Thông tư 31/2011/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành hướng dẫn chi tiết về nội dung và phương thức hoạt động của các tổ chức thực hiện dịch vụ đánh giá, định giá công nghệ tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này hướng dẫn chi tiết về nội dung và phương thức hoạt động của các tổ chức đánh giá, định giá công nghệ theo quy định tại Khoản 2, Điều 29 của Nghị định số 133/2008/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Chính phủ. Đối tượng áp dụng bao gồm tất cả các tổ chức, cá nhân tham gia vào việc cung ứng hoặc sử dụng dịch vụ đánh giá, định giá công nghệ.

Nguyên tắc hoạt động và giá dịch vụ đánh giá, định giá công nghệ

• Nguyên tắc hoạt động: Hoạt động dịch vụ phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn, quy định của pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên. Tổ chức và chuyên gia phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả đánh giá, định giá; bảo đảm tính độc lập về chuyên môn nghiệp vụ, tính trung thực và khách quan. Đồng thời, phải bảo mật tuyệt đối các thông tin của khách hàng, trừ trường hợp được khách hàng đồng ý hoặc pháp luật có quy định khác. Mọi hoạt động dịch vụ đều phải được thực hiện trên cơ sở hợp đồng thỏa thuận tự nguyện.
• Giá dịch vụ: Giá dịch vụ đánh giá, định giá công nghệ do các bên tự thỏa thuận trong hợp đồng. Riêng trường hợp cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu thực hiện đánh giá, định giá để phục vụ công tác quản lý, giá dịch vụ sẽ được xác định trên cơ sở tổng các chi phí thực tế cần thiết và hợp lý (bao gồm tiền lương, thuê nhân công, vật tư, thử nghiệm, kiểm định, giám định nếu có) theo các quy định hiện hành.

Nội dung hoạt động dịch vụ đánh giá công nghệ

Khi tiến hành đánh giá công nghệ, tổ chức dịch vụ phải xem xét và phân tích kỹ lưỡng các nội dung cốt lõi sau:

• Xác định công nghệ thuộc danh mục khuyến khích chuyển giao, hạn chế chuyển giao hay cấm chuyển giao theo quy định pháp luật.
• Xem xét nguồn gốc, xuất xứ của công nghệ bao gồm quốc gia, vùng lãnh thổ và tổ chức, cá nhân (viện, trường, tập đoàn) tạo ra công nghệ đó.
• Đánh giá các quyền liên quan đến công nghệ như quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền chuyển giao lại cho bên thứ ba, quyền cải tiến, quyền phân phối sản phẩm và các quyền sở hữu công nghiệp liên quan.
• Đánh giá trình độ, kỹ thuật công nghệ thông qua vòng đời công nghệ, tính đồng bộ của thiết bị, sự phù hợp của nguyên vật liệu, suất tiêu hao năng lượng/nguyên liệu trên một đơn vị sản phẩm, tuổi thọ thiết bị và mức độ thuận tiện trong vận hành.
• Đánh giá giá trị và hiệu quả kinh tế bao gồm chi phí đầu tư, nguồn vốn, tính ổn định của các yếu tố đầu vào (nguyên liệu) và đầu ra (thị trường tiêu thụ), các chỉ tiêu tài chính (thời gian hoàn vốn, tỷ suất hoàn vốn nội bộ - IRR) và tác động kinh tế - xã hội (sử dụng lao động, tính lan tỏa).
• Đánh giá về an toàn và môi trường thông qua việc kiểm soát khí thải, nước thải, chất thải rắn, sự phù hợp của diện tích đất sử dụng, mức độ rủi ro, giải pháp phòng ngừa sự cố và các biện pháp xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn môi trường Việt Nam.
• Xem xét các nội dung đặc thù khác tùy thuộc vào từng ngành hoặc nhóm ngành cụ thể.

Nội dung hoạt động dịch vụ định giá công nghệ

Hoạt động định giá công nghệ tập trung xác định giá trị bằng tiền của công nghệ thông qua các nội dung:

• Đặc tính cơ bản của công nghệ: Mức độ cơ giới hóa, tự động hóa; tính mới; tỷ lệ sản phẩm công nghệ cao tạo ra; tuổi thọ công nghệ, mức độ hao mòn vô hình và nguy cơ bị cạnh tranh bởi các công nghệ tương tự khác.
• Tính ưu việt khi áp dụng: Khả năng hợp lý hóa sản xuất, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm, mức độ an toàn và thân thiện với môi trường, mức giảm chi phí tiêu hao năng lượng/nguyên liệu và mức tăng lợi nhuận thu được từ việc bán sản phẩm.
• Các vấn đề liên quan khác: Phạm vi chuyển giao (độc quyền hay không độc quyền, chuyển giao một phần hay toàn bộ, chuyển giao bí quyết công nghệ, có kèm quyền sở hữu công nghiệp hay không); tính hợp lý trong việc sử dụng nguyên liệu sẵn có tại địa phương và khả năng sản xuất sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu hoặc hướng đến xuất khẩu.
• Các nội dung đặc thù khác phù hợp với đặc thù riêng biệt của từng ngành hoặc nhóm ngành công nghệ.

