Thông tư 42/2021/TT-BGDĐT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về cơ sở dữ liệu giáo dục và đào tạo, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thể chế hóa hoạt động quản lý dữ liệu số, phục vụ công tác quản lý nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong ngành giáo dục.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư xác định rõ giới hạn pháp lý và các nhóm đối tượng chịu sự tác động trực tiếp, cụ thể như sau:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định chi tiết về nội dung của cơ sở dữ liệu giáo dục và đào tạo; công tác quản lý, khai thác và sử dụng cơ sở dữ liệu; cùng trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc vận hành hệ thống dữ liệu này.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các Sở Giáo dục và Đào tạo (hoặc sở có chức năng tham mưu quản lý nhà nước về giáo dục); các Phòng Giáo dục và Đào tạo (hoặc phòng có chức năng tham mưu quản lý nhà nước về giáo dục); các cơ sở giáo dục bao gồm mầm non, phổ thông, thường xuyên, đại học, trường cao đẳng sư phạm; cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Các khái niệm cốt lõi trong cơ sở dữ liệu giáo dục và đào tạo

Để đảm bảo tính thống nhất và chính xác trong quá trình triển khai, Thông tư đưa ra định nghĩa chuẩn xác cho các thuật ngữ chuyên ngành:

• Cơ sở dữ liệu giáo dục và đào tạo: Là tập hợp dữ liệu số hóa toàn diện về thông tin quản lý giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng và thống nhất quản lý. Hệ thống này bao gồm dữ liệu về trường học, lớp học, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, giảng viên, nhân viên, người học, chương trình giáo dục, cơ sở vật chất và các thông tin liên quan khác.
• Mã định danh: Là một chuỗi ký tự duy nhất được cấp cho từng đối tượng quản lý trên hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục và đào tạo, đảm bảo tính độc bản và không trùng lặp trên quy mô toàn quốc.
• Tài khoản trên cơ sở dữ liệu: Gồm tên đăng nhập và mật khẩu do cơ quan có thẩm quyền cấp để thực hiện báo cáo và khai thác dữ liệu. Hệ thống phân định rõ hai loại tài khoản: tài khoản quản trị (dùng để quản lý, vận hành hệ thống theo thẩm quyền) và tài khoản khai thác sử dụng dữ liệu.

Mục đích xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu

Việc thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung hướng tới hai mục tiêu chiến lược dài hạn:

• Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý: Hiện đại hóa công tác báo cáo, thống kê, theo dõi, giám sát, cảnh báo, dự báo và thanh tra, kiểm tra trong ngành giáo dục dựa trên nền tảng dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ số, giảm thiểu thủ tục hành chính thủ công.
• Thúc đẩy chuyển đổi số: Tạo động lực chuyển đổi số mạnh mẽ trong quản trị, quản lý giáo dục và đào tạo tại tất cả các cấp, góp phần tích cực vào tiến trình phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số của quốc gia.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Thông tư 42/2021/TT-BGDĐT là cơ sở pháp lý bắt buộc để các cơ quan quản lý giáo dục địa phương và các nhà trường chuẩn hóa dữ liệu. Các đơn vị có trách nhiệm bảo mật tài khoản, cập nhật thông tin chính xác, kịp thời lên hệ thống nhằm bảo đảm tính sống, sạch, đủ của dữ liệu giáo dục quốc gia.