nộp thuế thu nhập cá nhân được áp dụng thống nhất từ ngày 01/01/2009 đến hết ngày 31/5/2009. Số thuế được giãn nộp đối với từng loại thu nhập được xác định cụ thể như sau:

• Thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú: Là số thuế thu nhập cá nhân mà đơn vị chi trả thu nhập có nghĩa vụ phải khấu trừ hàng tháng, hoặc số thuế do cá nhân trực tiếp kê khai hàng tháng đối với các trường hợp tự khai thuế.
• Thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, bản quyền, nhượng quyền thương mại: Là số thuế phải kê khai hoặc số thuế do đơn vị chi trả thu nhập thực hiện khấu trừ theo từng lần phát sinh thu nhập thực tế.
• Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú:
  • Trường hợp tạm nộp theo quý (đầy đủ sổ sách kế toán): Số thuế được giãn là số thuế quý tạm tính theo tờ khai của cá nhân kinh doanh thực hiện đúng chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ.
  • Trường hợp chỉ hạch toán được doanh thu: Số thuế được giãn là số thuế quý tạm nộp tính trên doanh thu kê khai kết hợp với tỷ lệ thu nhập chịu thuế quy định.
  • Trường hợp nộp thuế theo phương pháp khoán ổn định: Số thuế được giãn là số thuế khoán phải nộp trong quý đã được cơ quan thuế thông báo trước đó.
  • Cá nhân cho thuê nhà, tài sản thu tiền một lần cho nhiều tháng: Số thuế được giãn nộp tương ứng với số thuế của các tháng nằm trong thời gian được giãn nộp.
  • Cá nhân kinh doanh lưu động hoặc hộ khoán cần xuất hóa đơn lẻ: Số thuế được giãn nộp là số thuế tạm nộp tính trên doanh thu của từng chuyến hàng hoặc doanh thu ghi trên hóa đơn lẻ được xuất.
  • Cá nhân làm đại lý hưởng hoa hồng (bảo hiểm, xổ số...): Số thuế được giãn là số thuế do đơn vị chi trả hoa hồng tạm khấu trừ hàng tháng.

Đối với các khoản thu nhập không thuộc diện được giãn nộp thuế, các tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập và người nộp thuế vẫn phải thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế bình thường theo quy định tại Thông tư số 84/2008/TT-BTC và Nghị định số 100/2008/NĐ-CP.

Trình tự, thủ tục thực hiện giãn nộp thuế

Việc giãn nộp thuế không làm thay đổi nghĩa vụ kê khai thuế của các tổ chức và cá nhân, cụ thể:

• Đối với các khoản thu nhập thuộc diện khấu trừ tại nguồn: Tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập khi thanh toán vẫn tiến hành tính toán số thuế phải khấu trừ, thông báo rõ cho cá nhân nhận thu nhập biết về số thuế được tạm giãn nộp. Đồng thời, hàng tháng đơn vị chi trả vẫn phải lập tờ khai số thuế đã khấu trừ và nộp cho cơ quan thuế để theo dõi số thuế phát sinh được giãn nộp.
• Đối với các khoản thu nhập cá nhân tự kê khai trực tiếp: Cá nhân thuộc diện được giãn nộp thuế vẫn phải lập và nộp tờ khai thuế đúng thời hạn quy định cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
• Quyền lợi của người nộp thuế: Số thuế thu nhập cá nhân được giãn nộp sẽ do cá nhân có thu nhập tạm thời giữ lại trong suốt thời gian được giãn. Đến tháng 5 năm 2009, Chính phủ sẽ trình Quốc hội xem xét và quyết định phương án xử lý chính thức đối với số thuế được giãn nộp này.

Quy định về xử lý vi phạm trong thời gian giãn nộp

Để bảo đảm quyền lợi cho người nộp thuế, Thông tư quy định rõ chính sách xử lý vi phạm hành chính trong giai đoạn này:

• Trong thời gian được giãn nộp thuế, các tổ chức, cá nhân khấu trừ thuế và cá nhân có thu nhập thuộc diện được giãn nộp sẽ không bị coi là vi phạm hành vi chậm nộp thuế, đồng thời không bị xử phạt vi phạm hành chính đối với số tiền thuế được giãn nộp này.
• Các hành vi vi phạm pháp luật thuế khác như sai phạm về khấu trừ thuế, trốn thuế hoặc chậm nộp tờ khai thuế vẫn bị xử lý và xử phạt hành chính nghiêm ngặt theo các quy định hiện hành của Luật Quản lý thuế.
• Sau khi hết thời hạn giãn nộp thuế theo quy định, các tổ chức và cá nhân có liên quan phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo các văn bản hướng dẫn tiếp theo của Bộ Tài chính.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Thông tư 27/2009/TT-BTC có hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày ký ban hành. Tuy nhiên, các quy định về giãn thời hạn nộp thuế tại Thông tư này được áp dụng hồi tố cho các khoản thu nhập chịu thuế phát sinh kể từ ngày 01/01/2009. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu phát sinh các vướng mắc hoặc khó khăn, các cơ quan, tổ chức và cá nhân cần kịp thời phản ánh về Bộ Tài chính để được xem xét và giải quyết.