Các loại hình tổ chức và phương thức hoạt động dịch vụ

• Loại hình tổ chức: Bao gồm các doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp và các tổ chức khoa học và công nghệ thành lập theo Luật Khoa học và Công nghệ. Đối với tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài, hoạt động phải tuân thủ thêm các quy định về hợp tác, đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ theo Nghị định số 80/2010/NĐ-CP.
• Phương thức sử dụng chuyên gia: Áp dụng đối với các công nghệ đơn giản, phổ biến hoặc đã được đánh giá/định giá tương tự. Tổ chức có thể chỉ định một chuyên gia thực hiện, chuyên gia này tự đưa ra kết luận và chịu trách nhiệm về kết quả của mình (có thể tham khảo thêm ý kiến chuyên gia khác khi cần).
• Phương thức sử dụng hội đồng: Bắt buộc áp dụng đối với các công nghệ mới, công nghệ liên quan đến nhiều lĩnh vực hoặc ảnh hưởng lớn đến môi trường, sức khỏe con người. Hội đồng do tổ chức dịch vụ thành lập, hoạt động theo nguyên tắc tập thể, thảo luận công khai và quyết định theo đa số. Số lượng thành viên hội đồng là số lẻ, tối thiểu phải có 03 chuyên gia (trong đó có 01 chủ tịch). Kinh phí hoạt động của hội đồng do tổ chức dịch vụ chi trả.
• Tiêu chuẩn chuyên gia đánh giá công nghệ: Phải có trình độ từ đại học, cao đẳng trở lên với chuyên môn phù hợp; có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực công nghệ cần đánh giá; có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Tiêu chuẩn chuyên gia định giá công nghệ: Ngoài các tiêu chuẩn giống như chuyên gia đánh giá (trình độ đại học/cao đẳng, 03 năm kinh nghiệm, năng lực hành vi dân sự đầy đủ), chuyên gia định giá bắt buộc phải có thêm kiến thức chuyên sâu về tài chính.

Hợp đồng dịch vụ và kết quả đánh giá, định giá công nghệ

• Hợp đồng dịch vụ: Mọi hoạt động dịch vụ phải được lập thành văn bản hợp đồng với các nội dung chủ yếu như thông tin các bên, tên công nghệ, phạm vi, nội dung yêu cầu, danh mục tài liệu/thiết bị liên quan, giá dịch vụ, thời hạn, phương thức thanh toán, quyền và nghĩa vụ của các bên, trách nhiệm vi phạm hợp đồng, hiệu lực hợp đồng và các điều khoản khác tuân thủ Bộ luật Dân sự.
• Kết quả thực hiện: Được thể hiện qua hai văn bản là Biên bản đánh giá, định giá (ghi nhận chi tiết quá trình thực hiện, thời gian, địa điểm và chữ ký của các chuyên gia trực tiếp tham gia) và Báo cáo kết quả đánh giá, định giá công nghệ (nêu rõ căn cứ thực hiện, thông tin khách hàng, tên công nghệ, phương pháp định giá áp dụng, kết luận cụ thể, thời gian hoàn thành, chữ ký của chuyên gia, chữ ký của người đứng đầu tổ chức dịch vụ và đóng dấu pháp nhân).

Trách nhiệm của các tổ chức và cơ quan quản lý nhà nước

• Trách nhiệm của tổ chức dịch vụ: Phải chủ động xây dựng phương pháp và quy trình đánh giá, định giá cụ thể cho từng ngành, nhóm ngành công nghệ; thực hiện công khai thông tin về tổ chức của mình trên Cổng thông tin điện tử của tổ chức và Cổng thông tin điện tử của Bộ Khoa học và Công nghệ.
• Trách nhiệm của cơ quan nhà nước: Bộ Khoa học và Công nghệ giao Vụ Đánh giá, Thẩm định và Giám định Công nghệ chịu trách nhiệm quản lý, theo dõi và kiểm tra hoạt động của các tổ chức này trên phạm vi toàn quốc. Các Bộ, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tổ chức đặt trụ sở chính có trách nhiệm phối hợp kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất việc chấp hành pháp luật của các tổ chức dịch vụ.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 31/2011/TT-BKHCN có hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày ký. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, địa phương và các tổ chức, cá nhân có liên quan cần kịp thời phản ánh về Bộ Khoa học và Công nghệ để nghiên cứu sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.