Thông tư liên tịch 08/2012/TTLT-BTC-BTP do Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp ban hành hướng dẫn chi tiết về mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí công chứng tại Việt Nam. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất quản lý hoạt động tài chính trong lĩnh vực công chứng, áp dụng đồng bộ cho cả tổ chức hành nghề công chứng công lập và tư nhân.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này điều chỉnh các hoạt động thu, nộp, quản lý và sử dụng phí đối với việc công chứng các hợp đồng, giao dịch, nhận lưu giữ di chúc, và cấp bản sao văn bản công chứng theo quy định của Luật Công chứng và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đối tượng áp dụng cụ thể bao gồm:

• Đối tượng nộp phí: Các cá nhân, tổ chức Việt Nam hoặc cá nhân, tổ chức nước ngoài có yêu cầu thực hiện công chứng hợp đồng, giao dịch, lưu giữ di chúc hoặc cấp bản sao văn bản công chứng.
• Đơn vị thu phí: Bao gồm các Phòng công chứng (đơn vị sự nghiệp công lập) và các Văn phòng công chứng (tổ chức hành nghề công chứng tư nhân).

Mức thu phí công chứng theo giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch

Mức thu phí công chứng được áp dụng thống nhất giữa Phòng công chứng và Văn phòng công chứng. Đối với Văn phòng công chứng, mức phí quy định đã bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT). Trường hợp cá nhân, tổ chức nước ngoài muốn nộp bằng ngoại tệ thì quy đổi theo tỷ giá thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm thu phí.

1. Phí công chứng hợp đồng, giao dịch thông thường:

Áp dụng đối với các giao dịch như: chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn bằng quyền sử dụng đất (tính trên giá trị đất); chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn bằng quyền sử dụng đất có tài sản gắn liền với đất (tính trên tổng giá trị đất và tài sản); mua bán, tặng cho, góp vốn bằng tài sản khác; văn bản thỏa thuận phân chia di sản, khai nhận di sản; hợp đồng vay tiền; hợp đồng thế chấp, cầm cố tài sản (tính trên giá trị tài sản hoặc giá trị khoản vay nếu có); hợp đồng kinh tế, thương mại, đầu tư, kinh doanh. Biểu phí chi tiết như sau:

• Giá trị tài sản hoặc hợp đồng dưới 50 triệu đồng: Mức thu là 50.000 đồng/trường hợp.
• Giá trị tài sản hoặc hợp đồng từ 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng: Mức thu là 100.000 đồng/trường hợp.
• Giá trị tài sản hoặc hợp đồng từ trên 100 triệu đồng đến 01 tỷ đồng: Mức thu là 0,1% giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch.
• Giá trị tài sản hoặc hợp đồng từ trên 01 tỷ đồng đến 03 tỷ đồng: Mức thu là 01 triệu đồng + 0,06% của phần giá trị vượt quá 01 tỷ đồng.
• Giá trị tài sản hoặc hợp đồng từ trên 03 tỷ đồng đến 05 tỷ đồng: Mức thu là 2,2 triệu đồng + 0,05% của phần giá trị vượt quá 03 tỷ đồng.
• Giá trị tài sản hoặc hợp đồng từ trên 05 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng: Mức thu là 3,2 triệu đồng + 0,04% của phần giá trị vượt quá 05 tỷ đồng.
• Giá trị tài sản hoặc hợp đồng trên 10 tỷ đồng: Mức thu là 5,2 triệu đồng + 0,03% của phần giá trị vượt quá 10 tỷ đồng (mức thu tối đa không quá 10 triệu đồng/trường hợp).

2. Phí công chứng hợp đồng thuê quyền sử dụng đất, thuê nhà ở, thuê tài sản:

Mức phí được tính trên tổng số tiền thuê quy định trong hợp đồng:

• Tổng số tiền thuê dưới 50 triệu đồng: Mức thu là 40.000 đồng/trường hợp.
• Tổng số tiền thuê từ 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng: Mức thu là 80.000 đồng/trường hợp.
• Tổng số tiền thuê từ trên 100 triệu đồng đến 01 tỷ đồng: Mức thu là 0,08% tổng số tiền thuê.
• Tổng số tiền thuê từ trên 01 tỷ đồng đến 03 tỷ đồng: Mức thu là 800.000 đồng + 0,06% của phần giá trị vượt quá 01 tỷ đồng.
• Tổng số tiền thuê từ trên 03 tỷ đồng đến 05 tỷ đồng: Mức thu là 02 triệu đồng + 0,05% của phần giá trị vượt quá 03 tỷ đồng.
• Tổng số tiền thuê từ trên 05 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng: Mức thu là 03 triệu đồng + 0,04% của phần giá trị vượt quá 05 tỷ đồng.
• Tổng số tiền thuê trên 10 tỷ đồng: Mức thu là 05 triệu đồng + 0,03% của phần giá trị vượt quá 10 tỷ đồng (mức thu tối đa không quá 8 triệu đồng/trường hợp).

