Thông tư số 42/2020/TT-BCT do Bộ Công thương ban hành quy định chi tiết về việc khai báo, quản lý và sử dụng cơ sở dữ liệu môi trường ngành Công thương. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm số hóa, hiện đại hóa công tác quản lý môi trường, tạo cơ sở dữ liệu đồng bộ phục vụ công tác báo cáo, giám sát và xây dựng chính sách bảo vệ môi trường trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Thông tư này điều chỉnh toàn bộ các hoạt động liên quan đến việc khai báo, quản lý vận hành và khai thác sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu môi trường ngành Công thương trên phạm vi cả nước. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các cơ sở sản xuất, kinh doanh (gọi tắt là doanh nghiệp) thuộc các ngành, lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ Công thương, có quy mô và công suất đạt mức quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này.
• Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý cơ sở dữ liệu môi trường ngành Công thương.
• Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động khai thác, sử dụng dữ liệu môi trường ngành Công thương.
• Khuyến khích các doanh nghiệp không thuộc diện bắt buộc (không nằm trong Phụ lục I) chủ động tham gia khai báo, quản lý và sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu này để nâng cao hiệu quả quản trị môi trường.

Giải thích các khái niệm cốt lõi

• Cơ sở dữ liệu môi trường ngành Công thương: Là hệ thống thông tin, dữ liệu môi trường chuyên ngành do Bộ Công thương xây dựng, quản lý và vận hành trực tuyến tại địa chỉ website: http://moitruongcongthuong.vn.
• Khai báo cơ sở dữ liệu: Là quy trình doanh nghiệp thực hiện cung cấp, cập nhật và số hóa các thông tin, chỉ số môi trường của đơn vị mình lên hệ thống thông qua tài khoản được cấp.
• Quản lý cơ sở dữ liệu: Gồm các hoạt động kỹ thuật và hành chính nhằm bảo đảm hệ thống vận hành liên tục, an toàn, bảo mật và hỗ trợ người dùng thực hiện đúng quy định.
• Sử dụng cơ sở dữ liệu: Là việc khai thác, trích xuất thông tin từ hệ thống phục vụ cho công tác quản lý nhà nước, lập báo cáo chuyên ngành hoặc tự giám sát của doanh nghiệp.

Quy trình đăng ký tài khoản truy cập hệ thống

Để thực hiện khai báo, các doanh nghiệp phải được cấp tài khoản truy cập thông qua quy trình chặt chẽ sau:

• Đối với doanh nghiệp thành viên của các Tập đoàn, Tổng công ty ngành Công thương: Doanh nghiệp chủ động lập đề nghị gửi về Tập đoàn, Tổng công ty chủ quản. Các đơn vị này có trách nhiệm rà soát, tổng hợp danh sách và gửi văn bản đề nghị về Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp để cấp tài khoản.
• Đối với doanh nghiệp độc lập (không thuộc Tập đoàn, Tổng công ty): Doanh nghiệp gửi đề nghị tới Sở Công thương nơi đặt trụ sở chính. Sở Công thương tiến hành rà soát, tổng hợp danh sách các doanh nghiệp trên địa bàn và gửi yêu cầu về Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp.
• Thẩm quyền cấp tài khoản: Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp là cơ quan duy nhất thực hiện khởi tạo tài khoản, phân quyền truy cập và thông báo lại cho Sở Công thương, Tập đoàn, Tổng công ty để bàn giao cho doanh nghiệp.
• Trường hợp thay đổi thông tin tài khoản: Khi có sự thay đổi về số lượng tài khoản, chấm dứt hoạt động, giảm quy mô công suất (không còn thuộc đối tượng bắt buộc) hoặc phát sinh doanh nghiệp mới, các đơn vị phải thực hiện thủ tục điều chỉnh, bổ sung hoặc khóa tài khoản theo đúng quy trình ban đầu.

Quy định về khai báo cơ sở dữ liệu môi trường

• Phương thức thực hiện: Doanh nghiệp sử dụng tài khoản được cấp đăng nhập vào cổng thông tin http://moitruongcongthuong.vn để nhập liệu trực tuyến.
• Nội dung khai báo: Thực hiện khai báo đầy đủ các thông tin, số liệu môi trường theo đúng danh mục quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư này.
• Thời hạn hoàn thành: Việc khai báo số liệu môi trường định kỳ hàng năm phải được hoàn thành trước ngày 31 tháng 01 của năm tiếp theo.

