Thông tư số 52/2015/TT-BCT do Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành quy định chi tiết hoạt động mua bán hàng hóa qua biên giới của thương nhân tại Quyết định số 52/2015/QĐ-TTg ngày 20/10/2015 của Thủ tướng Chính phủ về quản lý hoạt động thương mại biên giới với các nước có chung biên giới.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này quy định chi tiết hoạt động mua bán hàng hóa qua biên giới của thương nhân theo quy định tại Quyết định số 52/2015/QĐ-TTg. Đối tượng áp dụng bao gồm thương nhân Việt Nam và các tổ chức, cá nhân khác có hoạt động liên quan đến mua bán hàng hóa qua biên giới.

Thương nhân thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa qua biên giới

Quy định về chủ thể được phép tham gia hoạt động thương mại biên giới bao gồm:

• Thương nhân Việt Nam bao gồm các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, và hợp tác xã được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Thương nhân có vốn đầu tư nước ngoài, công ty và chi nhánh công ty nước ngoài tại Việt Nam được phép thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa qua biên giới nếu pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định.
• Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới, dựa trên đề xuất của Sở Công Thương, sẽ xin ý kiến Bộ Công Thương để quyết định danh sách thương nhân được thực hiện mua bán hàng hóa qua cửa khẩu phụ, lối mở biên giới. Tiêu chí lựa chọn ưu tiên thương nhân có trụ sở đăng ký kinh doanh hoặc chi nhánh hạch toán độc lập tại chính tỉnh biên giới đó. Danh sách này được rà soát, điều chỉnh và bổ sung hàng năm dựa trên tình hình tuân thủ pháp luật của thương nhân.

Hồ sơ và thủ tục đăng ký thực hiện hoạt động tại cửa khẩu phụ, lối mở

Thương nhân có nhu cầu hoạt động mua bán hàng hóa qua cửa khẩu phụ, lối mở biên giới phải thực hiện thủ tục đăng ký theo quy trình sau:

• Thành phần hồ sơ: Thương nhân nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện 01 bộ hồ sơ đến Sở Công Thương tỉnh biên giới nơi có cửa khẩu phụ, lối mở. Hồ sơ gồm: Đơn đăng ký theo mẫu tại Phụ lục I và bản sao có xác nhận đóng dấu sao y bản chính của một trong các giấy tờ pháp lý như Giấy chứng nhận đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp/kinh doanh, Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh/hợp tác xã, hoặc Giấy chứng nhận hoạt động chi nhánh.
• Quy trình giải quyết: Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Công Thương trình Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới để lấy ý kiến Bộ Công Thương. Trong vòng 05 ngày làm việc tiếp theo kể từ khi nhận được văn bản từ Ủy ban nhân dân tỉnh, Bộ Công Thương có trách nhiệm trả lời bằng văn bản. Cuối cùng, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ khi có ý kiến của Bộ Công Thương, Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới sẽ công bố danh sách thương nhân được phép hoạt động. Trường hợp từ chối, Ủy ban nhân dân tỉnh phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Quy định về quản lý hàng hóa mua bán qua biên giới

Hàng hóa lưu thông qua biên giới của thương nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về danh mục và thời gian xuất nhập khẩu:

• Hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu phụ, lối mở: Đối với các mặt hàng là tài nguyên, khoáng sản, mặt hàng thuộc diện bình ổn giá, hoặc hàng hóa không có Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa Việt Nam (C/O), thương nhân chỉ được phép xuất khẩu qua cửa khẩu phụ, lối mở trong khoảng thời gian cụ thể do Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới thông báo.
• Hàng hóa nhập khẩu qua cửa khẩu phụ, lối mở: Phải thuộc danh mục quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư này. Đối với các mặt hàng nằm ngoài danh mục này, việc nhập khẩu chỉ được thực hiện trong thời gian cụ thể theo thông báo của Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới.
• Thẩm quyền quyết định: Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới có trách nhiệm trao đổi, xin ý kiến thống nhất của Bộ Công Thương về danh mục mặt hàng và thời gian cụ thể cho phép xuất khẩu hoặc nhập khẩu đối với các trường hợp đặc biệt nêu trên.

Quản lý cửa khẩu phụ, lối mở và biện pháp điều phối khi ách tắc

Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới chịu trách nhiệm lập danh mục các cửa khẩu phụ, lối mở biên giới trên địa bàn đủ điều kiện hoạt động thương mại theo quy định. Trong trường hợp xảy ra tình trạng ùn tắc, quá tải tại các địa điểm này, Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới sẽ chủ động điều hành và áp dụng các biện pháp khẩn cấp bao gồm:

• Ưu tiên thông quan nhanh chóng cho các mặt hàng thực phẩm tươi sống, nông sản mau hỏng và các hàng hóa xuất khẩu ưu tiên khác.
• Tạm ngừng hoạt động xuất khẩu đối với các mặt hàng không có Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa Việt Nam.
• Tạm ngừng hoạt động nhập khẩu hàng hóa để giải phóng năng lực thông quan của cửa khẩu, lối mở.

Bảng kê hàng hóa và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Hoạt động mua bán hàng hóa qua biên giới của thương nhân phải sử dụng Bảng kê mua bán hàng hóa theo đúng mẫu quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư này. Trách nhiệm của các cơ quan quản lý được phân định rõ ràng:

• Vụ Thương mại Biên giới và Miền núi (Bộ Công Thương): Là cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp nhận văn bản xin ý kiến của địa phương, đồng thời hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy định của các tổ chức, cá nhân.
• Sở Công Thương các tỉnh biên giới: Giúp Ủy ban nhân dân tỉnh quản lý trực tiếp hoạt động thương mại biên giới của thương nhân trên địa bàn; tiếp nhận hồ sơ đăng ký; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ (hàng tháng, quý, 6 tháng, hàng năm) hoặc đột xuất gửi Bộ Công Thương.
• Thương nhân và các bên liên quan: Có nghĩa vụ chấp hành nghiêm chỉnh các quy định về thủ tục, danh mục hàng hóa và chế độ báo cáo theo quy định tại Thông tư này.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 02 năm 2016.

Thông tư này bãi bỏ các văn bản và quy định sau:

• Thông tư số 13/2009/TT-BCT ngày 03 tháng 06 năm 2009 của Bộ Công Thương quy định về xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu phụ, lối mở biên giới nằm ngoài các Khu kinh tế cửa khẩu.
• Các quy định về mua bán hàng hóa qua biên giới của thương nhân tại Thông tư liên tịch số 01/2008/TTLT-BCT-BTC-BGTVT-BNN&PTNT-BYT-NHNN ngày 31 tháng 01 năm 2008 hướng dẫn thực hiện Quyết định số 254/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các cơ quan, tổ chức và thương nhân có trách nhiệm phản ánh bằng văn bản về Bộ Công Thương (thông qua Vụ Thương mại Biên giới và Miền núi) để kịp thời xem xét, giải quyết.