3. Nguyên tắc xác định giá trị tài sản đối với đất đai, tài sản có giá quy định của Nhà nước:

Giá trị tính phí công chứng được xác định theo thỏa thuận của các bên trong hợp đồng. Trường hợp giá thỏa thuận thấp hơn mức giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định tại thời điểm công chứng, giá trị tính phí công chứng được tính bằng diện tích đất hoặc số lượng tài sản ghi trong hợp đồng nhân với giá đất hoặc giá tài sản do Nhà nước quy định.

Mức thu phí công chứng không theo giá trị tài sản hoặc giao dịch

Đối với các loại hợp đồng, giao dịch không xác định giá trị tài sản, mức thu được ấn định cố định theo từng trường hợp cụ thể:

• Công chứng hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp: 40.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng hợp đồng bán đấu giá bất động sản: 100.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng hợp đồng bảo lãnh: 100.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng hợp đồng ủy quyền: 40.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng giấy ủy quyền: 20.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng việc sửa đổi, bổ sung hợp đồng, giao dịch (trừ trường hợp sửa đổi, bổ sung làm tăng giá trị tài sản hoặc giao dịch thì áp dụng tính theo giá trị tài sản): 40.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng việc hủy bỏ hợp đồng, giao dịch: 20.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng di chúc: 40.000 đồng/trường hợp.
• Công chứng văn bản từ từ chối nhận di sản: 20.000 đồng/trường hợp.
• Các công việc công chứng hợp đồng, giao dịch khác: 40.000 đồng/trường hợp.
• Nhận lưu giữ di chúc: 100.000 đồng/trường hợp.
• Cấp bản sao văn bản công chứng: 5.000 đồng/trang đối với 2 trang đầu; từ trang thứ 3 trở đi thu 3.000 đồng/trang (mức thu tối đa không quá 100.000 đồng/bản).

Chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí công chứng

Thông tư quy định rõ ràng về quy trình tài chính và nghĩa vụ của các bên liên quan:

• Thời điểm nộp phí: Người yêu cầu công chứng phải nộp phí ngay sau khi các yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch, lưu giữ di chúc hoặc cấp bản sao đã được thực hiện xong.
• Chứng từ thu phí:
  • Đối với Phòng công chứng: Thực hiện lập và giao biên lai thu phí cho đối tượng nộp phí theo quy định hiện hành của Bộ Tài chính về phát hành, quản lý, sử dụng ấn chỉ thuế.
  • Đối với Văn phòng công chứng: Thực hiện lập và giao hóa đơn cho đối tượng nộp phí theo quy định hiện hành của Bộ Tài chính về phát hành, quản lý, sử dụng hóa đơn.
• Quản lý và sử dụng phí tại Phòng công chứng: Phí công chứng thu được là khoản thu thuộc ngân sách nhà nước. Đơn vị thu phí được trích lại 50% số tiền thu được để trang trải chi phí cho việc quản lý và thu phí theo chế độ quy định. 50% còn lại phải nộp vào ngân sách nhà nước theo mục lục ngân sách hiện hành.
• Quản lý và sử dụng phí tại Văn phòng công chứng: Phí công chứng thu được không thuộc ngân sách nhà nước mà được xác định là doanh thu của Văn phòng công chứng. Đơn vị có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật và được quyền tự chủ quản lý, sử dụng số tiền thu phí sau khi đã nộp thuế. Hàng năm, Văn phòng công chứng phải thực hiện quyết toán thuế với cơ quan thuế theo quy định pháp luật về thuế hiện hành.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Thông tư liên tịch 08/2012/TTLT-BTC-BTP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 3 năm 2012. Văn bản này thay thế hoàn toàn Thông tư liên tịch số 91/2008/TTLT-BTC-BTP ngày 17/10/2008 của Liên Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp hướng dẫn về mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí công chứng.

Các nội dung khác liên quan đến việc thu, nộp, quản lý, sử dụng, chứng từ thu và công khai chế độ thu phí không đề cập tại Thông tư này sẽ được thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư số 63/2002/TT-BTC, Thông tư số 45/2006/TT-BTC và Thông tư số 28/2011/TT-BTC của Bộ Tài chính.