Công tác quản lý và nguồn kinh phí vận hành

Hoạt động quản lý hệ thống cơ sở dữ liệu môi trường bao gồm các nội dung trọng tâm:

• Duy trì hạ tầng kỹ thuật, đường truyền internet, lưu trữ dữ liệu an toàn trên máy chủ và bảo mật thông tin tuyệt đối.
• Cấp phát, phân quyền, khóa hoặc thu hồi tài khoản truy cập của các tổ chức, cá nhân.
• Nâng cấp công nghệ, tối ưu hóa giao diện và tính năng chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.
• Đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra và đánh giá tính chính xác của các nguồn dữ liệu do doanh nghiệp cập nhật.
• Kinh phí xây dựng, duy trì, nâng cấp và vận hành hệ thống được bảo đảm từ nguồn ngân sách nhà nước cấp hàng năm và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Phân quyền khai thác và sử dụng dữ liệu

Hệ thống áp dụng cơ chế phân quyền bảo mật thông tin theo các cấp độ rõ ràng:

• Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp: Được quyền khai thác, sử dụng toàn bộ kho dữ liệu môi trường ngành Công thương trên phạm vi cả nước.
• Sở Công thương các tỉnh, thành phố: Được quyền khai thác dữ liệu của toàn bộ các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn hành chính do mình quản lý.
• Các Tập đoàn, Tổng công ty: Được quyền khai thác dữ liệu của các doanh nghiệp thành viên trực thuộc hệ thống quản lý của mình.
• Các doanh nghiệp: Chỉ được quyền xem, khai thác và sử dụng dữ liệu do chính đơn vị mình khai báo trên hệ thống.
• Các tổ chức, cá nhân khác: Được tiếp cận dữ liệu trong phạm vi giới hạn do Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp phê duyệt cụ thể.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp

1. Trách nhiệm của doanh nghiệp:

• Chủ động đăng ký cấp mới, bổ sung hoặc điều chỉnh tài khoản khi có thay đổi thông tin hoạt động.
• Thực hiện khai báo số liệu đầy đủ, đúng hạn và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của dữ liệu đã nhập.
• Bảo mật tuyệt đối thông tin tài khoản, không chia sẻ cho bên thứ ba không có thẩm quyền.
• Kết quả thực hiện khai báo là một trong những căn cứ quan trọng để cơ quan nhà nước xem xét thi đua, khen thưởng hoặc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

2. Trách nhiệm của Sở Công thương và các Tập đoàn, Tổng công ty:

• Làm đầu mối tổng hợp danh sách đề nghị cấp tài khoản cho các doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý.
• Tuyên truyền, hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện khai báo dữ liệu của các doanh nghiệp.
• Bảo mật thông tin tài khoản quản lý và dữ liệu của các đơn vị trực thuộc.

3. Trách nhiệm của Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp:

• Chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tạo lập tài khoản, phân quyền và quản trị hệ thống.
• Chủ trì hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc khai báo của các địa phương, tập đoàn và doanh nghiệp.
• Cung cấp thông tin môi trường cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu bằng văn bản.

4. Trách nhiệm của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số:

• Phối hợp chặt chẽ với Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp trong việc bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, đường truyền, lưu trữ máy chủ và an ninh mạng cho hệ thống.

Hiệu lực thi hành

Thông tư số 42/2020/TT-BCT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2021.

Thông tư này thay thế hoàn toàn cho Thông tư số 22/2013/TT-BCT ngày 14 tháng 10 năm 2013 của Bộ Công thương quy định về việc khai báo, quản lý và sử dụng cơ sở dữ liệu môi trường ngành Công thương.

Đồng thời, bãi bỏ quy định tại Khoản 1 Điều 14 Thông tư số 42/2019/TT-BCT ngày 18 tháng 12 năm 2019 của Bộ Công thương về chế độ báo cáo định kỳ liên quan đến nội dung này.