Ngày 24 tháng 12 năm 1975, Bộ Nội thương đã ban hành Thông tư số 4692-NT/TT về việc ban hành thẻ Thanh tra thực hiện chế độ kiểm tra bất thường trong ngành Nội thương. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tăng cường công tác giám sát, quản lý thị trường, bảo đảm kỷ cương trong hoạt động lưu thông hàng hóa và dịch vụ thương mại nội địa trong giai đoạn bấy giờ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của Thông tư

Thông tư quy định phạm vi áp dụng đối với toàn bộ hoạt động thanh tra, kiểm tra đột xuất, bất thường trong hệ thống ngành Nội thương từ trung ương đến địa phương. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước về nội thương, các doanh nghiệp nhà nước, hợp tác xã mua bán, các hộ kinh doanh cá thể và các cán bộ được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành thuộc ngành Nội thương.

Nội dung cốt lõi của Thông tư 4692-NT/TT-1975

1. Mục đích và ý nghĩa của việc ban hành thẻ Thanh tra

• Xác định tư cách pháp lý chính thức của cán bộ làm công tác thanh tra khi thực hiện nhiệm vụ kiểm tra đột xuất tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kho hàng và phương tiện vận chuyển.
• Bảo đảm tính bảo mật, bất ngờ và hiệu quả của công tác kiểm tra đột xuất nhằm phát hiện kịp thời các hành vi đầu cơ, tích trữ, buôn lậu hoặc vi phạm chế độ quản lý giá cả, phân phối của Nhà nước.
• Hạn chế tối đa tình trạng lạm quyền hoặc giả danh cán bộ thanh tra để gây phiền hà cho các cơ sở kinh doanh và nhân dân.

2. Quy chuẩn và thủ tục cấp phát, quản lý thẻ Thanh tra

• Thẻ Thanh tra được thiết kế theo mẫu thống nhất do Bộ Nội thương quy định, có đóng dấu nổi và chữ ký của cấp có thẩm quyền để bảo đảm tính xác thực, tránh làm giả.
• Việc cấp thẻ được thực hiện nghiêm ngặt, chỉ áp dụng đối với những cán bộ có đủ phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng và trình độ nghiệp vụ chuyên môn được phân công trực tiếp làm công tác thanh tra.
• Bộ Nội thương thực hiện việc quản lý tập trung, lập sổ theo dõi cấp phát, thu hồi thẻ khi cán bộ chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc bị kỷ luật.

3. Quyền hạn của cán bộ khi sử dụng thẻ Thanh tra thực hiện kiểm tra bất thường

• Khi xuất trình thẻ Thanh tra hợp lệ, cán bộ có quyền vào các địa điểm kinh doanh, kho tàng, bến bãi thuộc đối tượng kiểm tra để tiến hành xác minh thực tế.
• Yêu cầu người đứng đầu cơ sở hoặc cá nhân liên quan xuất trình đầy đủ hóa đơn, chứng từ, sổ sách kế toán và các giấy tờ hợp pháp khác liên quan đến hoạt động thương nghiệp.
• Tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm và lập biên bản vi phạm hành chính trong trường hợp phát hiện sai phạm quả tang, đồng thời báo cáo ngay cho cơ quan có thẩm quyền xử lý.

4. Trách nhiệm và nghĩa vụ của người thực thi công vụ

• Cán bộ thanh tra phải thực hiện đúng quy trình, thủ tục kiểm tra, không được sách nhiễu, gây khó khăn vô lý cho hoạt động bình thường của các đơn vị, cá nhân.
• Phải bảo mật thông tin nghiệp vụ và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật cũng như trước Bộ trưởng Bộ Nội thương về các quyết định và kết luận kiểm tra của mình.
• Nghiêm cấm việc sử dụng thẻ Thanh tra vào các mục đích cá nhân hoặc ngoài phạm vi nhiệm vụ kiểm tra bất thường được giao.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 4692-NT/TT-1975 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Các quy định trước đây của Bộ Nội thương trái với nội dung Thông tư này đều bãi bỏ. Các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ và các Sở Nội thương địa phương có trách nhiệm quán triệt, phổ biến và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định về sử dụng và quản lý thẻ Thanh tra.